{"headword": "atamoq", "key": "atamoq", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Nom bermoq, ot qoʻymoq, nomlamoq.", "examples": [{"text": "Shundan beri odamlar koʻprikni Xotinkoʻprik deb atashadi.", "source": "T. Ashurov, Oq ot"}, {"text": "Yusufbek hoji [Kumushni] farishta deb atamoqqa ham hozir edi.", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}]}, {"order": 2, "text": "Deb tilga olmoq, yuritmoq; aytmoq.", "examples": [{"text": "Bolalar uni [Tolibjonni] orqavarotdan Otquloq desalar, oldida Ergash togʻa deb atashardi.", "source": "S. Ahmad"}, {"text": "Axir, nima qilayotganini bilmagan odamlarni kim deb atash kerak boʻlmasa?", "source": "M. Mansurov. Yombi"}]}, {"order": 3, "text": "Tilga olmoq, aytmoq (kishi ismini).", "examples": [{"text": "Xayriyatki, ismini atamadi, deb oʻyladi Yaxshiboyev, demak, hali umid borday.", "source": "M.M. Doʻst, Lolazor"}]}, {"order": 4, "text": "Biror kishi, tarixiy voqea va shu kabilar uchun bagʻishlamoq, shunga moʻljallamoq.", "examples": [{"text": "Ulugʻ bobokalonimiz xotirasiga atab amalga oshirilgan meʼmoriy ishlar bu bilan tugab qolmaydi, albatta.", "source": "Gazetadan"}, {"text": "Oʻzbek oyimning qutidor, Oftob oyim va Oysha kampirga atab tiktirgan sarupolari ham bitdi.", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}]}, {"order": 5, "text": "Bagʻishlamoq.", "examples": [{"text": "Toleim qursin, deb yondim, kuydim. Folbinlarga bordim, aziz avliyolarga nazr atadim.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}, {"text": "Xudoyi ataganimizga bir yildan oshib qoldi.", "source": "N. Aminov, Qahqaha"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "fe’l", "source_url": "https://izoh.uz/word/ata"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "292"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Baba.", "examples": []}, {"order": 2, "text": "Dedelerden ve büyük babalardan her biri.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ATA", "raw_meaning": "ОТА-БОБО, АЖДОД 1. Baba. 2. Dedelerden ve büyük babalardan her biri."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "24"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Nom bermoq, ot qoʻymoq.", "examples": []}, {"order": 2, "text": "Biror kishi, tarixiy voqea va sh.k.ga yoki biror maqsad uchun oldindan belgilamoq, tayinlamoq, moʻljallamoq.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "АТАМОҚ", "raw_meaning": "DEMEK, AD VERMEK, ADLANDIRMAK 1.Ном бермоқ, от қўймоқ. 2.Бирор киши, тарихий воқеа ва ш.к.га ёки бирор мақсад учун олдиндан белгиламоқ, тайинламоқ, мўлжалламоқ."}}, {"dictionary": {"name": "Telekommunikatsiya qisqartmalari lugʻati", "title": "Телекоммуникацияларга оид атамалар қисқартмаларининг инглизча-русча-ўзбекча луғати", "kind": "Terminologik", "imprint": "Таджибаев, Ш.; Ахмедова, Ё.; Туляганов, Ш.; Вахидова, Р. (2007). Телекоммуникацияларга оид атамалар қисқартмаларининг инглизча-русча-ўзбекча луғати. Tashkent: Фан-техника ва маркетинг тадқиқотлари маркази.", "url": "https://til.uz/lugatlar/telekommunikatsiyalarga-oid-atamalar-qisqartmalarining-inglizcha-ruscha-ozbekcha-lugati/", "page": "44"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "ARCnet Trade Assosiation", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ATA", "raw_meaning": "ARCnet Trade Assosiation ассоциация АТА (производителей средств локальной сети ARC net). Охватывает около 50 производителей сети ARCnet, включая такие ведущие фирмы, как Datapoint Corp, Standard Microsystems Corp АТА ассоциацияси (ARC net локал тармоғи воситаларини ишлаб чиқарувчилар) ARC net локал тармоғининг 50 га яқин ишлаб чиқарувчиларини, шу жумладан Datapoint Corp, Standard Microsystems Corp каби етакчи фирмаларини қамраб олади"}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "394"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "atamoq", "raw_meaning": "1. именовать, называть; 2. предназначать, посвящать; bolalarga atalgan kitob книга, предназначенная для детей."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "11"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}, {"order": 3, "text": "", "examples": []}, {"order": 4, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ATAMOQ", "raw_meaning": "1. ataw, at qoyıw, at beriw; 2. atap ótiw, tilge alıw, aytıw; 3. arnaw, baǵıshlaw; 4. esaplaw, dew (dep ataladı, bolıp esaplanadı)."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "14"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "(be)nennen vt", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "atamoq", "raw_meaning": "(be)nennen vt, einen Namen geben, bezeichnen vt"}}, {"dictionary": {"name": "Soʻz boshqaruvi lugʻat-maʼlumotnomasi", "title": "Ўзбек-рус-инглиз-немис тилларида сўз бошқарувига доир луғат-маълумотнома / Словарь-справочник словесного управления узбекского-русского-английского-немецкого языков", "kind": "Terminologik", "imprint": "Федоров, Вениамин Александрович; Алиев, Ғани Ашурович (1997). Ўзбек-рус-инглиз-немис тилларида сўз бошқарувига доир луғат-маълумотнома / Словарь-справочник словесного управления узбекского-русского-английского-немецкого языков. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-rus-ingliz-nemis-tillarida-soz-boshqaruviga-doir-lugat-malumotnoma-slovar-spravochnik-slovesnogo-upravleniya-uzbekskogo-russkogo-angliyskogo-nemetskogo-yaz-kov/", "page": "22"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "Men uni (kimni?) oʻzimning eng yaxshi doʻstim (kim?) deb atayman.", "source": ""}, {"text": "I call him (whom?) my best friend (how?).", "source": ""}, {"text": "Ich nenne ihn (wen?) meinen besten Freund (wie?)?", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "34. а) атамоқ", "raw_meaning": "Бли ТК Бсиз ТК: Мен уни (кимни?) ўзимнинг энг яхши дўстим (ким?) деб атайман. называть ВП ТП: Я называю его (кого?) моим лучшим другом (как?). to call smb. smth.: I call him (whom?) my best friend (how?). nennen A A: Ich nenne ihn (wen?) meinen besten Freund (wie?)?"}}, {"dictionary": {"name": "Soʻz boshqaruvi lugʻat-maʼlumotnomasi", "title": "Ўзбек-рус-инглиз-немис тилларида сўз бошқарувига доир луғат-маълумотнома / Словарь-справочник словесного управления узбекского-русского-английского-немецкого языков", "kind": "Terminologik", "imprint": "Федоров, Вениамин Александрович; Алиев, Ғани Ашурович (1997). Ўзбек-рус-инглиз-немис тилларида сўз бошқарувига доир луғат-маълумотнома / Словарь-справочник словесного управления узбекского-русского-английского-немецкого языков. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-rus-ingliz-nemis-tillarida-soz-boshqaruviga-doir-lugat-malumotnoma-slovar-spravochnik-slovesnogo-upravleniya-uzbekskogo-russkogo-angliyskogo-nemetskogo-yaz-kov/", "page": "22"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "Men oʻquvchilarimni (kimni?) familiyasi bilan (qanday?) atayman.", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "б) атамоқ", "raw_meaning": "Бли ТК БК + билан: Мен ўқувчиларимни (кимни?) фамилияси билан (қандай?) атайман."}}, {"dictionary": {"name": "Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari izohli lugʻati", "title": "Ахборот-Коммуникация Технологиялари Изоҳли Луғати", "kind": "Terminologik", "imprint": "Амиров, Д.М.; Атаджанов, А.Ю.; Атаджанов, Д.Ю.; Ибрагимов, Д.А.; Раҳимжонов, З.Ё.; Саидхўжаев, С.С. (2010). Ахборот-Коммуникация Технологиялари Изоҳли Луғати. Tashkent: БМТТДнинг Ўзбекистондаги ваколатхонаси.", "url": "https://til.uz/lugatlar/axborot-kommunikatsiya-texnologiyalari-izohli-lugati/", "page": "354"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Shaxsiy kompyuterlarda diskli toʻplovchiga ulanish va undan foydalanish uchun ishlatiladigan interfeyslar va protokollar yigʻmasi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ATA", "raw_meaning": "Advanced Technology Attachment АТА интерфейси. Шахсий компьютерларда дискли тўпловчига уланиш ва ундан фойдаланиш учун ишлатиладиган интерфейслар ва протоколлар йиғмаси."}}, {"dictionary": {"name": "Maʼnaviyat lugʻati", "title": "МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Маҳмудов, Низомиддин; Саидқулов, Зокиржон; Сотимов, Ғофуржон; Нишонов, Манабжан; Абдуллаев, Абдулҳай; Байназарова, Аслия (2012). МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ. Tashkent: Маънавият.", "url": "https://til.uz/lugatlar/manaviyat-lugati/", "page": "23"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "называть", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Атамоқ", "raw_meaning": "называть, именовать to call, to name ment, sérieusement, consciencieusement nommer, dénommer, appeler, intituler; destiner, dédier; (relig.) سَمَّى"}}, {"dictionary": {"name": "«Qutadgʻu bilig» izohli lugʻati", "title": "\"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI", "kind": "Terminologik", "imprint": "Dadaboyev, Hamidulla; Xolmuradova, Mushtariy (2018). \"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI. Tashkent: NAVRO'Z\" nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/qutadgu-bilig-dagi-sozlarning-ozbekcha-ruscha-va-inglizcha-izohli-lugati/", "page": "44"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "Oyul toysa qïlqï ataqa yanur", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ATA", "raw_meaning": "ota–отец – father. Oyul toysa qïlqï ataqa yanur – Agar o‘g‘il tug‘ilsa, uning qilig‘i otasiga o‘xshaydi – Если родится сын, то его характер будет тяготеть к отцу – If a son is born, his character will gravitate toward his father (QBH, 64₇)."}}, {"dictionary": {"name": "«Qutadgʻu bilig» izohli lugʻati", "title": "\"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI", "kind": "Terminologik", "imprint": "Dadaboyev, Hamidulla; Xolmuradova, Mushtariy (2018). \"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI. Tashkent: NAVRO'Z\" nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/qutadgu-bilig-dagi-sozlarning-ozbekcha-ruscha-va-inglizcha-izohli-lugati/", "page": "44"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "Biligsiz kišig bilgä yïlqï atar", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ATA=", "raw_meaning": "atamoq, nomlamoq– называть, давать имя– be called, give name. Biligsiz kišig bilgä yïlqï atar– Bilimsiz kishini dono “yilqi” deb ataydi – Невежественного человека мудрец называет скотиной – The ignorant person is called cattle by the sage (QBN, 82₁; QBN, 971; 42a1)."}}, {"dictionary": {"name": "«Qutadgʻu bilig» izohli lugʻati", "title": "\"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI", "kind": "Terminologik", "imprint": "Dadaboyev, Hamidulla; Xolmuradova, Mushtariy (2018). \"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI. Tashkent: NAVRO'Z\" nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/qutadgu-bilig-dagi-sozlarning-ozbekcha-ruscha-va-inglizcha-izohli-lugati/", "page": "57"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "tuhfa", "examples": [{"text": "Bayatdïn ‘ata ul uquš belgülüg", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "‘ATA", "raw_meaning": "tuhfa, sovg‘a– дар, подарок – gift, present. Bayatdïn ‘ata ul uquš belgülüg– Aql-idrok Allohning in’omidir – Известно, что разум есть дар божий – It is known that the mind is a gift of God (QBN, 140₁₁; QBN, 1797; 71a11)."}}]}