Қидирув

фл. 1. Силтов билан тортиб узиб ёки суғуриб олмоқ.

Сочини юлмоқ. Товуқ патларини юлмоқ. Ортиқча ғўзаларни юлиб ташламоқ.

Ота семиз, бўяб қўйгандай қизил ўтни юлиб олди. — С. Анорбоев, Оқсой

Ўз ёнида ғумай юлаётган Адолатнинг қўли қийилиб қонаганини кўрган Бегимхон хахолаб кулиб юборди. — И. Раҳим, Чин муҳаббат

Ука — жигар, тош отай деса, жигарчилик, отмай деса, хон турипти; ниҳоят, тўнидан увада юлиб отибди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

2. Тирнаб жароҳатламоқ, тимдаламоқ.

Бировнинг бетини юлмоқ.

— У-у ҳаракат қилдим, тепдим, урдим, юлдим, тирнадим — бўлмади, — деди Ҳожи хола. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Сочин ёйиб, бетин юлиб, ёʻлга кирди чаққон бўлиб. — Муродхон

3. кўчма Бирор шахс ёки халқ мулкидан ўмармоқ, юлқиб олмоқ.

Юлғич юлиб тўймайди. — Мақол

[Бой.] Нонтепкилик қилма! Шу соқолим билан ёлғон гапираманми? Юлсам, сендай гадодан юламанми? — Ҳамза, Бой ила хизматчи

Амалдорлар эса турли ёʻллар билан камбағал халқнинг бор-будини юлиб олар эдилар. — ЎТА

4. кўчма Ажратиб олмоқ.

Афсуски, факт ва далиллар, кўпинча, умумий контекстдан юлиб олиб таҳлил қилинади. — Ғ. Саломов, Таржима назариясига кириш

Ҳури ўз хаёлидан ўзи чўчиб, бошини ёстиқдан юлиб олди. — Н. Фозилов, Дийдор

5. кўчма Бирор нарса ҳисобидан чегириб қолмоқ; тежамоқ.

Агар сизлар мана шу ёʻл билан бутун бир мавсумда ўн меҳнат кунини пилладан юлиб, пахтага бергани ёрдам қилсаларинг ҳам ҳарна. — А. Қаҳҳор, Кампирлар сим қоқди

сфт. Юлиб ташланган, юлиб олинган, узилган.

Пати юлуқ хўроз.

от 1. Қизиган газ (плазма)лардан таркиб топган, табиатига кўра Қуёшга ўхшайдиган, кечаси нур сочувчи нуқта бўлиб кўринадиган осмон жисми.

Ёруғ юлдуз. Хира юлдуз. Қутб юлдузи. Юлдузлар туркуми.

Оқшом чўкди Тошкент қўйнига, Милтиллашиб кўкларда юлдуз. — Х. Салоҳ.

Бу ерга қуёш оғди салқин тушади, кечалари, тепамизда юлдуз тўла осмон. — Р. Азизхўжаев, Яшил чайла

2. Бир неча ўткир учли геометрик шакл ҳамда шундай шаклга эга бўлган нарса.

Беш учли юлдуз. Юлдузнинг шаклини чизмоқ. Арчанинг тепасига юлдуз ўрнатмоқ.

3. кўчма Машҳур бўлиб танилган, шуҳрат қозонган шахс ҳақида.

Кино юлдузлари.

Донғи кетган теримчи ва шуҳрат юлдузиман, Лафзи ҳалол, юзи оқ Фарғонанинг қизиман. — Уйғун

Йиғилганларни қизиқтирган нарса ўзбек адабиёти ва санъатининг юлдузлари, ўзбек жангчилари бўлди. — Н. Сафаров, Оловли излар

4. Юлдуз (хотин-қизлар исми).

от Гули майда, оқиш, майда баргли бута.

Узоқ-узоқларда саксовул, туранғи, юлғун ва янтоқ кўзга ташланиб турардики, буларнинг ҳаммаси саҳро қуёшининг сахий нурига чўмганди. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли

от Шахс ёки жамоат мулкини (ҳақини) ўмариш, юлишга мойил, шундай иш билан шуғулланувчи шахс.

Бундай сер-дабдаба тўйларни оддий меҳнат аҳллари эмас, балки айрим юлғичларгина қилишяпти. — Ю. Ражабий, Тўйлар ҳақида ўйлар

Назорат бўш бўлган жойда юлғичларнинг пичоғи мойда, дейишади. — Муштум

сфт. 1. Юлдузлар кўриниб турган, юлдузи бор.

Юлдузли кеча. Юлдузли осмон.

Баландда, юлдузли кўкда, қаёққадир самолётлар учиб ўтди. — Ойбек, Қуёш қораймас

2. Юлдуз сурати солинган, юлдуз тамғали.

Беш юлдузли коняк.