Қидирув

фл. 1. Ёрмоқ 1, 2 феълининг ўзлик ва мажҳул нисбатлари.

Тўнкаларни кавлаб, бир чеккадан ёрилса, талай ўтин беради [деди Мирзакаримбой]. — Ойбек, Танланган асарлар

2. айн. Портламоқ.

Бомба ёрилди.

Довонда пулемётлар тариллади, снарядлар ёрилди. — Ойбек, Қуёш қораймас

Яқин жойда мина ёрилиб, Аҳмедовнинг елкаси яраланди. — Т. Рустамов, Мангу жасорат

3. Бир неча қисмларга бўлинмоқ; тилинмоқ; синмоқ, шикастланмоқ.

Шиша ёрилди. Бош ёрилди.

Ишдан, совуқдан ёрилган қўллари қамчини базўр тутар эди. — Ойбек, Танланган асарлар

Умар билаги синиб, боши ёрилиб, тупроқда беҳуш ётарди. — С. Юнусов, Кутилмаган хазина

4. кўчма Дардини айтмоқ, ҳасрат қилмоқ, очилмоқ.

Ҳаёт булоқ бошидаги рози дилдан кейин онасига ёрилган, йиғлаб туриб, истакларини айтган эди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Мен унинг ёрилгиси келиб, тўлиб турганини сездим-да, ёнига чўккаладим. — О. Ёқубов, Излайман

фл. 1. Чопиб, кесиб, бўлакларга ажратмоқ, бўлмоқ.

Тўнка ёрмоқ.

Кимдир қарс-қарс ўтин ёради. — С. Аҳмад, Ҳукм

Азонда отни миниб, тоққа жўнадим. Тоғамни ўтин ёраётган ерида топдим. — Ш. Холмирзаев, Ёʻллар, ёʻлдошлар

2. Кесмоқ, тилмоқ.

Ойи, нима қилай, сўзимга ишонмасангиз, пичоқ билан кўксимни ёриб кўрсатайми? — Ойбек, Танланган асарлар

У қўлини бўшатган чоқдаёқ Отабек Ҳомиднинг қорнини шир эттириб ёриб юборган эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

3. Чақа қилмоқ; дарз кеткизмоқ.

Тухумни ёрмоқ. Кичкина тош бош ёрар. — Мақол

Отам, ўйин қизиғида ютқазишга ютқазиб қўйиб, кейин ўзини урди, пешонасини ёрди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

4. -иб қўшимчали равишдош шаклида “ўтмоқ”, кирмоқ, чиқмоқ феъллари билан келиб, қаршилик, тўсиқ, ғов ва шу кабиларни енгиш маъносини ифодалайди.

Тўдани ёриб кирмоқ. Қуршовни ёриб чиқмоқ.

Миршаблар орасидан учта ёш бола ёриб ўтиб, мингбошининг кимхоб тўнига, оёғига осилди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Норжон билан Элмурод у ёқдан-бу ёққа типирчилаб, олдинга ёриб ўтмоқчи бўлишди. — П. Турсун, Ўқитувчи

1. Дилга яқин киши; Хамдам, дўст, муҳиб; ёрдамчи. м . . Аждодларимиз қиссаси

Зиёфатга ўртоқлар, ёр ва биродарлар келишди

Остимизда ўйнар отлар, Ҳар ким ўз кўнглини шодлар, Дўсту ёр, яхши улфатлар, Нуктадонлар, хуш қол энди — "Эрали ва Шерали"

ниҳоят, зафар уларга [массагетларга] ёр бўлиб, душманни орқага сура бошлашди — М. Осим

Арвоҳлар ёр, пирлар мададкор бўлиб, овимиз бароридан келсин — Ҳамза

2. Севгили, маъшуқ, маъшуқа

Вафодор ёр

Ёр, мунча зор этдинг мени? — С. Абдулла, Тоҳир ва Зуҳра

Мен келтирган атласни Ёрим солмас сандиққа — "Қўшикдар"

от 1. Майда қадам ташлаб, тез юрадиган (от, эшак ҳақида).

[Мингбоши] Энг яхши зар чопонини кийиб, тилла камарини боғлаб, узун қиличини осиб, саман ёʻрғани миниб, ёʻлга чиқди. Чўлпон, — Кеча ва кундуз

Гулноранинг дадаси қишгача миниб юра қол, деб ёʻрға эшагини берган. — С. Сиёев, Ёруғлик

2. Шундай тарздаги юриш.

Жўра, бу қайноқ ҳаётни кўрмагандай, кўчанинг бир четидан от ёʻрғасига маҳлиё бўлиб борарди. — Ҳ. Шамс, Душман

Якка отнинг ёʻрғасидан чиқарми чанг? — Ғ, Ғулом

сфт. 1. Ёрилган, дарз кетган.

Ёриқ қовун.

2. от Дарз кетган, ёрилган жой; тирқиш, оралиқ.

Девор ёриғи.

Қозонга ёпилган тувоқнинг ёриқларидан буғ кўтарилади. — С. Анорбоев, Оқсой

Ернинг ёриқларидан вашиллаб газ чиқиб, ёниб ётибди. — П. Қодиров, Эрк

от 1. Оқлаб туйилган бутун дон, оқланган ғалла маҳсулоти.

Буғдой ёрмаси.

— Янгамга айцангиз, буғдой бошоқларидан бир оз синдириб олиб, тўқмоқлаб, ёрғучоқда ёрма торца бўлмайдими? — деди Сафар. — С. Айний, Қуллар

2. Шундай маҳсулотдан тайёрланган овқат.

Сурхонбой мусофирларга атаб оқшомда чиқарилган бирор коса ёвғон увра ёки ёрма билан кун ўтказади. — И. Раҳим, Тақдир

У [Абу Сирож] эрталаб уйидан ним пиёла ёрма атала ичиб чиққан эди. — Р. Раҳмон, Меҳр кўзда