Қидирув

фл. 1. Тахланган, ўралган нарсани очмоқ.

Қалтираган қўллари билан дастрўмолларни ёйиб кўрди: иккаласи ҳам оқ шойидан. — Ойбек, Қуёш қораймас

2. Очиб, ёзиб осмоқ (тортилган арқон, ипга, шохга ва шу кабиларга).

Кир ёймоқ. Кийимларни дорга ёймоқ. Келинни келганда кўр, сепини ёйганда кўр. — Мақол

3. Эзиб юпқаламоқ, яссиламоқ; чўзмоқ.

У энгашиб ўтирганча хамир ёяр, нимча кийиб олган, энтикиб нафас олар, шишинқираган юзи қизариб кетганди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

4. Тўшамоқ, солмоқ.

[Ёрмат] Отни қўшгандан кейин, аравага қалин намат солди, устидан кўрпача ёйди. — Ойбек, Танланган асарлар

Тўшакни уй орқасидаги ажриққа ёйиб келиб, қуруқ каравотда шифтга тикилганча ётди. — С. Нуров, Нарвон

5. Бир-биридан ажратиб, тарқатиб, сочиб қўймоқ.

Ёнғоқни офтобга ёймоқ. Қўйларни ёймоқ.

6. Маълум қилмоқ, оммалаштирмоқ.

Қудрат у ерда [тўгаракда] ўрганганларини маҳаллий ишчилар орасида ёйиб юрган кунларининг бирида уни жандарма исковучлари тутиб қамадилар. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

— Лекин бу нарсани [саводни] сир сақлаш ярамайди. Ҳаммага ёйиб, намуна қилиш керак, — деди Элмурод. — П. Турсун, Ўқитувчи

7. Машҳур қилмоқ, овоза қилмоқ.

Арзигай номингиз ёйсак оламга, Шул эрур менинг ҳам умрлик дардим. — А. Орипов

Институтимизнинг шон-у шуҳратини оламга ёядиган бўлдинг, дегани элас-элас қулоғимга чалиниб ҳам турибди. — Х. Тўхтабоев, Ширин қовунлар мамлакати

8. Тўпланиб, уйилиб ётган нарсани тарқатиб текисламоқ, текис қилмоқ.

Дўнглик ёйиб юборилгандан кейин Моҳидилнинг руҳи ёришиб кетди. — Ж. Абдуллахонов, Тўфон

9. Тарқатмоқ, сочмоқ, бермоқ.

Пешингача тариққа сув ёяман, кечлатиб, Хевага чопаман. — С. Сиёев, Ёруғлик

Кўклам осмонига ёнбошлаб, ёяр қуёш алвон-алвон нур. — Т. Тўла

1. Қуёш нурининг ёмғир томчиларида синиши натижасида осмонда ярим дойра шаклида ранг-баранг тусда кўринадиган ёʻл; камалак

2. айн. камалак 1

Ҳакимбек ўн тўрт ботмон ёйни қўлига ушлаб, кўтариб тортди — "Алпомиш"

Ёй ўқи нишон ёғочига “тақ”этиб урилгани баралла эшитилди — П. Қодиров, Юлдузли тунлар

3. эск. айн. қавс И

Катта ёй. Ёй ичига олмоқ

4. мат. Айлананинг исталган икки нуқтаси орасидаги бўлаги

Параллел ватарлар орасидаги ёйлар бир-бирига тенгдир — "Геометрия"

фл. Ёймоқ феълининг мажҳул нисбати.

от 1. Дарёнинг суви ёйилиб оқадиган кенг жой.

Болалар ана шу ёйилма четроғида, сув кун тафтида илиб қолган жойда чўмилишаётган экан. — Й. Шамшаров, Тошқин

2. кўчма Кенг, ҳудудсиз майдон, кенглик.

Ҳамон сузар қизил олмалар Хаёлимиз ёйилмасида. — Ш. Раҳмон, Юрак қирралари

3. мат. Геометрик жисмнинг ёйиқ ҳолга келтирилган устки сирти.

Кубнинг ёйилмаси.

фл. Ёйилмоқ феълининг орттирма нисбати.

1. Ёйилган, ёйиб осиб қўйилган.

Ёйиқ кирларни йиғиштирмоқ.

2. Ёзиқ, тўшалган, солинган.

Ёйиқ дастурхон.

3. Чуқур бўлмаган; ясси, юза.

Ёйиқ тарелка. Ёйиқ идиш.

Буғи кўтарилиб турган ширмойи тўла ёйиқ сават кўтарган нонвой кириб келди. — Гулистон

4. Ўрилмаган, сочиқ (соч ҳақида).

Сочи ёйиқ қизчанинг кўзига боқ, ёр-ёр, Қандай ғусса кўнглини эзди шу чоғ, ёр-ёр. — Қўшиқлар