{"headword": "АДИАБАТИВНЫЙ ПРОЦЕСС", "key": "adiabativniy protsess", "entries": [{"dictionary": {"name": "Толковый словарь нефтегазовой промышленности", "title": "НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Терминологический", "imprint": "Абидов, Асрор Аббосович; Эргашев, Йўлдошбой; Қодиров, Малик Хафизович (2004). НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Шарқ» нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси Бош таҳририяти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/neft-va-gaz-sanoati-ruscha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "16"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "jarayonni amalga oshiruvchi sistema (modda, jism va h.k.). A.j. atrof muhit orasidagi issiqlik oʻtkazmaydigan moddalar bilan izolyatsiyalangan sistemalarda amalga oshiriladi. Bunda sistema tashqariga issiqlik ajratib chiqarmaydi va tashqaridan qabul ham qilmaydi. Tez sodir boʻladigan jarayonlarda sistema bilan atrof-muhit orasida issiqlik almashinuvi oʻta kam miqdorda roʻy beradi. Bunday jarayonlar izolyatsiya qilinmaganda ham adiabatik jarayon deb hisoblanadi. Gazlarda tovushning tarqalishi bunga misol boʻladi. A.j. qaytariladigan va qaytarilmaydigan boʻladi. Qaytariladigan A.j. izoentropiyali hisoblanadi. Qaytarilmaydiganida sistemaning entropiyasi oshib ketadi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "АДИАБАТИВНЫЙ ПРОЦЕСС — Адиабатик жараён", "raw_meaning": "жараённи амалга оширувчи система (модда, жисм ва ҳ.к.). А.ж. атроф муҳит орасидаги иссиқлик ўтказмайдиган моддалар билан изоляцияланган системаларда амалга оширилади. Бунда система ташқарига иссиқлик ажратиб чиқармайди ва ташқаридан қабул ҳам қилмайди. Тез содир бўладиган жараёнларда система билан атроф-муҳит орасида иссиқлик алмашинуви ўта кам миқдорда рўй беради. Бундай жараёнлар изоляция қилинмаганда ҳам адиабатик жараён деб ҳисобланади. Газларда товушнинг тарқалиши бунга мисол бўлади. А.ж. қайтариладиган ва қайтарилмайдиган бўлади. Қайтариладиган А.ж. изоэнтропияли ҳисобланади. Қайтарилмайдиганида системанинг энтропияси ошиб кетади."}}]}