Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «yoʻtal» — результатов: 30

Фильтр

Словарные статьи

8
yoʻtal

YOʻTAL ’nafas olish aʼzolarining kasallangani natijasida havo oqimining kuch bilan boʻlinib-boʻlinib chiqishi’. Domla yoʻtaldi va yoʻtalning zoʻri— dan qizarib ketdi (Parda Tursun). Bu ot qadimgi turkiy tilda maʼno taraqqiyoti natijasida yötäl- feʼlidan oʻsib chiqqan boʻlsa kerak: 'harakat’ -> ’shunday harakat hosilasr’. Bu soʻzni qadimgi turkiy tilda ’yoʻtal-’ maʼnosini anglatgan yöt- feʼlidan -(ü)l qoʻshimchasi bilan yasalgan deb talqin etish ham mavjud (ЭСТЯ, I, 557); keyinchalik oʻzbek tilida ikkinchi boʻgʻindagi ü unlisi ä unlisiga almashgan, ö unlisining yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: yöt- + oʻl = yötül > yötäl > yotäl

1. Nafas yoʻlining kasallanishi, qichishi tufayli xirilloq va shovqin aralash oʻqtin-oʻqtin kuchli zarb bilan nafas chiqarish

Kuzning yoqimsiz shamoli oʻpkani qichitib, yoʻtalni qistatar.. edi — A. K, o-diriy, Oʻtgan kunlar

Domla yoʻtaldi va yoʻtalning zoʻridan qizaribketdi — P. Tursun, Oʻqituvchi

2. Shunday hodisa bilan kechadigan kasallik

Yoʻtalni davolamoq. Yoʻtalga qarshi dori bermoq

3. Biror narsadan belgi (xabar) berish, unga ishora qilish maqsadida chiqariladigan shunday tovush

Boʻtaboy bu yoʻtalning maʼnosiga darrov tushundi.. derazadan tashqariga qaradi — A. Qahhor, Qoʻshchinor chirok-lari

Полная статья →
yoʻtalmoq

fl. Yoʻtal chiqarmoq (yoʻtal toʻgʻri va koʻchma maʼnoda.

Maston koʻzini ochib yana yumdi. Turgʻunoy yana uzoq yoʻtaldi; Maston uygʻongandan keyin, uning yelkasiga boshini qoʻyib, yana yoʻtaldi — A. Qahhor, Maston

Murod Mirzoning odob yuzasidan yoʻtalib olgani eshitildi, sal oʻtmay, uning uzun va ozgʻin qomati koʻrindi. — Sh. Toshmatov, Erk qushi

Полная статья →

Показать все · 8 →

В определениях

12

Показать все · 12 →

Сказки

4
Boʻri va kampir
Устное народное творчество

Ushbu ertakda uxlagani uxlagan kampir va uning echkilarini birma-bir yeb ketadigan ochkoʻz boʻri haqida hikoya qilinadi. Ammo voqealar kutilmagan yakun topadi.

Luqmoni hakim
Устное народное творчество

Iskandar podsho yer yuzini oʻziga boʻysundirishni istab, hatto suv osti va osmon usti aholisini ham izlatadi. Bu qiyin vazifani bajarishga urinishlar natijasida

Orzijon bilan Qambarjon
Устное народное творчество

Qambarjon tushida koʻrgan Orzijon ismli malikaga oshiq boʻlib, uni topish uchun uzoq yoʻlga otlanadi. Uning sarguzashtlari davomida turli qiyinchiliklar va sino

Tulki bilan boʻri
Устное народное творчество

Bu ertakda tulki oʻzining ayyorligi va zukkoligi bilan boʻrini aldab, unga turli xil sinovlar beradi. Ertak nafsga berilishning oqibatlari va ayyorlikning gʻala

Диалектные материалы

6
bosqi
Toshkent shahri · yoʻtal, koʻkyoʻtal

yoʻtal, koʻkyoʻtal

joʻtkirik
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · yoʻtal
kudun
Fargʻona viloyati · yoʻtal

med. yoʻtal

yötkiräk
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · koʻp yoʻtaladigan odam

koʻp yoʻtaladigan odam

öksirik
Xorazm viloyati · yoʻtal

yoʻtal