Қидирув

сфт. 1. Ярамоқ феълидан сифатдош.

Бўйнидан бойланган ит овга ярамас. — Мақол

2. Ахлоқ-одоб, қоида, тартиб меъёрларига тўғри келмайдиган; бўлмағур.

Кайф таъсирида шундай ярамас ишлар қилинадики, терининг қалинлигига қарамай, титрашга тўғри келади. — Газетадан

Хўш, тарбия ўчоғида қачонгача бу ярамас ҳолат давом этади. — Муштум

3. Иши, феъл-атвори ахлоқ-одоб меъёрларига тўғри келмайдиган; ахлоқан нобоп, бузуқ.

Шубҳа-ю бад олиш, ярамас кимсаларнинг фитнаси бизни подшо қаҳрига гирифтор қилди. — Мирмуҳсин, Меъмор

Ҳой, қанақа ярамас боласан, туш томдан. Ҳе, ахлоқсиз! — С. Аҳмад, Сайланма

4. Шундай хулқ, хислатга эга бўлган шахсга нисбатли ҳақорат учун қўлланади.

Тўхта, деяпман сенга, ярамас! Ҳозир мушукдай деразадан отиб юбораман! — С. Сиёев, Отлиқ аёл

Кўзимга кўринма, ярамас — Ж. Абдуллахонов, Хонадон

1. тиб. Тери ёки шиллиқ парданинг, шунингдек, тери ости тўқималарининг турли сабабларга кўра нобуд бўлган қисми кўчиб, унинг ўрнида ҳосил бўладиган нуқсон

2. Тиғ, зарб ва ш.к. таъсирида ҳосил бўладиган шикает; жароҳат

Ёмон яра. Тиғ яраси. Ярани даволамоқ

У., граната осколкаси ўнг оёғини ёриб юборган, окоп деворига суяниб типирчилаётган солдат ёнига бориб, ярасини боғлай бошлади — А. Убайдуллаев, Қонли издан

Донли кўйлакни Доратой эҳтиёт билан тилиб, ярани очди. Яра кўкракда, юракка яқин: ундан қуюқ қон ҳали ҳам силжиб турар эди — Ойбек, Танланган асарлар

3. кўчма Кучли қайғу, руҳий азоб, алам берувчи нарса; шикает. . ■■

Тиғ яраси туза/Ш-ди, тил яраси тузалмайди — Мақол

Ғу-ломжон Эрбўтани калака қилиш учун эмас, ўз қалбида фасод боғлаб ўтган боласизлик ярасига малҳам босиш учун ўйнашиб эди — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Баъзан [Гулнорнинг] юраги тошиб, бутун дардини, яраларини Унсинга очишни истайди — Ойбек, Танланган асарлар

Ақли кирди. Болалигида қалбида бўртган алам яраси йилдан-йилга йиринг боғлаб, фасод йиға бошлади — С. Зуннунова, Гулхан

фл. 1. Истеъмол учун, ишлатиш, фойдаланиш ва шу кабилар учун мумкин, яроқли бўлмоқ.

Бу сув ичишга ярайдими? Қурилишга ярайдиган ёғоч. Бу этиклар кийишга ярамайди.

2. Бирон ишни бажаришга лойиқ бўлмоқ, ишлатишга хизмат қила олмоқ.

Бу асбобларнинг кўпи ишга ярамайди.

Мурғоб отлари қумга ярамайди — Мирмуҳсин, Меъмор

3. Бирор ишга яроқли бўлмоқ, қўлидан келмоқ, бажара олмоқ.

Самоварчиликка яратяптими, ахир? — А. Қаҳҳор, Асрор бобо

Қора йигит столда ётган бир даста пул, тилла соатни олиб, хотинига отди: — Биз бунақа соат олиб беришга ярамаймизми? — С. Аҳмад, Сайланма

4. Бирор талаб, эҳтиёж учун керак бўлмоқ; асқатмоқ, иш бермоқ.

Кўчада ётган эски тақа, занглаган мих, шунга ўхшаш бало-баттарга кўзи тушса, дарров олар эди. Коримга ярайди бир кун, дер экан. — Ойбек, Танланган асарлар

Кўп бўлмаса, озроқ бўлар: рўзғорга, невараларга яраб турса бўлди-да. — С. Нуров, Нарвон

Яхши ҳам Назиржон бор экан, шу бечора кунимга яраб турибди. — С. Аҳмад, Ҳукм

от 1. Ярамас иш, хатти-ҳаракат.

Балки улар бўлганида, бу ярамасликка ёʻл қўйилмас эди. — П. Турсун, Ўқитувчи

Шунча кишининг илтимосини ерда қолдириши — ўзи ярамаслик. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

2. Ярамас, ярамайдиган эканлик.

Сенинг ярамаслигинг ана шу сўзларингдан билиниб турипти. — С. Айний, Қуллар

Раҳматулла Обидий домлаликка ярамаслиги кўп ўртоқларга маълум бўлса керак. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

тақл. с. Жуда ёруғ, ялтироқ нур аксини билдиради.

сфт. 1. Бирор жойига яра чиққан, яраси бор; ярадор.

Ярали киши. Юзи ярали. Дўли ярали.

2. кўчма Қаттиқ руҳий азоб берувчи ҳолатли, руҳиятида шундай азоб берувчи нарса бор.

Кўнгли ярали одам.

Зайнабнинг ҳам юраги ярали эди, унинг тўйи яқинлашган вақтда, севикли куёв йигит икки кунгина хасталаниб ўлган. — Ойбек, Танланган асарлар