Қидирув

фл. 1. 1 Эшик, дераза ва шу кабиларни бекитмоқ.

Кирадиган эшигингни қаттиқ ёпма. — Мақол

Мирҳомидхўжа оғилнинг эшигини секин ёпди-да, имо билан Қамбаралини бир чеккага чақирди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

[Полвон] Остонага борганда: — Қолганини уйда оласан, — деди-ю, эшикни қарсилла-тиб ёпиб чиқиб кетди. — С. Сиёев, Отлиқ аёл

2. Устига ташламоқ, устини бекитмоқ.

Чўли бобо уйига кириб, бир янги почапўстин олиб чиқиб, Меъморнинг елкасига ёпди. — Мирмуҳсин, Меъмор

Ёʻлчи қуруқ наматга ётиб, устига кўрпача ёпди. — Ойбек, Танланган асарлар

3. Қопқоқ билан бекитмоқ, қопқоқламоқ.

Чойнакнинг қопқоғини ёпмоқ

Аҳмад уйига кириб борганида, Мунира қиш ғамини еб, аччиқ-чучукдан шиша банкаларга консерва ёпаётган экан. — Ф. Мусажонов, Ҳиммат

4. Иш-ҳаракатини, фаолиятини тўхтатмоқ.

Дўконни ёпмоқ. Мажлисни ёпмоқ.

Хивадек кичик бир қалъада олтмишдан ор-тиқ қорихона на керак?Уларнинг бир қисмини ёпмоқ лозим. — С. Сиёев, Аваз

Абдусамадқори самоварини ёпиб, менга жавоб берди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

5. Очиқ, ёзиқ нарсани йиғмоқ, бекитмоқ.

Дафтарни ёпмоқ.

Аҳмад варақнинг учини буклаб, журнални ёпди. — Ф. Мусажонов, Ҳиммат

Раъно китобни секингина ёпиб, Анварга узатди — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

Саодатхон эндигина ёпган зонтини қайта очди. — С. Зуннунова, Янги директор

6. Қурмоқ, бино қилмоқ.

Шунинг учун [Худоёрхон] меҳнаткашни раҳмсиз ишлатиб, сарой ва расталар, қаландархона ва ўрдалар ёпмоқда эди. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

7. Қопламоқ, эгалламоқ.

Шаҳодат муфти қарийб бутун кўкрагини ёпган баҳайбат мош-гуруч соқолини қалам билан таради. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

8. Яширмоқ, махфий тутмоқ.

— Мабодо област газетасига ҳам келиб қолгудек бўлса, бу ёғини ёпамиз-қўямиз-да, — деди Ҳалим. — Р. Файзий, Чўлга баҳор келди

Шу ёʻл билан сирингни ёпмоқчи бўлдингми? [деди Ўрмонжон]. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

сфт. 1. Ўтиш ёки кириш-чиқиш жойи тўсиб, бекитиб қўйилган; берк.

Ёпиқ эшик.

Кечаси маълум Марғилон дарвозалари ёпиқ бўладир. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Уйларнинг эшиклари, деразалари тақа-тақ ёпиқ. — Ойбек, Танланган асарлар

2. Тўсилган; бекитилган.

Нури—қуёшда ку-мушдай ялтировчи банорас паранжида; юзи қат-қат шойи рўмоллар билан ёпиқ, хонанинг остонаси ёнида сал эгилиб туради. — Ойбек, Танланган асарлар

3. Усти бекитилган, ёпилган.

Ёпиқ қозон.

Эрталаб соат еттиларда ётоқхона олдига усти ёпиқ юк машинаси келди. — С. Сиёев, Ёруғлик

4. Тамом бўлди, тугади.

Асқар Бакирович яна бир марта унга [Баширжонга] ва коллективга муваффақият тилаб, мажлисни ёпиқ деб эълон қилди. — Н. Аминов, Суварак

— Мажлис ёпиқ, — эълон қилди Мадёров. — Ш. Тошматов, Эрк қуши

1. айн. Ёппасига.

Ваъда шу! Барча қиз ёппа сафарбар, Шараф-ла етмакка шу бахтли дамга! — Зулфия

Махдум икки болани меҳмонхонани супуриб, жой солишга буюрди ва бошқа болаларни ёппа озод қўйиб юборди. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

2. шв. Ўнгариб, босиб.

Я на биров Бозоровнинг: Шийпонга икки отлиқни юбориб, Адо-латни отга ёппа қилиб, Аравонга олиб қоча-ман, никоҳ кечасидан кейин кўникиб кетади, деган гапини олиб келди. — И. Раҳим, Чин муҳаббат

Ё, Ражаб полвон қайтгунча, тўйнинг паловидан ёппа қилиб келайми? — Ш. Тош-матов, Эрк қуши

сфт. Устида ёпиғи бор.

унд. с. Ҳайратланиш, ажабланиш маъноларини билдиради.

— Ёпирай, [Бургут] қурултойдан келди-ю, бошқа одам бўлди-қўйди, — деди чол. — С. Аҳмад, Чўл бургути

[Муса:] Шу жонивордаям орзу-ҳавас, ишқ бор денг? Ёпирай! — П. Турсун, Ўқитувчи

Одамлар тўпланишиб, бир-бирларидан сўрашади: — Ёпирай, нима бўлди? — Ойбек, Танланган асарлар