Qidiruv

ot Taqchillik, tanqislik.

fl. 1. Yurib, yoʻnalib, maʼlum bir yerga, joyga, manzilga borib olmoq.

Haydar ota Koʻtarmaga xuftondan keyin yetdi. — A. Qahhor, Asror bobo

Eshik oldiga yetganida, negadir oʻzining ham oʻsha yoqqa talpinayotganini sezib, hayajon ichida tutqichni ushladi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

2. Quvib, tenglashib olmoq.

Oshiqmagan quyonga yetibdi. — Maqol

Qistasa ham, yetolmaydi bedovlar. — Malikayi ayyor

3. Joʻnatilgan, tarqatilgan joyidan, manbaidan naridagi biror joyga bormoq (ovoza, gap, xat-xabar va shu kabilar haqida).

Bu xabar bizgacha yetib keldi. Bu gap uning qulogʻiga yetmasin.

Hay deganda, haqqa yetgay nolishim. — Malikayi ayyor

4. Boʻy, hajm, miqdor, daraja jihatidan boshqasiga teng boʻlmoq, tenglashmoq, barobar kelmoq.

Devor oʻlguday baland-da, boʻyi yetmadi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Borakallo, goʻsht toʻgʻrashda senga yetadigani yoʻq — K. Yashin, Hamza

5. Taʼmin etadigan, kifoya qiladigan miqdorda boʻlmoq.

Joy hammaga yetadi. Oz boʻlsa yetar, koʻp boʻlsa ketar. — Maqol

Qandoq qilay, oʻrtoqjon, boshqa ishlarni yigʻish-tiray desam, oylik yetmaydi. — A. Qahhor, Qanotsiz chittak

Saroydan tushadigan hadyalarni bir oy toʻplaganda, toʻrt qadoq etga yetmaydi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

6. Muvaffaq, muyassar boʻlmoq; erishmoq.

Yaxshi bilan yurdim — yetdim murodga, yomon bilan yurdim — qoldim uyatga. — Maqol

Qani endi, dunyoda vafo boʻlsa, har kim tilagiga yetsa. — A. Qahhor, Shohi soʻzana

7. Kifoya qilmoq.

Onang bechoraga otangdan ikkita sagʻir bilan qolib, koʻrgan kunlari ham yetadi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Qoʻy endi, oʻzimning qiynalayotganim ham yetadi. — N. Safarov, Sharqtongi

8. Maʼlum bir yoshgacha yashab bormoq, umr koʻrmoq.

Otam saksonga yetdi.

Oltmish toʻrt yoshga yetdim, oʻgʻlim-qizim boʻlmadi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

9. Kelmoq; boshlanmoq.

Vaqti yetdi. Kuni yetdi.

Kunlar oʻtdi, vaʼdaning muddati yetdi. — U. Ismoilov, Saylanma

10. Talab, meʼyor darajasida boʻlmoq.

Qilichning ishlovi yetgan, Teggan omon qolmasin deb, Zaharning suvini yalatgan. — Malikayi ayyor

11. koʻm. fl. vzf. Yetakchi feʼldagi harakatning oxirigacha, tugal bajarilishi maʼnosini bildiradi.

Yoʻq, hali anglab yetganingizcha yoʻq. — N. Safarov, Uygʻonish

Ota-onasiga oʻz soʻzini oʻtkazishga Saidiy ishonib yetmadi. — A. Qahhor, Sarob

fl. 1. Yetmoq feʼlining birgalik nisbati.

Yigitlar yarim soat yoʻl yurib, guzarga yetishdi. — Oybek, Nur qidirib

[Shirin va Shakar] Goh vaqtlarda suvsiz choʻllarga tushib, qistab yurar bir-biriga yetishib. — Shirin bilan Shakar

2. Yetmoq, erishmoq.

Maqsadga yetishmoq. Yor vasliga yetishmoq.

Mulla Burhon Gʻijduvon begiga qirq yil soliq yigʻuvchilik qilib, qorovulbegilik mansabiga yetishdi. — M. Joʻraboyev, M. B. martabasi

Hammaga ham beravermaydi Radioklubga yetti yil qatnab erishdim bunga — A. Muxtor, Chinor

3. Yuzaga kelmoq, paydo boʻlmoq.

Dehqonlar oilasidan koʻplab ziyolilar yetishib chiqdi. — N. Safarov, Olovli izlar

4. Vaqti yetmoq, kelmoq.

Yetishdi hamon oʻqirga zamon — Mushtum

5. ayn. Yetmoq.

Yoʻlchi aka, biznikida umidga, orzuga tezroq yetishasiz. — Oybek, Tanlangan asarlar

6. Kamchil, meʼyorga yetmagan holatda boʻlmoq.

Bularning boʻlimidagina havo yetishmagandek qisilib, xunobgarchilikdan boshi chiqmaydi odamning. — F. Musajonov, Himmat

Vaholanki, boshqa qurilishlarda ishchi kuchi ham, mexanizm ham yetishmaydi. — Mushtum

ot 1. Yetaklab, ergashtirib borish; yetov.

Yetakda tuyasi, kelar edi chol — Mirtemir

Bittadan otni yetakka olib, ikki otliq orqasiga qaytdi. — Y. Shamsharov, Dovruq

2. koʻchma Yoʻl, yoʻl-yoʻriq.

Bergan oq sutimga rozi boʻlmayman, Enang boʻlib, yetagingga yurmayman. — Rustamxon

Odamning dushmani jinlar boʻladi Yetagiga yurgan jinni boʻladi. — Murodxon

ot 1. Otadan, onadan yoki har ikkovidan ajralgan.

Yetim bola. Yetim qoʻzi.

Ularning biri olti yashar, biri toʻrt yashar yetim nabiralari Unsinni sevadilar. — Oybek, Tanlangan asarlar

Hali ovqat yeyishga oʻrganmagan toʻrtta buzoq koʻzlari moʻltirab yetim qoladi-yu, achinmay boʻladimi? S. — Anorboyev, Oqsoy

2. koʻchma Tashlab qoʻyilgan, eʼtibor berilmaydigan, qaralmaydigan shaxs yoki narsaga nisbatan qoʻllanadi.

Ayniqsa, bizning bechora moʻytan urugʻi — qoʻngʻirot elining shoʻrlik yetimi, bir shapaloq ursa ham, evaziga jon berib kelgan. — A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi

ot Jilovidan tutib ergashtirilgan, yetaklangan, yetakdagi.

Yetovdagi otni tanimagan odam oz edi. — Oybek, Navoiy