{"headword": "АДСОРБЦИЯ В ПЛАСТЕ", "key": "adsorbtsiya v plaste", "entries": [{"dictionary": {"name": "Neft va gaz sanoati izohli lugʻati", "title": "НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Terminologik", "imprint": "Абидов, Асрор Аббосович; Эргашев, Йўлдошбой; Қодиров, Малик Хафизович (2004). НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Шарқ» нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси Бош таҳририяти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/neft-va-gaz-sanoati-ruscha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "18"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "jins-neft, suv-neft chegarasidagi qatlarni oʻz-oʻzidan neftning faol-sirt moddalari (naften kislotasi, asfalten va b.) bilan boyishi va kimyoviy tarkibining oʻzgarishi. Bu jarayon fazalarning ajralish chegarasida sodir boʻladi. Gaz fazalari yoki eritmalaridagi adsorbsiya texnika va tahlil amaliyotida keng maʼnoda ishlatiladi. Adsorbsiya organik, shuningdek, anorganik tabiatda keng sodir boʻladi. Mas., tirik hujayralarda boʻladigan jarayonlar majmuasi va gipergenez zonasidagi yutilish hamda almashinish hodisalarida kuzatiladi. Q.a. migratsiya jarayonida jinslarda bir xil elementlarning toʻplanishi va boshqalarining chiqib ketishida muhim rol oʻynaydi. Jumladan, kaliyning tuproq va choʻkindilarda nisbiy konsentratsiyalanishi va natriyning okean suvlariga chiqib ketishi koʻp jihatdan adsorbsiya hodisasi bilan bogʻliq boʻlishi aniqlangan.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "АДСОРБЦИЯ В ПЛАСТЕ", "raw_meaning": "Қатламдаги адсорбция (ютилиш) — жинс-нефть, сув-нефть чегарасидаги қатларни ўз-ўзидан нефтнинг фаол-сирт моддалари (нафтен кислотаси, асфальтен ва б.) билан бойиши ва кимёвий таркибининг ўзгариши. Бу жараён фазаларнинг ажралиш чегарасида содир бўлади. Газ фазалари ёки эритмаларидаги адсорбция техника ва таҳлил амалиётида кенг маънода ишлатилади. Адсорбция органик, шунингдек, анорганик табиатда кенг содир бўлади. Мас., тирик ҳужайраларда бўладиган жараёнлар мажмуаси ва гипергенез зонасидаги ютилиш ҳамда алмашиниш ҳодисаларида кузатилади. Қ.а. миграция жараёнида жинсларда бир хил элементларнинг тўпланиши ва бошқаларининг чиқиб кетишида муҳим роль ўйнайди. Жумладан, калийнинг тупроқ ва чўкиндиларда нисбий концентрацияланиши ва натрийнинг океан сувларига чиқиб кетиши кўп жиҳатдан адсорбция ҳодисаси билан боғлиқ бўлиши аниқланган."}}]}