{"headword": "algoritm", "key": "algoritm", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Maʼlum bir turga oid masalalarni yechishda ishlatiladigan amallarning muayyan tartibda bajarilishi haqidagi aniq qoida (dastur).", "examples": [{"text": "Algoritm esa muayyan ketma-ket bajariladigan jarayonlar majmuasi boʻlib, nazariy va amaliy masalalarni yechishda ishlatiladi.", "source": "Gazetadan"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/algoritm"}}, {"dictionary": {"name": "Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari izohli lugʻati", "title": "Ахборот-Коммуникация Технологиялари Изоҳли Луғати", "kind": "Terminologik", "imprint": "Амиров, Д.М.; Атаджанов, А.Ю.; Атаджанов, Д.Ю.; Ибрагимов, Д.А.; Раҳимжонов, З.Ё.; Саидхўжаев, С.С. (2010). Ахборот-Коммуникация Технологиялари Изоҳли Луғати. Tashkent: БМТТДнинг Ўзбекистондаги ваколатхонаси.", "url": "https://til.uz/lugatlar/axborot-kommunikatsiya-texnologiyalari-izohli-lugati/", "page": "12"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Vazifani bajarishga qaratilgan aniq belgilangan qoidalarning tartiblangan chekli toʻplami.", "examples": []}, {"order": 2, "text": "Dastlabki maʼlumotlarni oxirgi natijaga oʻtkazuvchi hisoblash jarayoni orqali masala yechimini aniq koʻrsatuvchi amallar mazmuni va ketma-ketligi. Algoritm tavsifnomalariga quyidagilar kiradi: - berilgan dastlabki maʼlumotlar bilan natijaning bir turliligi; - jarayonni inson yoki hisoblash mashinasi tomonidan bajarilishi mumkin boʻlgan ayrim amallarning chekli soniga boʻlish mumkinligi; - koʻp klassga oid masalalarga mos koʻp dastlabki maʼlumotlar uchun natija olish mumkinligi. Hisoblash mashinasiga algoritm dastur shaklida beriladi. Bitta masalani yechishning bir necha algoritmi mavjud boʻlishi mumkin. Ular orasida eng samaralisini, bajarilishi uchun eng kam amallar, mashina vaqti, xotira va h.k.ni talab qiluvchi algoritmni tanlash lozim. Samarali algoritmlar mavjud boʻlishi shartlari va ularni qurish (ishlab chiqish)ni oʻrganish algoritmlar nazariyasi asosini tashkil etadi. Algoritm atamasi oʻrta asrlarda yashab ijod etgan buyuk oʻzbek matematigi Al-Xorazmiy nomidan kelib chiqqan. U IX asrning 825 yilidayoq oʻzi kashf etgan oʻnli sanoq tizimida toʻrt arifmetika amallarini bajarish qoidalarini bergan. Arifmetika amallarini bajarish jarayoni esa alxorazm deb atalgan. Bu atama 1747 yildan boshlab algorismus, 1950 yilga kelib algoritm deb ham ataldi. Kompyuterlar paydo boʻlishi bilan algoritm", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "алгоритм", "raw_meaning": "ингл: algorithm рус: алгоритм 1 Вазифани бажаришга қаратилган аниқ белгиланган қоидаларнинг тартибланган чекли тўплами. 2 Дастлабки маълумотларни охирги натижага ўтказувчи ҳисоблаш жараёни орқали масала ечимини аниқ кўрсатувчи амаллар мазмуни ва кетма-кетлиги. Алгоритм тавсифномаларига қуйидагилар киради: - берилган дастлабки маълумотлар билан натижанинг бир турлилиги; - жараённи инсон ёки ҳисоблаш машинаси томонидан бажарилиши мумкин бўлган айрим амалларнинг чекли сонига бўлиш мумкинлиги; - кўп классга оид масалаларга мос кўп дастлабки маълумотлар учун натижа олиш мумкинлиги. Ҳисоблаш машинасига алгоритм дастур шаклида берилади. Битта масалани ечишнинг бир неча алгоритми мавжуд бўлиши мумкин. Улар орасида энг самаралисини, бажарилиши учун энг кам амаллар, машина вақти, хотира ва ҳ.к.ни талаб қилувчи алгоритмни танлаш лозим. Самарали алгоритмлар мавжуд бўлиши шартлари ва уларни қуриш (ишлаб чиқиш)ни ўрганиш алгоритмлар назарияси асосини ташкил этади. Алгоритм атамаси ўрта асрларда яшаб ижод этган буюк ўзбек математиги Ал-Хоразмий номидан келиб чиққан. У IX асрнинг 825 йилидаёқ ўзи кашф этган ўнли саноқ тизимида тўрт арифметика амалларини бажариш қоидаларини берган. Арифметика амалларини бажариш жараёни эса алхоразм деб аталган. Бу атама 1747 йилдан бошлаб алгорисмус, 1950 йилга келиб алгоритм деб ҳам аталди. Компьютерлар пайдо бўлиши билан алгоритм"}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "413"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "algorithm", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "algoritm", "raw_meaning": "n mat. algorithm; ~ ning toʻgʻriligini tekshirish algorithm validation"}}, {"dictionary": {"name": "Lingvistik terminlar lugʻati", "title": "QARAQALPAQSHA – ÓZBEKSHE – QAZAQSHA – TÚRKMENSHE – RUSSHA LINGVISTIKALÍQ TERMINLER SÓZLIGI", "kind": "Terminologik", "imprint": "Allambergenova, Nigora Gúlmurzaevna (2022). QARAQALPAQSHA – ÓZBEKSHE – QAZAQSHA – TÚRKMENSHE – RUSSHA LINGVISTIKALÍQ TERMINLER SÓZLIGI. Nukus: NUR TURAN PRINT.", "url": "https://til.uz/lugatlar/qaraqalpaqsha-zbekshe-qazaqsha-t-rkmenshe-russha-lingvistikal-q-terminler-s-zligi/", "page": "7"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Algoritm", "raw_meaning": "Algoritm Алгоритм Algoritm Алгоритм"}}, {"dictionary": {"name": "Iqtisodiyot: oʻzbekcha-ruscha qisqacha lugʻat", "title": "ИҚТИСОДИЁТ ўзбекча-русча қисқача луғат / ЭКОНОМИКА русско-узбекский краткий словарь", "kind": "Terminologik", "imprint": "Юсупов, Ахмадбек Таджиевич; Ходиев, Баходир Юнусович (2012). ИҚТИСОДИЁТ ўзбекча-русча қисқача луғат / ЭКОНОМИКА русско-узбекский краткий словарь. Tashkent: O‘zbekiston» НМИУ.", "url": "https://til.uz/lugatlar/iqtisodiyot-ozbekcha-ruscha-qisqacha-lugat-ekonomika-russko-uzbekskiy-kratkiy-slovar/", "page": "35"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Алгоритм", "raw_meaning": "- Алгоритм"}}, {"dictionary": {"name": "Iqtisodiyot: oʻzbekcha-ruscha qisqacha lugʻat", "title": "ИҚТИСОДИЁТ ўзбекча-русча қисқача луғат / ЭКОНОМИКА русско-узбекский краткий словарь", "kind": "Terminologik", "imprint": "Юсупов, Ахмадбек Таджиевич; Ходиев, Баходир Юнусович (2012). ИҚТИСОДИЁТ ўзбекча-русча қисқача луғат / ЭКОНОМИКА русско-узбекский краткий словарь. Tashkent: O‘zbekiston» НМИУ.", "url": "https://til.uz/lugatlar/iqtisodiyot-ozbekcha-ruscha-qisqacha-lugat-ekonomika-russko-uzbekskiy-kratkiy-slovar/", "page": "176"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Algoritm", "raw_meaning": "Asosiy fondlar (vositalar) tarkibi"}}, {"dictionary": {"name": "Matematikadan ruscha-oʻzbekcha lugʻat", "title": "МАТЕМАТИКАДАН РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ЛУҒАТ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Сабиров, Мардан Аюбович (1973). МАТЕМАТИКАДАН РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ЛУҒАТ. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/matematikadan-ruscha-ozbekcha-lugat/", "page": "17"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [], "translations": [], "cross_references": [{"kind": "qarang", "target": "алгорифм"}], "extra": {"raw_word": "алгоритм айн.", "raw_meaning": "алгорифм"}}, {"dictionary": {"name": "Neft va gaz sanoati izohli lugʻati", "title": "НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Terminologik", "imprint": "Абидов, Асрор Аббосович; Эргашев, Йўлдошбой; Қодиров, Малик Хафизович (2004). НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Шарқ» нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси Бош таҳририяти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/neft-va-gaz-sanoati-ruscha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "22"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "qoʻyilgan masalalarni EHM da butunlay yechishda ishlatiladigan amallar sistemasining muayyan tartibda bajarilishining aniq qoidasi. A. asosida EHM uchun programmalar tuziladi (q. Programma geofizicheskaya). Geofizik materiallarni ishlash va talqin qilishda avtomatlashtirilgan sistemalar ASOIGIS, GINTEL va b.da A.dan keng foydalaniladi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "АЛГОРИТМ — Алгоритм", "raw_meaning": "қўйилган масалаларни ЭҲМ да бутунлай ечишда ишлатиладиган амаллар системасининг муайян тартибда бажарилишининг аниқ қоидаси. А. асосида ЭҲМ учун программалар тузилади (қ. Программа геофизическая). Геофизик материалларни ишлаш ва талқин қилишда автоматлаштирилган системалар АСОИГИС, ГИНТЕЛ ва б.да А.дан кенг фойдаланилади."}}]}