Поиск

fl. kam qoʻll. Ancha nari ketmoq, uzoqlashmoq.

Tong otdi, qizlar uzab ketdi. — Ravshan

ot Egarning ikki tomoniga qayish bilan bogʻlab, osib qoʻyiladigan, otga minish va egarda oyoqlarni tirab oʻtirish uchun xizmat qiladigan, metalldan yasalgan ot abzali.

Komil kumush uzangiga oyoq uchini qoʻyib, egarga minib oldi. — H. Gʻulom, Mashʼal

Malum otliq qutidorning darvozasida otini toʻxtatdi-da, oʻng oyogʻini uzangidan uzdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

fl. 1. Butun boʻyi (gavdasi) bilan choʻzilmoq, choʻzilib yotmoq.

Buni payqagan Otabek, xanjarini qinidan chiqarib, qoʻliga ushlagach, yuztuban yerga uzandi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Gilamga uzanib, boshini qoʻllari ustiga qoʻydi. — Choʻlpon, Kecha va kunduz

2. Biror narsani olish uchun intilmoq, qoʻl choʻzmoq; choʻzilmoq.

Koʻzlari yorishib ketdi, lablarini yalab, miltiqqa uzandi. — Oybek, Quyosh qoraymas

Tilov uzanib, karavotdan paryostiq oldi-yu, Jamshidga yalt qaradi. — Sh. Xolmirzayev, Togʻlarga qor tushdi

3. ayn. Uzaymoq, choʻzilmoq.

Toʻxtamadi zamon daryosi, Kunlar ortdi, uzandi boʻyim. — M. Shayxzoda

fl. 1. Qoʻlidagi biror narsani boshqa bir shaxsga bermoq, qoʻl choʻzib tutqizmoq, birovga tutmoq.

Choy uzatmoq. Gul uzatmoq.

Raʼno kitobni sekingina yopib, Anvarga uzatdi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

Tamila unga soʻrgʻich kiygizilgan sutli shishani uzatdi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Yuzini roʻmol bilan toʻsgan bir ayol derazadan osh uzatdi. — S. Ahmad, Hukm

2. koʻchma s.t. Pora (pora tarzidagi narsa) bermoq.

Unga biror narsa uzatmasangiz, ishingiz bitmaydi.

3. Biror tomonga yoʻnaltirmoq, choʻzmoq, yozmoq; rostlamoq (oyoqni, qoʻlni).

Sherali dum-dumaloq qoʻlini Karimga uzatdi. S. Karomatov, Oltin qum. U ikkala oyogʻini uza-tib, oʻzini uyqu ixtiyoriga topshirdi. — F. Musajonov, Himmat

4. sprt. Irgʻitib, tepib, ikkinchi oʻyinchiga oʻtkazmoq, yetkazib bermoq; oshirmoq (toʻp, shayba va shu kabilarni).

bir-birlarining qarshi hujumlarini mustahkamlab, toʻpni qisqa va aniq uzatib oʻynar edilar. — Gazetadan

5. Maʼlum joygacha birgalashib bormoq, kuzatmoq.

Uni elektr chiroqli stolba tagigacha uzatib, soʻng xayrlashdi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Usta Olim Otabekni koʻchagacha uzatib chiqdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

6. Biror manzilga yoʻllamoq, joʻnatmoq.

Ona bugun uzatadi oʻz oʻgʻlini frontga. — H. Olimjon

Mengboy tanishlarini uzatdi, yana Gʻaffor bilan bufetga qaytib kirdi. — Sh. Xolmirzayev, Ogʻir tosh koʻchsa

7. Yetkazmoq, yetkazib bermoq.

Xabarlarni uzatmoq, Elektr tokini uzatmoq.

8. Turmushga chiqarmoq, erga bermoq.

Qiz bola ota-onaga omonat, uzatib tinchiy! — S. Zunnunova, Yangi direktor

Siz uzatishni xohlamasangiz ham, balki u erga tegishni xohlab qolgandir. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Kelin qilsang — yoʻqdan qil, qiz uzatsang — borga qil. — Qanotli soʻzlar

fl. 1. Boʻyiga choʻzilmoq, uzunlashmoq.

Yoʻl uzaydi. Quyosh ogʻib, soyalar uzaydi.

Katta-kichik daraxtlarning yerga tashlagan koʻlankalari, gerdayib koʻkka uzaygan haybatli qayragʻochlar sirli, vahimali koʻrindi. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. Uzoq vaqt davom etmoq, choʻzilmoq.

Kambagʻal roʻza tutsa, kun uzayar. — Qanotli soʻzlar

Sentyabrning oxirlari. Kunlar qisqarib, tunlar esa uzaya boshlaydi. — T. Obidov, Yusufjon qiziq