Hayot Foundation loyihasi
Loyiha haqida
Oʻz
Oʻz

Qidiruv

«xatdek» boʻyicha 60 ta natija

Filtr
Boʻlim
Lugʻatlar Ertaklar
Lugʻat turi
Izohli Tarjima Terminologik Frazeologik
Tildan
Oʻzbekcha Ruscha
Tilga
Oʻzbekcha Ruscha Inglizcha Qoraqalpoqcha Nemischa Fransuzcha Arabcha Turkcha

Lugʻat maqolalari

57 ta
xat
Izohli lugʻat · yana 8 ta lugʻatda

ot 1. Yozuv, yozilgan, chizilgan yoki oʻyib tushirilgan belgilar; matn.

Olim toshga oʻyilgan qadimiy xatni oʻqishga urindi.

Xat kichikroq qogʻozda oʻlchovlik soʻzlardan iborat edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

2. Yozuvda ishlatiladigan grafik belgilar; harflar tizimi.

Arabcha xat. Lotin xatini oʻrganmoq.

3. Biror xabar berish yoki fikr almashish maqsadida aniq manzilga asosan pochta orqali yuboriladigan, matn yozilgan qogʻoz.

Bir kuni pochtalon Ashurali otaga xat tutqazdi: — Oʻgʻlingiz Kimsanboydan. — T. Ashurov, Oq ot

4. Harflarni yozishdagi oʻziga xos uslub, koʻrinish, yozuv xili.

Uning xati xunuk.

[Asar] Juda sifatli novvotrang qogʻozga nastaʼliq xatida koʻchirilgan. — UTA

5. Savod; harf tanish.

[Imom:] Toʻgʻrisini aytsak, xatimiz yoʻq hisobida! — Hamza, Boy ila xizmatchi

Usta Moʻmin, rahmatlik, xat bilar edi, kitob koʻrib, bolaning otini Yodgor qoʻydi. — A. Qahhor, Asror bobo

6. Rasmiy qogʻoz, hujjat.

Bunga tashkilotlar va shaxslar oʻrtasidagi rasmiy ishga taalluqli boʻlgan xatlar, yozishmalar kiradi. — OʻTA

7. Satr, misra.

Bilish uchun har qaysi sheʼrdan bir-ikki xat oʻqib koʻrish kerak edi. — A. Qahhor, Sarob

  • Taloq xati Er-xotinning bir-biridan ajralishi haqidagi rasmiy qogʻoz, hujjat. Bir necha vaqtdan soʻng Homidning soxta taloq xati bilan eridan chiqqan qiz Komilbekka beriladir. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
  • Xat tortmoq 1. Chiziq tortmoq, chizmoq; Bu zolimning jabriga xudo oʻzi xat tortmasa, bandasi nevlaydi. — Choʻlpon, Kecha va kunduz
  • Xat qilib bermoq Oʻz mulkini birovga qonuniy yoʻl bilan rasmiylashtirib bermoq, topshirmoq. Uyimni internatga xat qilib berdim.Siz boylarning yer-mulklarini musodara qizish vaqtida eng yaxshi yerlarni ularning oʻzlariga xat qilib bergansiz. — H. Gʻulom, Mashʼal
  • Xatga olmoq (yoki solmoq, bitmoq) Roʻyxatga kiritmoq. Mulkni xatga olmoq.Bu uydagi hamma narsa xatga olingandan keyin, tashqariga chiqildi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
  • Xatga tushmoq Roʻyxatga kiritilmoq. Xatga tushding — oʻtga tushding. — Maqol
  • Yumaloq (yoki dumaloq) xat Kolxoz jun planini pul bilan toʻldirdi, degan mazmunda raykomga dumaloq xat yozib yubordi. — A. Koʻchimov, Halqa
Toʻliq maqola →
xata
Izohli lugʻat · yana 2 ta lugʻatda

ot Ukraina, Belorussiya va Janubiy Rossiya qishloqlaridagi dehqonlar yashaydigan uy.

Unda xatamiz huv daryo burilgan joyda, oʻrmon yoqasida edi. — R. Fayziy, Kishilarimiz qissasi

Xatalardan birida tunni oʻtkazdik. — Sharq yulduzi

Toʻliq maqola →
xatm
Izohli lugʻat · yana 1 ta lugʻatda
  • Xatm qilmoq 1. Biror ishni oxiriga yetkazmoq, tugatmoq. Toʻrt kunsiz Quronni xatm qilib boʻlmaydi. — A. Qodiriy, Obid ketmonSiz Sharqda ishlab juda koʻp tajriba orttirgansiz, bir necha til bilasiz, — davom etdi Malison, — Qurʼonni xatm qilgan zabardast mudarrissiz — K. Yashin, HamzaKitob koʻraverib, savoding ham chiqib qopti. Inglizchani ham xatm qilib yuborgan boʻlsang kerak. — K. Yashin, General Rahimov
  • Xatmi kutub qilmoq Madrasani tamomlamoq, tugatmoq. Marhum buzrukvor Buxorodan xatmi kutub qilib kelibdur. — A. Qodiriy, Kichik asarlar
  • Xatmi qurʼon 1. Qurʼonni toʻliq oʻqib tushirish. Ramazon oyida, tarovih namozida Qurʼonning avvalidan oxirigacha tilovat qilib chiqilishi ham xatmi Qurʼondir. — OʻzME;U[Mirobid] keksalarni yigʻib, ota-bobolarining arvohiga xatmi qurʼon qildirdi. — V. Gʻofurov, Vafodor
Toʻliq maqola →
xato
Izohli lugʻat · yana 7 ta lugʻatda

sft. 1. Hisoblash, yozish, oʻqish, soʻzlash va shu kabilarda adashish, yanglishish, notoʻgʻrilik, qusur.

Imloviy xato. Matematik xato.

2. Umuman, turmushda, ishda yoʻl qoʻyilgan kamchilik, nuqson, notoʻgʻri xatti-harakat.

Dushman siringni oʻgʻirlaydi, Doʻst xatongni toʻgʻrilaydi. — Maqol

Ammo muhabbat juda noyob narsa, bu yoʻldagi xatoni hech kechirib boʻlmaydi! — Mirmuhsin, Umid

3. Haqiqatga toʻgʻri kelmaydigan, asossiz, notoʻgʻri.

Xato yozmoq. Xato hisoblamoq. Xato soʻzlamoq.

Joʻrttaga xato oʻqib, oʻzing kuldirding Oʻqi, Raʼno. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

4. q.x. Yerdan chiqmay yoki unmay qolgan urugʻ haqida.

Yaxshi ishlanmagan yerga ekilgan urugʻ xato chiqadi.

5. Moʻljalga, nishonga tegmaslik.

Oʻq xato ketdi.

Hech qaysisining otgani xato ketmas edi, hech bir dushman omon ketmas edi. — Alpomish

  • Xato qilmoq (yoki ketmoq) Xatoga yoʻl qoʻymoq, kamchilik yoki nuqson yuz berishiga imkon berib qoʻymoq. Xato qilmoq bordir, tuzatmaslik ordir. — MaqolVaterlooda xato qildi Napoleon, Jahongirning qaytdi shu kun omadi. — A. OripovSiz Mehri toʻgʻrisida xato ketdingiz, chunki u faqat yangi yerda ishlash niyati bilan sekretarlikdan ketdi. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli
Toʻliq maqola →
xatar
Izohli lugʻat · yana 6 ta lugʻatda

ot 1. Biror baxtsizlikka, falokatga olib kelishi mumkin boʻlgan sharoit.

Bu yerda bir xatar bor. Yolgʻon aytgan kishining Xatari bor ishining. — Maqol

Avval men sizdan minnatdor boʻlishim kerak Siz tufayli koʻp qatorida men ham bir xatardan qutulib qolganman. — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar

2. Xatarli, xavfli, tahlikali.

Dushmanning biri ham xatar. — Maqol

Ammo biri ketsa, badtari keldi, Yangi ochkoʻzlarning xatari keldi. — M. Shayxzoda

Toʻliq maqola →

Hammasini koʻrish · 57 →

Taʼriflar ichida

2 ta
oʻchmoq

o‘ch Yonishdan, yolqin berishdan toʻxtamoq; soʻnmoq. Oʻtni kovlasang — oʻchadi, Qoʻshningni kovlasang — koʻchadi. Maqol Shu chogʻda na uchundir tokchada yonib turgan sham

oʻchmoq

o‘ch Yonishdan, yolqin berishdan toʻxtamoq; soʻnmoq. Oʻtni kovlasang — oʻchadi, Qoʻshningni kovlasang — koʻchadi. Maqol Shu chogʻda na uchundir tokchada yonib turgan sham

Ertaklar

1 ta
Noʻxatvoy
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda noʻxatdek tugʻilgan, ammo gʻayritabiiy kuchga ega Noʻxatvoy ismli bolaning sarguzashtlari hikoya qilinadi. Uning otasi kambagʻal koranda boʻlib, Noʻx