{"headword": "asos", "key": "asos", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Narsaning barcha qismlarini tutib yoki koʻtarib turuvchi qismi, tayanchigʻi.", "examples": [{"text": "Shamdon asosi. Stanok asosi.", "source": ""}]}, {"order": 2, "text": "Ijtimoiy hayot yoki tabiat hodisalarining negizini tashkil etgan narsa; tayanch, negiz, poydevor.", "examples": [{"text": "Ilmiy asos. Nazariy asos.", "source": ""}, {"text": "Ijodiy mehnat qadr-qimmatining huquqiy asoslarini yaratish kerak.", "source": "Gazetadan"}]}, {"order": 3, "text": "Sodir boʻlgan yoki qilingan ish-harakat, aytilgan fikr va shu kabilarni dalillovchi narsa.", "examples": [{"text": "Men bu yigitning ishini tekshirib koʻrdim. Mahkamni ayblashga asos topolmadim.", "source": "N. Safarov, Uygʻonish"}, {"text": "— Ishonishga asos bor, — dedi Ramazonov dadillik bilan.", "source": "Sharq yulduzi"}]}, {"order": 4, "text": "Kislotalar bilan oʻzaro taʼsir qilib, tuz hosil etadigan birikma.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/asos"}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "10"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "asosan", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "asos.", "raw_meaning": "asosan"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "23"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Narsaning barcha qismlarini tutib yoki koʻtarib turuvchi qismi, tayanchigʻi.", "examples": []}, {"order": 2, "text": "Sodir boʻlgan yoki qilingan ish-harakat, aytilgan fikr va sh.k. foydasiga yoki zarariga xizmat qila oladigan dalil, isbot, sabab.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "АСОС", "raw_meaning": "1.ESAS, TEMEL 2.GEREKÇE 1.Нарсанинг барча қисмларини тутиб ёки кўтариб турувчи қисми, таянчиғи. 2.Содир бўлган ёки қилинган иш-ҳаракат, айтилган фикр ва ш.к. фойдасига ёки зарарига хизмат қила оладиган далил, исбот, сабаб."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "393"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "qanday asosga binoan?", "source": ""}, {"text": "shuni biz asos qilib olamizmi?", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "asos", "raw_meaning": "основа; основание; qanday ~ga binoan? на каком основании?; shuni biz ~ qilib olamizmi? примем ли это за основу?; ~ soluvchi основатель, основоположник."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "423"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "tashkilotga asos solindi", "source": ""}]}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "asos", "raw_meaning": "n 1) base; bases; foundation; bozor va boshqaruv ~ lari the principles (foundations) of market and management; shu ~ da yoki shuning ~ ida on these grounds; ~ soluvchi founder; tashkilotga ~ solindi the organization was founded; 2) principles; fundamentals; ~ qidirib topmoq get to the bottom"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "11"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ASOS", "raw_meaning": "tiykar, negiz, ózek."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "14"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "asos", "raw_meaning": "Grundlage f, Basis f"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-inglizcha ijtimoiy-siyosiy lugʻat", "title": "ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар", "kind": "Terminologik", "imprint": "Қамбаров, Носир (2015). ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар. Tashkent: Yangi nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-inglizcha-lugat-ijtimoiy-siyosiy-sozlar-birikmalar-va-atamalar/", "page": "20"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "асос", "raw_meaning": "basis, base, foundation, foot(ing); argument, grounds, reason, founding; адолат асосида on an equitable (just) basis; асос йўқ there is no reason; асос солмоқ found; асосида in virtue of; бир ёқлама (томонлама) асосда on a unilateral basis (unilaterally); бирор нарса асосида on the basis of something; демократик асосда on a democratic basis; жамоа(тчилик) асосида on a collective basis; икки (ёқлама) томонлама, асосда on bilateral basis; ички ишларга аралашмаслик асосида on the basis of non-interference in internal affairs; келишув асосида on the basis of an agreement; конструктив асосда on a constructive basis; кўп ёқлама (томонлама) асосда on a multilateral basis; мустаҳкамлик асосда on a firm basis; тарихий шаклланган чегара асосида on the basis of historically established borders; халқаро ҳамкорликка асос солмоқ lay the foundation of an international cooperation; статистик асос statistic validity; тенг хавфсизлик принципи асосида on the basis of equal security; халқаро алоқалар асосида ётмоқ be under the international relations; ўзаро ёрдам асосида on the basis of mutual assistance; ўзаро келишилган асосда on a mutually agreed basis; ўзаро ҳурмат асосида (бир-бирини ҳурмат қилиш асосида) on the basis (on terms) of mutual advantage (benefit); қонун асосида on legal grounds; ғоявий (мафкуравий) асос ideological basis; ғоявий-назарий асос ideological and theoretical bais; ғоявий-сиёсий асос ideological and political basis."}}]}