Qidiruv

«yotqizmoq» boʻyicha 71 ta natija

Filtr

Lugʻat turi

Izohli Tarjima Terminologik Frazeologik

Tildan

Oʻzbekcha Ruscha Inglizcha

Tilga

Oʻzbekcha Ruscha Inglizcha Qoraqalpoqcha Nemischa Arabcha Turkcha

Lugʻat maqolalari

41 ta

yotqizmoq

Izohli lugʻat · yana 3 ta lugʻatda

fl. 1. Yotmoq 1 feʼlining orttirma nisbati.

Bemorni yotqizmoq.

Qodir uyga kirdi. Xotini bolasini allalab yotqizmoqda edi. — A. Qahhor, Qanotsiz chittak

[Bektemir] Qornidan yaralangan jangchini shinelga yotqizib, sudrab ketayotgan hamshiraga yordamlashdi. — Oybek, Quyosh qoraymas

2. Toʻshamoq, solmoq.

Sovuq tushsa, qorish-ma qotib qolib, beton yotqizish qiyin boʻladi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

Toʻliq maqola →

yotmoq

Izohli lugʻat · yana 4 ta lugʻatda

fl. 1. Tanani yerga (karavot, toʻshak va shu kabilarga) berib choʻzilmoq, uzala tushmoq.

Yerga yotmoq. Oʻt ustiga yotmoq.

Yoʻlchi quruq namatga yotib, ustiga koʻrpacha yopdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Hasanali sekin-gina daricha ostiga yotib, hujra ichiga quloq soldi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

U kelganda, Qurbon ota oʻrnida yonboshlab yotar, Maxsum uxlab qolgan edi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Kimdir chalqancha yotib ingrardi, yordam soʻrardi. — A. Ubaydullayev, Qonli izdan

2. Joyni band qilmoq, joylashmoq.

Kitob stol ustida yotibdi.

Tanchaning ustida boyning sadaf tasbehi, koʻzoynagi yotar edi. — Oybek, Tanlangan asarlar

3. Saqlanmoq; turmoq.

Koʻylak sandiqda yotibdi.

Yenglarining taxidan bu koʻylakning naftalin hidini singdirib, alla-qayerda uzoq vaqt yotgani bilinib turardi. — A. Muxtor, Opa-singillar

4. Tunamoq, uxlamoq.

Bola beshikda yotadi.

Yuring, opajon, bugun biznikida yoting [dedi Roʻzimat]. — A. Qahhor

Hali yotmoqqa vaqt erta edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

5. Kasal boʻlmoq, tobi qochmoq.

Bemor uzoq yotdi.

Eshitdingizmi, ulugʻ afandimning tobi qochib qolibdi. Boyoqish qattiq yotgan emish. — S. Ahmad, Hukm

Volidamiz bedom-darak ketgan ikki oʻgʻlining dard-firoqida kuyib, yotib qolibdilar. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

6. Hibsda boʻlmoq, qamalmoq.

Yotib chiqmoq.

Qani u [Yoʻlchi], sevikli aka, qayerda, qaysi zindonda yotadi! — Oybek, Tanlangan asarlar

Mirza Muhiddin tomonidan ehtiyot chorasi koʻrilganicha, bir yildan ortiqroq soʻroqsiz yotdi. — A. Qahhor, Sarob

7. s. t. Toʻxtamoq, toʻxtab qolmoq, yopilmoq.

Soat yotdi. Tramvay-trolleybuslar yotgan.

Samovar yotgan, bir chol choynak-piyola artar, hovuz boʻyidagi supada kimdir xur-rak otib uxlar edi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

8. bekor yotmoq Ravish va ravishdoshlar bilan birikib, ish-harakat yoki holatning doimiy, davomiy ekanligini bildiradi, masalan,, osilib yotmoq, ishlab yotmoq, qarovsiz yotmoq.

Uch xonali uy boʻm-boʻsh, huvullab yotardi. — A. Ubaydullayev, Qonli izdan

Bu eʼlonlar oldida turli kasbdagi odamlar uymalanib yotadi. — A. Muxtor, Opa-singillar

Yotib yemoq Biror joyda ishlamay, pul topmay, oʻz jamgʻarmasini xarjlab yashamoq. Yotib yeyishga togʻ ham chidamaydi. — Maqol
Yotib qolmoq 1. Uxlamoq. Karim akasinikida yotib qoldi;Odatda erta bilan va kechqurun bozori bir oz qiziydi-yu, tush paytida savdo-sotiq yotib qoladi. — M. Osim, Ibn Sino qissasi;Mehri kasalxonada uzoq yotib qoldi. — A. Qahhor, Bosh-siz odam
Yotib qolguncha, otib qol! Oxirgi kuchingni ham ishga sol, fursatni qoʻldan bermay, harakatingni qil, maʼnosida ishlatiladigan ibora. Bezori oʻz manfaati yoʻlida hamma narsadan kechadigan yigit boʻlgani uchun, yotib qolguncha, otib qol, qabilida ish koʻrmoqchi boʻldi. — I. Qalandarov, Shoxidamas, bargida
Tiqilib yotibdi Toʻlib-toshib ketgan, juda koʻp. Vaholanki, respublikamizdagi barcha savdo bazalarida etik tiqilib yotibdi. — Gazetadan

Toʻliq maqola →

yot

Izohli lugʻat · yana 4 ta lugʻatda

YOT ’begona’. Qadr bilmas harindoshdan hadr bilgan yo t yaxshi (Maqol). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu sifat asli ya:t tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, IV, 158), keyinroq a: unli — sining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (ПДП, 386; Devon, III, 174; DS, 247); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga al— mashgan: ya:t > yat > yât. Bu soʻzni yav soʻziga qiyoslab, ular oxiridagi -v, -t qismlari qoʻshimcha boʻlsa kerak deyiladi (ЭСТЯ, IV, 158), lekin ya:- qismi qanday maʼno anglatishi aniq aytilmaydi (Bu qism 'qarshi tomonda boʻl-’ maʼnosini anglatgan feʼl boʻlsa kerak). 1 Qarindoshligi yoʻq; begona. . n — dedi. N. Qilichev, Chigʻiriq. Ular [Japaq va Suluv

2. Tanish boʻlmagan, notanish, begona; oʻzga, chet

Otabek oʻzi bilan koʻrishgan bundagi ikkita yot kishini tanimaganlikdan bir-bir qayta qarab, ularni koʻz ostidan kechirdi. A — Qodiriy, Oʻtgan kunlar

3. q. x. Yovvoyi, begona

Boʻyi yerdan toʻrt barmoq koʻtarilgan gʻoʻza oralariga yoyilgan xotin-qizlar.. paxta oralaridagi yotoʻtlarni termoqda edilar — S. Ayniy, Qullar

Toʻliq maqola →

yoʻtal

Izohli lugʻat · yana 5 ta lugʻatda

YOʻTAL ’nafas olish aʼzolarining kasallangani natijasida havo oqimining kuch bilan boʻlinib-boʻlinib chiqishi’. Domla yoʻtaldi va yoʻtalning zoʻri— dan qizarib ketdi (Parda Tursun). Bu ot qadimgi turkiy tilda maʼno taraqqiyoti natijasida yötäl- feʼlidan oʻsib chiqqan boʻlsa kerak: 'harakat’ -> ’shunday harakat hosilasr’. Bu soʻzni qadimgi turkiy tilda ’yoʻtal-’ maʼnosini anglatgan yöt- feʼlidan -(ü)l qoʻshimchasi bilan yasalgan deb talqin etish ham mavjud (ЭСТЯ, I, 557); keyinchalik oʻzbek tilida ikkinchi boʻgʻindagi ü unlisi ä unlisiga almashgan, ö unlisining yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: yöt- + oʻl = yötül > yötäl > yotäl

1. Nafas yoʻlining kasallanishi, qichishi tufayli xirilloq va shovqin aralash oʻqtin-oʻqtin kuchli zarb bilan nafas chiqarish

Kuzning yoqimsiz shamoli oʻpkani qichitib, yoʻtalni qistatar.. edi — A. K, o-diriy, Oʻtgan kunlar

Domla yoʻtaldi va yoʻtalning zoʻridan qizaribketdi — P. Tursun, Oʻqituvchi

2. Shunday hodisa bilan kechadigan kasallik

Yoʻtalni davolamoq. Yoʻtalga qarshi dori bermoq

3. Biror narsadan belgi (xabar) berish, unga ishora qilish maqsadida chiqariladigan shunday tovush

Boʻtaboy bu yoʻtalning maʼnosiga darrov tushundi.. derazadan tashqariga qaradi — A. Qahhor, Qoʻshchinor chirok-lari

Toʻliq maqola →

yotiq

Izohli lugʻat · yana 3 ta lugʻatda

1. ayn. Gorizontal.

Yotiq chiziq.

2. Biror tomonga qiyshaygan; qiya.

Yotiq sohil. Yotiq oʻsgan daraxt.

Yoʻl adirning eng yotiq yeridan tushgan boʻlsa ham, Turgʻunoy tizzasini ushlab, zoʻrgʻa qadam bosardi. A. — Qah-hor, Maston

Navoiy qilichni hassa kabi tutib, yotiq tepadan ildam pastga tushdi. — Oybek, Navoiy

Yotigʻi bilan Kishining asabini qoʻzgʻamaydigan darajada, muloyimlik va ohistalik bilan (muomala haqida). Yotigʻi bilan tushuntirmoq.Asalbibi, qizim yengillik qilib, qarindosh oldida yana shovqin koʻtarmasin, keyincha yotigʻi bilan soʻzlashib koʻrar-man, deb voqeani yashirgan edi. — Oybek, Oltin vodiydan shabadalarZokir yotigʻi bilan har qancha gapirsa ham, foydasi yoʻqligini sezdi. — P. Qodirov, Uch ildiz

Toʻliq maqola →

yotoq

Izohli lugʻat · yana 1 ta lugʻatda

ot 1. Yotadigan joy, oʻrin, xona.

Yotogʻing boʻlsin guldek, Oʻzing tur yorugʻ kundek. — Q. Muhammadiy

Kuldi goʻzal tongning yuzi, Qushlar turdi yotogʻidan. — Gʻayratiy

2. Tashkilot, muassasa yoki oʻquv yurtining oʻz xodimlari, oʻquvchi va talabalari uchun qurgan va ular yashaydigan bino.

Ular yotoqqa borishdi. — I. Rahim, Chin muhabbat

Oʻlmas ixtiyorsiz qulogʻini ushlab, sekin yotoqqa tomon burilgan edi, Murod toʻxtatdi. — A. Qahhor, Yillar

Toʻliq maqola →

Hammasini koʻrish · 41 →