Qidiruv

fl. 1. Yeyish yoki mazasini totish maqsadida biror narsaga tilini tegizmoq; til vositasida ogʻizga olmoq.

Asal yalamoq.

Bol ushlagan barmogʻini yalaydi. — Maqol

Tabib kosadan barmogʻiga bir oz ilashtirib yaladi va darrov tuflab tashladi: — Zahar ichibdi! — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Lagan boʻshagach, Yoʻlchi qoʻlini tortdi. Qambar laganga barmoqlarini ishqab yaladi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Kamolxonov qoshiqdagi yuqni yalab, uzoq taʼmini oldi — haqiqatan qatiqqa oʻxshaydi. — A. Qahhor, Ikki yorti — bir butun

2. Tozalash, hoʻllash va shu kabilar maqsadda tilini surtmoq.

Yangi boʻshangan sovliq qoʻzisini yalardi. — S. Ahmad, Yulduz

Nihoyat, gapira-gapira qaqragan lablarini tili bilan yalab, Lutfiniso jim boʻldi. — Oybek, Tanlangan asarlar

3. koʻchma Tegib, urilib taʼsir qilmoq (shamol, sovuq, issiq va shu kabilar haqida).

Havo bulut. Izgʻirin bet yalaydi. — Shuhrat, Shinelli yillar

Yuzni, koʻzni, badanni issiq shamol yalaydi. — Y. Muqimov, Sharofat

Poda ketidan yuraverib, oftob yalagan bugʻdoyrang yuzlari bir oz toʻlishganday — N. Fozilov, Diydor

4. Oʻz yoʻnalishida narsaning sirt qismini uzib, yulqib ketmoq (shamol, suv va shu kabilar haqida).

Poyariqning yoqasidagi kartalarni sel sal qiyalab yalab ketibdi, xolos. — I. Mirzayev, Toʻyboshilar

Shamol qumlarni uchirib, tepaliklarni yalab ketgan — Mirmuhsin, Meʼmor

Chap tirsagi achishib ogʻridi: oʻq yalab ketgan boʻlishi mumkin. — H. Gʻulom, Toshkentliklar

ot birikki Kabi sanoq sonlar bilan qoʻllanib, narsani shu son bildirgan miqdorda, shuncha yalashlik maʼnosini bildiradi.

Bir yalam asal. Ikki yalam qaymoq.

ot 1. Dov-daraxtsiz, imoratsiz; ochiq, boʻsh.

Yalang yer. Yalang maydon. Yalang qir.

Hammanglar ham yalang dalada tugʻilganmisizlar? — Shuhrat, Shinelli yillar

Atrof yalang, qum sahrosi. — Sh. Toshmatov, Erk qushi

Qumli doʻnglikning oldi dengiz tomon pasayib, keti yalang tekislikka tutashadi. — Fan va turmush

2. ayn. Yalanglik.

Ahmadjon sinchiklab qarasa, ehe shuncha odam kecha kechasi qayerda ekan? Yalanglarga, yoʻlkalarga odam sigʻishmas edi. — A. Qahhor, Oltin yulduz

— Mehmonlarni kutib ol, qizim. Mana bu yerga joy qil, — dedi Abduvali ota, chayla yonidagi yalangni koʻrsatib. — H. Ibrohimov, Oddiy kechada

3. Kiyimsiz, yalangʻoch.

Egnida bir yengi tirsakdan, bir bari tamoman yoʻq ilma-teshik boʻz yaktak bosh-oyogʻi yalang cholni koʻrib, Gʻulomjonning yuragi ezilib ketdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Egnida otigina qolgan juldur yaktak, yirtiq ishton, oyoqlari yalang — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

4. Bir qavat, yengil, yupqa kiyimda.

Oynisaning yuragi urib, sovuqqa yalang chiqqanday, eti uvishib ketdi: Urush!. — H. Gʻulom, Toshkentliklar

5. ayn. Yalang qavat 2.

Shoirning ustida yalang qoʻngʻir movut chakmon. — Oybek, Navoiy

6. Qindan chiqarilgan; yalangʻoch.

Qirq azamat, boʻl ha-boʻl deb, Qilich yalang kelayotir. — Xushkeldi

ot Juda yupqa qilib solingan.

Toʻnga yalatma qilib paxta solindi.

fl. Yalamoq feʼlining majhul nisbati.