{"headword": "Анаколуф", "key": "anakoluf", "entries": [{"dictionary": {"name": "Adabiyotshunoslik terminlarining izohli lugʻati", "title": "Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати", "kind": "Terminologik", "imprint": "Хотамов, Н.; Саримсоқов, Б. (1979). Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/adabiyotshunoslik-terminlarining-ruscha-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "23"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "гр. anacolouthos — нотўғри, тартибсиз сўзидан", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "anakoluf. Gapda soʻzlarning grammatik yoki mantiqiy jihatdan notoʻgʻri bogʻlanishidan hosil qilinadigan stilistik figura. Anakoluf yozuvchi tomonidan ataylab qoʻllaniladi. Chunki u personajlarning ruhiy holatlarini ularning nutqi orqali koʻrsatuvchi vositadir. Baʼzan anakoluf hajv — satira va yumor vositasi sifatida ham qoʻllaniladi. Masalan, Abdulla Qahhorning mashhur «Oʻgʻri» hikoyasida anakolufning ajoyib namunasini uchratamiz: «—Yigʻlanmasin! Nega yigʻlanadi?».. Konkret shaxsga nisbatan buyruq maylida murojaat etilsa, «yigʻlamang, nega yigʻlaysiz» deyiladi. Lekin aminning Qobil boboni odam sifatida nazarga ilmasligini ifodalash maqsadida yozuvchi konkret, aniq shaxsga nisbatan ham aminni feʼlning majhul darajasida murojaat ettiradi. Grammatik jihatdan notoʻgʻri boʻlgan bu holat badiiy asar uchun bir vosita hisoblanadi va yozuvchilar tomonidan maxsus qoʻllaniladi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Анаколуф", "raw_meaning": "(гр. anacolouthos — нотўғри, тартибсиз сўзидан) — анаколуф. Гапда сўзларнинг грамматик ёки мантиқий жиҳатдан нотўғри боғланишидан ҳосил қилинадиган стилистик фигура. Анаколуф ёзувчи томонидан атайлаб қўлланилади. Чунки у персонажларнинг руҳий ҳолатларини уларнинг нутқи орқали кўрсатувчи воситадир. Баъзан анаколуф ҳажв — сатира ва юмор воситаси сифатида ҳам қўлланилади. Масалан, Абдулла Қаҳҳорнинг машҳур «Ўғри» ҳикоясида анаколуфнинг ажойиб намунасини учратамиз: «—Йиғланмасин! Нега йиғланади?».. Конкрет шахсга нисбатан буйруқ майлида мурожаат этилса, «йиғламанг, нега йиғлайсиз» дейилади. Лекин аминнинг Қобил бобони одам сифатида назарга илмаслигини ифодалаш мақсадида ёзувчи конкрет, аниқ шахсга нисбатан ҳам аминни феълнинг мажҳул даражасида мурожаат эттиради. Грамматик жиҳатдан нотўғри бўлган бу ҳолат бадиий асар учун бир восита ҳисобланади ва ёзувчилар томонидан махсус қўлланилади."}}]}