ot 1. ayn. Zarchuva.
Doʻppili odam rangi zarchaning rangiday sariq, mendayin bir kal ekan. — T. Murod, Ot kishnagan oqshom
2. shv. Sariq, sargʻish.
Xushroʻy uzun boʻyli, qotmaroq va zarcha tanli edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
Qidiruv
«zarcha» boʻyicha 79 ta natija: Izohli
Filtr
Lugʻat turi
Lugʻat maqolalari
79 taot 1. Oltin, tilla.
Zar qadrini zargar biladi. — Maqol
[Husayn:] Xazinamda har qancha zar, har qancha aqcha boʻlsa, yurtning obodonligi uchun sarf etishga vaʼda beraman. Uygʻun va — I. Sulton, Alisher Navoiy
Norga ortinglar zaringni, Xotin, bola-chaqalaringni. — Yusuf va Ahmad
2. koʻchma Oltin bilan teng, oltinga oʻxshash narsa haqida.
Toshlar ustiga doʻlanaday-doʻlanaday yirik tomchilar tushib, atrofga zar kukunlari sochildi. — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar
3. Tilla, pul, umuman boylik.
Ter toʻkib mehnat qilsang, yerdan hatto zar unar. — Maqol
Mehrni oʻlchab boʻlurmi zar bilan, inju bilan? — E. Vohidov, Muhabbat
Saroyga bordim-u, pul olganim yoʻq, Shahanshohning, dedi, oltin, zari yoʻq. Uygʻun va — I. Sulton, Alisher Navoiy
4. Zardoʻzlikda zarbof toʻn, zar doʻppi va boshqalar tayyorlashda ishlatiladigan, oltin yoki kumush suvi yuritilgan, zarlangan ipak yoki sim; shunday ipak yoki simdan tikilgan kiyim.
Zar bilan tikilgan doʻppi. Zar roʻmol.
U zar yoki kimxob toʻn ichida odamlar oʻrtasida savlat toʻkib turibdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
5. Bezak yoki oʻrov uchun ishlatiladigan yupqa yaltiroq metall varagʻi yoki zarhallangan qogʻoz.
Zar qogʻoz. Zarga oʻralgan popuk (konfetlar).
Archa har xil shakldagi zar qogʻozlar va boshqa oʻyinchoqlar bilan beza-tilgan. — K. Yashin, Hamza
- Qora zar Neft yoki toshkoʻmir haqida. Qoratogʻ qoʻyniga qoʻl soldi odam, Oʻlka uchun qora zar oldi odam. — Mirtemir
- Boshidan zar quymoq Boylikka, oltinga koʻmib tashlamoq. [Jamila boyga:] Oʻsha qarolingizni yaxshi koʻrib tegganman, boshimdan zar quysangiz ham, undan ayrilmayman. — Hamza, Boy ila xizmatchi
ot 1. Qattiq urilish; shiddatli, zalvarli turtki, zarba, kuch.
Eshikni zarb bilan yopmoq.
Havo toʻlqini zarbidan daraxtlar egilar, shoxlari sinib tushardi. — A. Qahhor, Oltin yulduz
Biroq navkarning oti sakrash zarbidan choʻchib, hurkib ketdi. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar
Qilich zarbidan Xonzoda begimning boshidagi boʻrki uchib ketdi-yu, uzun sochlari yoyilib, yelkasiga tushdi. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar
2. Qattiq urish, kaltaklash, mushtlash.
Kaltak zarbidan bola yuzini changallab qoldi. — Gazetadan
Tarro birinchi zarbdayoq yonboshiga agʻdarildi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik
3. Biror narsaning ritmik harakati, bir tekisda urib turishi, tepishi.
Yurak-tomir zarbi.
[Suv] Oʻz yoʻlida uchragan haybatli toshlarga zarb bilan urilib qirgʻoqqa halqa-halqa koʻpik sochmoqda. — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar
4. esk. mat. Koʻpaytirish usuli, amali.
Ikkini uchga zarb qilmoq.
Mexanizm ish unumini yuzga, mingga zarb urib yuboradi, degan gap rost ekan. — U. Sarimsoqov, Oltin kalit qoʻlimda
5. mus. Cholgʻu asbobini chalganda kuch va ritm bilan torlarni chertish yoki doirani urish.
Dutorchining zarbi yaxshi.
Uspenskiy oʻzbek muzikasining tabiatini bilar, oʻz asarlarida uning ohang, zarb va pardalarining oʻziga xos intonatsiya hamda ritmikasini saqlab qola olardi. — H. Nosirova, Men oʻzbek qiziman
- Zarb yemoq Qattiq urilish, turtki natijasida shikast tortmoq. Yiqilib qattiq zarb yedim.
- Zarb etmoq (yoki qilmoq) 1. Tanga-chaqa, pul, orden va shu kabilarni bosib chiqarmoq, chekmoq; Malika jang lavhalari zarb etilgan kumush qalqonni qoʻliga oldi. — M. Mahmudov, Mangu kuy izlab
ot 1. Shikast, buzilish; ziyon-zahmat.
Zalda hamma bir narsa toʻgʻrisida gaplashardi: Doʻl qattiq yogʻdi. Gʻoʻzaga zarar qilmasmikan? — R. Fayziy, Choʻlga bahor keldi
2. Savdo-sotiqda(n) koʻrilgan ziyon; umuman, moddiy yutqiziq.
Tarvuzi qoʻltigʻidan tushgan direktor teatrga bir yuz yetmish soʻm-u toʻrt tiyin zarar keltirgan shu tomoshabinning yoqasidan boʻgʻib, koʻchaga opchiqib tashlagudek oʻqraydi. — S. Ahmad, Saylanma
Oʻzingizga maʼlum, savdo ahli zararni yoqtirmaydigan, foyda talab xalq boʻladi. — K. Yashin, Hamza
Bizdan Mirzakarimboy hech vaqt zarar koʻrgani yoʻq. Paxta yildan-yilga moʻl boʻlib, foydasi ham oshib turibdi. — Oybek, Tanlangan asarlar
3. Kishi organizmiga, sogʻligiga yomon taʼsir; jismoniy ziyon, shikast.
Tamakining zarari.
- Zarar bermoq Shikastlamoq, yarador qilmoq. Kumush, otasining oldiga kapot yozgan kabi yugurib, uning sokolini silar ekan, soʻradi: — Sizga zarar bermadilarmi, otajon? — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
- Zarari yoʻq Hechqisi yoʻq, zararsiz, hech narsa qilmaydi. Zarari yoʻq, Rahim ota, hozirgi xizmatingiz ham yoshlarnikidan qolishmaydi [dedi Nazarov]. — Fayziy, Choʻlga bahor keldi— Zarari yoʻq, pakkini olib keling, yangisini qaziymiz! — dedi Zoyirjon kulumsirab. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol
- Zarari tegmoq Moddiy yoki jismoniy ziyon, shikast yetkazmoq; yomonlik qilmoq. Ishqilib, doʻstlariga zarari tegmasa boʻldi — boshqasidan qoʻrqmaydi. — O. Yoqubov, Er boshiga ish tutsa
ot 1. Kuchli, shiddatli, zalvarli turtki, urilish; qattiq zarb.
Bokschining zarbasi. Hujumchining kuchli zarbasidan soʻng hisob ochildi.
Yer bora-bora kuchga boʻysunadi. Yoʻlchining zarbasi ostida toʻnkalar yalangʻochlana, oʻzining qoʻpol, bahaybat gavdasini koʻrsata boshladi. — Oybek, Tanlangan asarlar
2. Yakson etuvchi, yoʻq qiluvchi, shikastlovchi keskin harakat, shiddatli hujum.
Shiddatli zarbadan dushman talvasaga tushib qoldi. — Nazarmat, Joʻrlar baland sayraydi
Mirzo Ulugʻbek davom etdi: — Inshoollo, paydar-pay zarba bilan dushmanni parokanda qilib, tor-mor etamiz. — Mirmuhsin, Meʼmor
3. koʻchma Ogʻir kulfat, qattiq ruhiy shikast, ziyon-zahmat; turmush qiyinchiligi.
Gʻulomjon soʻnggi zarbaning [otasi vafotining} ogʻir jarohatidan uzoq vaqtgacha tuzala olmay yurdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
- Zarba bermoq Shiddatli hujum bilan yakson qilmoq, yoʻq qilmoq; shikastlamoq; yomonlik qilmoq. Shimoliy Kavkazda — Molgabek rayonida Nasrullayev qismi dushmanga qaqshatqich zarba berib, shuhrat qozondi. — T. Rustamov, Mangu jasoratShilin boshliq jangchilar suv bilan olishar, qirgʻoqqa chiqib olib, dushmanga zarba berishga oshiqar edilar. — N. Safarov, Olovli izlar
- Zarbaga uchramoq Qarshilikka duch kelmoq; tanqidga uchramoq, qattiq tanqid qilinmoq. Uning [Jamolovning] soʻnggi kitobi zarbaga uchradi. — J. Abdullaxonov, Oriyat
ot 1. Oʻt, safro.
2. Jahl, gʻazab, doʻq, baqirish.
Nusrat-bek uning tovushidagi zardani payqadi. — S. Nurov, Narvon
Domlamizning zardalari yomon va achchiqlari tez — M. Muhammadjonov, Turmush urinishlari
Yodgor Dilshodning unga yana zarda aralash qarab qoʻyganini ilgʻab oldi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol
Zardangiz qursin, har vaqt doʻq bilan gapirasiz! — Oybek, Tanlangan asarlar
Valiyev ataylab zarda bilan gapirgan boʻlsa-da, aslida raisdan mamnunligi sezilib turardi. — E. Usmonov, Yolqin
- Zardasi tutmoq Jahli chiqmoq Sultonov zardasi tutsa ham indamadi, bagʻrini yerga berib, boshini koʻtarmay yotaverdi. — M. Mansurov, Yombi
- Zardasi qaynamoq 1. Jigʻildoni bezovta qilmoq. — Xuddi qoʻrgʻoshin yutgandayman, koʻkragim ogʻir. Mana shu yerimni bossam, ogʻriydi. Qayt qilaman. Zardam qaynab turadi, — dedi Saidiy. — A. Qahhor, SarobMusa koʻsaning zardasi qaynab ketdi. — S. Ahmad, Hukmhamon yigit-lik gʻayrati soʻnmagan Toʻlamat polvon traktorchining bu gapidan zardasi qaynadi. — S. Anorboyev, Oqsoy
- Zarda qilmoq Jahl qilmoq, gʻazabini sochmoq. Shundan keyin Rahim bizga zarda qildi: — Men senlarga qoʻshilmayman. — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlarAyam nimaga zarda qilyapti? — Men ham bilolmay xunobman, — dedi Yorqinoy. — R. Rahmon, Mehr koʻzda