ot 1. Esda saqlash, eslab qolish, esga tushirish qobiliyati; es, yod; xayol.
Xotirimda: ilk boʻsa bizni Haddan ziyod qilmish edi shod. — Uygʻun
Giyohlarning nomlari ham yodimdan chiqay degan ekan, bir-bir xotirda tiklab chiqdim. — M. M. Doʻst, Lolazor
2. Oʻylash, fikrlash qobiliyati; fikr; miya.
U yoqimli ovoz va shoʻx ohangni butun vujudi bilan tingladi. Tinglagan sayin xotiri ravshanlashardi. — Sh. Toshmatov, Erk qushi
3. Biror kimsa uchun qilinadigan hurmat; yuz-xotir, andisha.
— Xoʻp, sinf rahbaring xotiri [tufayli] gunohingdan oʻtib turamiz, — dedi direktor Toʻlaga. — M. Ismoiliy, Bizning roman
Hech boʻlmaganda ikkala bolasining xotiri uchun xotinini hurmat qilish lozim edi. — I. Akram, Adolat
- Xotirga kelmoq Esga tushmoq. Janobi meʼmor, bu toshlardan zinapoya tarashlash xotirlariga kelmabdi-da. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar
- Xotirda tutmoq Esda saqlamoq.
- Xotirdan kechmoq Esga tushmoq. Yoshlik yillarim xotirimdan kechdi.Hakimboyvachcha yolgʻiz qolarkan, uning maʼlum va chala maʼlum kirdikorlarini bir-bir xotirdan kechirdi — Oybek, Tanlangan asarlar
- Xotirdan koʻtarilmoq (yoki chiqmoq) Esdan chiqmoq. Sizga bu gapni aytish xotirimdan koʻtarilibdi
- Xotiri jam Tashvishlardan qutulgan, betashvish. — Hamisha dadil boʻlamiz, Zayniddin aka, xotiringiz jam boʻlsin, — dedi oʻzicha [Zayniddin]. — S. Karomatov, Bir tomchi qon
- Xotiri parishon Xayoli sochilgan; fikri tarqoq; parishonxotir. [Lutfiniso] Qudalari koʻrsatgan eʼzoz va eʼtibordan mamnun boʻlsa-da, uning xotiri parishon, koʻngli notinch edi. — Oybek, Tanlangan asarlar