Қидирув

от 1. Бир аждоддан тарқалган насл, авлод; насл-насаб.

Ҳа, Гулнорнинг таги паст-да. Отаси ким? Онаси ким? Малай, чўри Зотига тортади, зоти паст. — Ойбек, Танланган асарлар

Балки замонлар ўтиб, даврлар шамолида Совурилар қанча зот, яна қанча буюклик. — А. Орипов, Юртим шамоли

Мен сўрайман миллатингни, зотингни, Яшир-майин айтавергин дардингни. — Ҳасанхон

Шайх Исмоил оғзига келганини қайтармай қарғар, Санобарни зоти пастдан олиб, зоти пастга солар эди. — К. Яшин, Ҳамза

2. Бирор фазилати, хислати билан ажралиб турувчи, ҳурматли киши.

Улуғ зот.

Бу — Қорабулоқ қишлоғи ва атрофига қозилик қилувчи маълум зот эди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Эл-улус сиздек зотларга ғоят муҳтождир [деди Навоий]. — Ойбек, Навоий

3. Умуман, ҳар қандай шахс, одам.

[Мажлисда) Юқорида исмлари ўтган зотлардан бошқа Ҳомид, Раҳмат ҳам Ҳасанали бор эдилар. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Бердибойнинг зое кетган ўн беш йиллик меҳнатини ҳимоя қиладиган бир зот кўринмади. — А. Қодирий, Обид кетмон

4. Бирор табақа, ижтимоий гуруҳ киши-си, аҳли.

Олим зоти. Ёзувчи зоти.

Карвонбоши Акромбойни ўз олдига чақириб: — Бугун, —

деди, — харидор зотининг саройга киришига ёʻл берманг — С. Айний, Қуллар

5. Жинс, нав.

Қорамол зоти.

6. шв. Улоқда бериладиган мукофот.

Улоқ ҳамон жойида ётганини кўрган баковул зотни оширди. — Т. Мурод, От кишнаган оқшом

1. Зоти, жинси, насли-насабига кўра; аслан.

Онам зотан хотин, ёрим ҳам хотин, синглим ҳам, қизим ҳам уларга жинсдош. — Ғ. Ғулом

2. крш. с. Аслини олганда, аслида.

Зотан, у замонда фанни Навоийчалик тушунадиган одамнинг ўзи ёʻқ эди. — Фан ва турмуш

Зотан, у [Феруз] фалаж бўлса-да, хотираси ҳали равшан эди. — С. Сиёев, Аваз

Зотан, ҳар нарсанинг, Ҳар кимнинг ўз худоси бор. — Р. Парфи, Кўзлар

сфт.

Молинг зотли бўлса, емишинг тотли бўлар. — Мақол

Улар зотли қўчқорлар боқилаётган бостирмага киришди. — С. Анорбоев, Оқсой

Тўғонбек ҳар кун хўжасининг зотли отларидан бирини миниб, Ҳиротда гашт қилиб юради. — Ойбек, Навоий

сфт. Яхши зотга мансуб, наслдор.

Зотдор қўй.

Қодиржон жўжабирдек жон эди, зотдор сигир билан бир яшар бузоққа ҳавасланиб қаради. — С. Сиёев, Отлиқ аёл

Бу ўша ўғирлатилган зотдор от эди. С. — Юнусов, Кутилмаган хазина

сфт. 1. Зотининг, насл-насабининг тайини ёʻқ; безот.

2. Зоти паст, хашаки, наслсиз.

Зоциз сигирлар.

от Ўпканинг яллиғланиши, ўпканинг юқумли касаллиги; пневмония.

Зотилжам бўлмоқ.

Мамлакат гриппни оёқда ўтказиб, зотилжамга чалинди. — Ў. Усмонов, Сирли соҳил

Ўша йиллари орттириб олган зотилжам уни оғир дардга чалинтириб йиқитди. — С. Кароматов, Олтин қум

Заргаров кеча шаҳардан жуда эзилиб қайтди-ю, яна ётиб қолди. Зотилжами такрорланиб, иккала ўпкаси ҳам яллиғланибди. — А. Мухтор, Бўронларда бордек ҳаловат