sft. kam qoʻll. q. Bevaqt.
— Vaqtsiz sizni betinch qilganimiz uchun kechirasiz, — dedi Zuhurov. — A. Qodiriy, Kichik asarlar
Vaqtsiz tugadi bebaho umring. — Gʻayratiy
Qidiruv
«vaqtsiz» boʻyicha 16 ta natija: Izohli
Lugʻat maqolalari
9 taot 1. Yuz berib turuvchi voqea-hodisa, narsalarning asrlar, yillar, soatlar, minutlar va shu kabilar bilan oʻlchanadigan davomiyligi, shunday oʻlchov belgisiga ega boʻlgan obyektiv hodisa.
Vaqt gʻoyat imillab oʻtardi. Hamma xavotirlanib bezovta boʻla boshladi. — K. Yashin, Hamza
Lekin vaqt oʻz ishini qildi — oyni gʻarb ufqidan tortib kirib ketdi. Demak, tong otdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
2. Shu obyektiv hodisaning minut, soat, kun, yil va shu kabilar bilan almashinuvidagi oraligʻi, qismi, boʻlagi.
Bayramlardagina kiyadigan, boshqa vaqtlarda chamadonida avaylab saqlaydigan oq surp koʻylagini kiydi. — S. Karomatov, Oltin qum
Biz bularning yoshida oʻqishni bilardik. Boʻsh vaqtlarni jamoat ishiga sarflardik. Oʻ. — Hoshimov, Qalbingga quloq sol
Otabek keyingi vaqtlarda savdoga yurishni tark qilib qoʻygani uchun, Hasanali ishsiz qolgan. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
3. Soat, kun, oy, yil va shu kabilarning uzluksiz izchil almashuvida biror maqsad uchun belgilangan yoki biror maqsad uchun foydalanilishi mumkin boʻlgan muddat oraligʻi; fursat.
Vaqtni qoʻldan bermoq. Vaqtdan yutmoq. Vaqtdan toʻgʻri foydalanmoq. Vaq-ting ketdi — naqding ketdi. — Maqol
Uning ovozini eshitib, qoʻni-qoʻshnilar yigʻila boshlashdi. Vaqtni boy berish mumkin emasdi. — K. Yashin, Hamza
boshingizni ikki qilish uchun, albatta, vaqt yetgandir, deb oʻylayman. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon
Vaqt oʻtdi, biz ozchilikmiz. K. Yashin. — Hamza
Vaqtingiz boʻlsa, birpas gaplashaylik. — S. Ahmad, Yulduz
4. Vaqtning biror narsa, ish-mashgʻulot uchun belgilangan, ajratilgan boʻlagi; muddat.
Masalani toʻgʻri yechdi-yu, oqqa koʻchira-yotganida, vaqti tugab qoldi. Oʻ. — Hoshimov, Qalbingga quloq sol
Tanaffus vaqtida hamma mukofotlanganlarni, mukofotlanganlar esa
bir-birlarini tabriklab, zal va foyelar gʻovur boʻlib ketdi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
Suhbatimiz shu yerga yetganda soqchi kirib, vaqtlaring tugadi, deya ogohlantirib qoʻydi. — X. Toʻxtaboyev, Shirin qovunlar mamlakati
5. Obyektiv oʻtuvchi vaqtning maʼlum ijtimoiy hodisa, holatlar bilan bogʻliq, ular bilan kechgan boʻlagi; zamon, davr.
Quldorlik vaqtida. Moʻgʻumar hukmronligi vaqtida.
Chor hukumat vaqtidagi qulligingni oʻylasang. — Hamza
6. Obyektiv tarzda kechuvchi zamon, davrning, kishi hayotining maʼlum, aniq bir boʻlagi, nuqtasi, oraligʻi.
Vaqt kech boʻlib qoldi. Bolalik vaqti. Yoshlik vaqti. Yoz vaqti. Namoz vaqti. Ertalab Qoʻqondan chiqsa, asr vaqtlarida Margʻilonga kiradir — A. Qodiriy Oʻtgan kunlar
Vaqt peshindan oʻtgan, koʻk yuzida quyosh charaqlab turardi. — S. Karomatov, Oltin qum
qizlik vaqtida Nuri ularning kulbasiga juda oz chiqar edi. — Oybek, Tanlangan asarlar
7. fls. Borliqning, makon kabi, obyektiv real shakli, materiyaning yashash shakllaridan biri.
Nisbiylik nazariyasi — materiya mavjud boʻladigan fazo va vaqt nazariyasidir. — Fan va turmush
- Ayni vaqt(da) 1. Shu vaqtda, hozir(da), hozirning oʻzida. Ayni vaqtda konsert davom etyapti.Jurnalistika shu qadar ommaviy, ayni vaqtda, shu qadar yoqimli ishki, shu kasbning sohiblari doimo yurtning fikri-zikrida yashaydilar. X. — Yodgorov, Hayot toʻlqinlariU birov bilan shaxmat oʻynar va, ayni vaqtda, yigirmaga yaqin odamni ogʻziga qaratib, kuldirib oʻtirar edi. — A. Qahhor, Quyushqon
- Aksar vaqt Koʻpincha. Avaz yozda., bogʻ-hovliga chiqib ketar, koʻllarga borib, baliq ovlar, aksar vaqti ijod bilan band boʻlar edi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik
- Baʼzi vaqt Baʼzi-baʼzida, baʼzan. Baʼzi vaqt shularni oʻylab qolaman.
- Besh vaqt namoz Kuniga besh marta oʻqiladigan namoz (farzlardan biri). Besh vaqt namozni kanda qilmasdan oʻqiydi, ixlos bilan roʻza tutadi. — Oybek, Tanlangan asarlar
- Bir vaqt 2. Oʻylamagan, xayolga kelmagan, bilmagan bir vaqtda. Uning oʻzi bir vaqt Rustamni yaxshi koʻrardi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol;Bir vaqt eshikdan ikki oʻspirin kirib keldi. — GuldastaBir vaqt munday qarasa, uni chaqirayotgan Oqila buvi emas, jigarrang paltoli chiroyli qiz ekan. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq solBir vaqt Majid qulogʻi tepasida Fayzi otaning ovozini eshitib, boshini koʻtardi. — Guldasta
- Bir vaqtlar Oʻtgan vaqtlarda, ilgari (lari). Bir vaqtlar erkak zotini telba qilishga qodir boʻlgan bu ohu koʻzlariga, hamon bichimi buzilmagan qaddi-qomatiga tikilgancha, miq etmay oʻtiraverdi. — K. Yashin, HamzaBir vaqtlar joʻr boʻlib oʻtli yoshlikka, Yurardim hech soʻnmas tilagim bilan. — A. Oripov, Yillar armoni
- Bir vaqti kelib Bu qishloqda oʻsadigan bolalar bir vaqti kelib, ehtimol, bizning koʻp ishlarimizdan kulishar. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
- Vaqti kelib Vaqti yetganda, taqozo vaqti yetib (yetganda). Vaqti kelib, bu odamga nima uchun inobatlik sifati berilgani kishilarning esidan chiqib ketadi. — A. Qahhor, AsarlarShunday yangi xil oʻsimliklarni yaratish mumkinki, ular, vaqti kelib, ovqat xillarini koʻpaytiradi. — Gazetadan
sft. 1. ayn. 1 vaqtinchalik.
Yer islohoti — vaqti kampaniya. — A. Qahhor, Sarob
Shunday qilib, vaqtli makonni tashlab, shaharga keldilar. — P. Tursun, Oʻqituvchi
2. Odatdagidan, belgili vaqtdan oldin; erta, barvaqt.
Vaqtli keling. Bolalar vaqtli yotib uxlashdi.
— Esizgina, — dedim oʻz-oʻzimga, — vaqtliroq uylangan ekanman. — Guldasta
Juma kuni ertalab doʻkonni vaqtli ochdim. — Guldasta
- Vaqtli matbuot Vaqti-vaqti bilan, belgili muddatlarda bosib chiqariladigan, nashr etiladigan gazeta va jurnallar.
rvsh. Doimiy boʻlmagan (doimiy emas), maʼlum vaqt doirasida amal qiladigan, amaliyoti maʼlum vaqt bilan chegaralangan.
Bir qarasang, hamma narsa bor. Yana bir qarasang, hech narsa yoʻqday. Bari vaqtincha — A. Muxtor, Tugʻilish
Hozir-chi? U kishi vaqtincha direktormi? — Mushtum
Shunday qilib, vaqtincha boʻlsa-da, boshpana topishdi. — P. Tursun, Oʻqituvchi
Maʼlum (tayin), nomaʼlum (notayin) vaqt(da); belgili yoki belgisiz vaqt(da); belgili boʻlmagan vaqtda; har zamon-har zamon(da).
Mening uyim — sizning uyingiz. Vaqt-bevaqt kelib turing. — H. Gʻulom, Mashʼal
Kampir men tugʻilganimda, kindigimni kesib, enagalik qilgan ekan, shu bois oʻz onamday koʻrib, vaqt-bevaqt holidan xabar olib turar edim. — Yoshlik
U endi vaqt-bevaqt kiradigan boʻlib qoldi. — Shuhrat, Jannat qidirganlar
Biror ish, voqea va shu kabilarning yuz berishiga imkon beradigan payt, amalga oshish payti; fursat.
Bilmadim, birov zaharlaganmi, haytovur, vaqti-soati yetgan ekan. — Oybek, Tanlangan asarlar
Vaqti-soati kelur, Samarqand orzusiga ham erishursiz. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar
Ha, mayli, buning ham vaqt-soati kelib qolar. — K. Yashin, Hamza
Taʼriflar ichida
6 tatugal ayn. Tugamoq. Daraxtlardagi sariq barglar toʻkilib tugalgan, yer yuzi oʻzining qishki sariq kiyimini kiygan edi. A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar Vaqtsiz tugaldi bebaho um
tugal ayn. Tugamoq. Daraxtlardagi sariq barglar toʻkilib tugalgan, yer yuzi oʻzining qishki sariq kiyimini kiygan edi. A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar Vaqtsiz tugaldi bebaho um
tinchsizla kam qoʻll. Tinchligini buzmoq, betinch, bezovta qilmoq, tashvishga solmoq. — Bizni kechirasiz, bek aka! — deb Rahmat uzr aytdi. — Vaqtsiz kelib, sizni tinchsiz
tashrif kt. Biror yerga, elga, xonadonga yoki biror kimsa huzuriga qisqa muddatga borish, kelish. Tashrifingizdan koʻp xursandmiz. Ziyo shohichi bu vaqtsiz tashrifga tush
qani soʻr. olm. Koʻz oldida yoʻq shaxs yoki narsaning qayerda ekani, mavjud oʻrni haqidagi soʻroqni bildiradi. Bolalar qani? Portfeling qani? Nega vaqtsiz kelding? Otabek
bosh Tananing boʻyindan yuqorigi, oldingi (odamda, hayvonlarda) qismi; kalla. Bosh kosasi (anatomiya). Bosh miya. Bosh kiyimlar magazini. Doʻst boshga boqar, Dushman — oy
Ertaklar
1 ta
Xalq ogʻzaki ijodi
Shahzoda Asad amakisining hiylasi tufayli taxtdan mahrum boʻlib, surgun qilinadi. U sarguzashtlar davomida malikani qutqarib, oʻzining mardligi va adolatparvarl