Qidiruv

sft. Muayyan hududning turli uchastkalarida uyacha (xonacha) tartibida sim-metrik joylashgan radiouzatkichlar asosida ishlovchi aloqaga oid.

Uyali aloqa.

ot 1. Yovvoyi hayvonlar, qushlar va hasharotlarning yashash va koʻpayish uchun moslab yasagan joyi, uyi; in.

Qaldirgʻoch uyasi. Arining uyasi. Yumronqoziqning uyasi. Boʻri uyasi. Qush uyasida koʻrganini qilar. — Maqol

Yoʻlbars bolasini tutmoq uchun yoʻlbars uyasiga kirmoq kerak. — Maqol

Qush doʻstlari, qushlarni kuting, daraxtlarga uya oʻrnatib. — Z. Diyor

Qayerdadir oʻrgimchak uyasiga ilingan pashsha gʻingʻillar edi. — A. Qahhor, Sarob

2. q.x. Urugʻni tashlash, ekish uchun ochilgan chuqurcha, joy.

Har uyaga maʼlum miqdor-da chigit ekishga koʻchish eng muhim masalalardandir. — Gazetadan

Endi chigitni joʻyakka emas, uyaga jar ekanmiz, Hatambek. — N. Safarov, Hayot maktabi

3. Yomon niyatli kishilar oʻrnashgan yoki uchrashadigan, toʻplanadigan joy, makon.

Josuslar uyasi. Tekinxoʻrlar uyasi. Oʻgʻrilar uyasi.

Qoʻzgʻolonchilar avvalgi gʻayrat bilan olgʻa talpindilar. Dushman uyasiga aylangan Karmana shahriga yoʻl ochiq edi. — M. Osim, Ajdodlarimiz qissasi

— Oʻsha paytda bizning kolxozga haromxoʻrlar uya qoʻygan ekan, men keyin bildim, — dedi Abror. — P. Qodirov, Qalbdagi quyosh

4. koʻchma Fitna, vahima, qaygʻu va shu kabilar koʻplab mavjud boʻlgan yoki paydo boʻladigan joy, makon.

Adovat uyasi. Fisq-fujur uyasi.

Siz avval shahardagi gʻuluni bartaraf qiling, fitnaning uyasini toping. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

fl. Uyalmoq feʼlining birgalik nisbati.

fl. Uyalganga oʻxshab oʻzini tutmoq.

ot 1. Oʻz qilmishi, nooʻrin xatti-harakatidan xijolatlik hissi; nomus.

Betamizda bet boʻlmas, Bezorida uyat boʻlmas. — Maqol

Koʻnglida uygʻongan qoʻrquvmi, uyatmi — allaqanday tushunib boʻlmas bir tuygʻudan rangi oʻchib ketganini oʻzi ham sezib, Anvarga zimdan qarab qoʻydi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

[Yoʻlchi:] Andak insof, uyat kerak. Cholning mehnatda chirigan koʻksiga bigizni sanchavermang! — Oybek, Tanlangan asarlar

Uyatni yigʻishtirib qoʻyib, Zamiralarnikiga telefon qildi. — Oʻ. Umarbekov, Yoz yomgʻiri

2. Axloq-odob, taomil talabiga toʻgʻri kelmaydigan, unga zid ish, xatti-harakat va shu kabilar

Sanam xola ishq-muhabbatni qattiq uyat hisoblar edi. — P. Qodirov, Qora koʻzlar

Yo oʻgʻling sartarosh boʻlsa, uyalasanmi? Dunyoda gʻarlik uyat, oʻgʻirlik uyat! — E. Raimov, Ajab qishloq

3. Uyat boʻladigan, uyatli.

Oʻtgan xotinga gap tashlaydi, uyat gaplarni gapiradi. — Choʻlpon, Kecha va kunduz

Hisobchi uyat soʻz aytib, oyogʻini koʻtardi-yu, tepmadi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

4. Uyatli ish, xatti-harakat, holat kabilarni alohida taʼkidlash, qayd etish uchun qoʻllanadi.

Duduqlanma, buyruq bajarildimi, yoʻqmi? Uyat! — I. Rahim, Chin muhabbat

Soqolingizda bitta ham qora tuk yoʻq-ku, yolgʻon gapirasiz, uyat! — Oybek, Tanlangan asarlar

sft. 1. Kishi uyaladigan, kishini uyaltiradigan; xijolatli.

Xolmurod bu haqda endigina shubha qilar, goʻyo bir uyatli ish qilib qoʻyganday, oʻz-oʻzidan nomuslanar edi. — M. Abdulla, Kutilmagan mehmon

Bolalar ketib qolishibdi juda uyatli ish boʻldi-ku-a! — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

2. Uyat boʻladigan, uyat mazmunli.

Dori Zohid [oʻzining] qozikalon oʻgʻli bilan boshidan oʻtkazgan hodisalarni uyatli taʼbirlar bilan yozib qoʻygan ekan. — S. Ayniy, Esdaliklar

Oʻtkinchilarga uyatli gaplar ayta boshladi, hatto bir xotinga hujum qildi. — A. Qahhor, Sarob