АППЕРЦЕПЦИЯ

idrok protsessining shaxsning avvalgi bilim va tajribalari, qiziqishi, ehtiyoj va odatlari, umuman, psixik hayotining barcha mazmuni bilan belgilanishi; A. hodisasi tufayli kishilar idrokining mazmuni bir-biridan farq qiladi, yaʼni kishilar aynan bir xil narsani oʻz bilim darajasi, turmush tajribasi, dunyoqarashi hamda ijtimoiy kelib chiqishiga qarab turlicha idrok qiladilar. Mas., «reaksiya» soʻzini kimyogarlar moddalarning kimyoviy yoʻl bilan birikishi yoki ajralishi deb, sotsiologlar tarixiy taraqqiyotda orqaga chekinish deb, psixolog va fiziologlar esa organizmning taʼsirotga nisbatan qaytargan javob harakati deb idrok qiladilar. A. termini baʼzan idrokning aniqligi, toʻliqligi, yorqinligi kabi sifatlari maʼnosida ham ishlatiladi. A. hodisasi barqaror va vaqtincha deb ataluvchi ikki qismga boʻlinadi. Barqaror A. shaxsning dunyoqarashi, eʼtiqodi, ideali, bilim va madaniy saviyasi, kasbi hamda qiziqishlariga bogʻliqdir; vaqtincha A. esa faqat shaxsning idrok protsessidagi emotsional holatiga — kayfiyati, ruhlanishi kabilarga bogʻliqdir. I. P. Pavlovning oliy nerv faoliyati haqidagi taʼlimotiga koʻra, A. bosh miya qobigʻi sistemalilik faoliyatining natijasi boʻlib, bunda avvalgi tajribada hosil qilingan muvaqqat nerv bogʻlanishlari yangi nerv bogʻlanishlarining hosil boʻlishiga muayyan taʼsir koʻrsatadi., appersepsiya