fl. 1. Qoʻl, panja bilan daxl qilmoq, tutmoq.
Peshonasini ushlamoq. Ikki qoʻli bilan boshini ushlamoq. Koʻkragini ushlamoq.
bu tekin tomoshadan zavqlanib, qorinlarini ushlab, qotib-qotib kulishardi. — E. Raimov, Ajab qishloq
Bu kishi shunaqa, bogʻdan devorlarni ushlab chiqib ketmasa, hisob emas — A. Qahhor, Asarlar
Nabijon bemorning tomirini ushlab, yuziga qaradi. — S. Zunnunova, Koʻk chiroqlar
2. Qoʻl, panja, barmoq(lar) orasiga olmoq, shunday holda tutmoq.
— Ogʻirroq boʻling, shayx! — dedi soʻyil ushlab turgan yoʻgʻon bir yigit. — K. Yashin, Hamza
Eshik oldiga yetganida, negadir oʻzining ham oʻsha yoqqa keta-yotganini sezib, hayajon ichida tutqichni ushladi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol
Har zamonda bir qoʻlida toʻrxalta, bir qoʻli-da zontik ushlagan qari-qartanglar, bolalar oʻtib turibdi. — E. Raimov, Ajab qishloq
Alizamon uning qoʻlidan ushlab, tinchlantirgandek silab qoʻydi. — A. Obidjon, Akang qaragʻay, Gulmat
3. Qoʻl bilan tutib olmoq; tutmoq.
Ular [qizlar] chimchilovchilarni qargʻaydilar. Ushlab olsalar, uradilar. — Oybek, Tanlangan asarlar
Qiz uni [tovuqni] ushlab olgani koʻp urindi — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
Voydod, hoy, qoʻshnilar ushlanglar hoy, Abdurahmon, ushla uni! — S. Zunnunova, Olov
4. Qoʻlga olmoq, qoʻlga tushirmoq (masalan, jinoyatchini).
Bu yerga kelib, faqat ayrim xavfli shaxslarni kuzatib, ularni jinoyat ustida ushlab, qamoqqa tashlash bilan kifoyalanib — K. Yashin, Hamza
Bir necha soldat kelib, mahbuslarni ushladi, yasovul hammasining qoʻliga kishan urdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
5. Biror holatdan (ketish, yoʻq boʻlish va shu kabilardan) saqlamoq; tutmoq.
Uni to shu paytgacha ikki narsa ushlab turar edi: birodarining uyiga quruq qoʻl bilan kirib borgisi kelmasdi. U shahid ketgan boʻlsa, bolalari zoriqayotgandir, bir tishlamdan boʻlsa ham u-bu olib boray, derdi. — T. Malik, Ajab dunyo
Beayov tong yaqinlashmoqda. Yovdan tortib olingan joyni ushlab turishsa, bas. Nazarmat, — Joʻrlar baland sayraydi
U Zulfiqorni ortiq ushlab turmay, fotiha berdi. — Mirmuhsin, Meʼmor
6. Beriladigan haqni yoki uning bir qismini bermasdan chegirib olmoq, olib qolmoq, tutib qolmoq (qarz, jarima kabi toʻlovlar hisobiga).
Kassir oylikdan besh soʻm ushladi.
7. koʻchma Saqlamoq, tutmoq.
yolgʻiz boshimga ham Toshkentdan, ham Margʻilondan ikki xotin ushlab turish ogʻirlik qila boshladi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
Said aka, bolalar ertalab albatta sut ichishlari kerak deb, koʻp yillardan beri mol ushlardi. — Oʻ. Umarbekov, Yoz yomgʻiri
8. Rioya qilmoq, amalda tutmoq (qonun-qoida, taomil kabilar haqida).
Yer-suv ishlaganniki! Faqat ishlagan tishlaydi! shiorini mahkam ushlab ish qildik. — N. Safarov, Olovli izlar
Shariatni mahkam ushlagan xotin shaharda ikkita boʻlsa, biri — mulla Norqoʻzining xotini, ikkinchisi — shu! — A. Qahhor, Mayiz yemagan xotin
9. Qoʻzgʻamoq, tutmoq (vaqti-vaqti bilan avj oladigan kasallik haqida).
Kutilmaganda sanchiq ushladi.
Kumushni oʻqtin-oʻqtin ogʻriq ushlamoqda. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
- Nozik joy(i)dan ushlamoq Qaltis, jiddiy yeridan tutmoq. Darhaqiqat, Kumush eng nozik joydan ushlagan edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
- Etagini ushlamoq Oʻrtoqjon, men sening rahbarligingda odam boʻlaman, deb etagingni mahkam ushlaganman. — A. Qahhor, Qanotsiz chittak