Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «uchta» — результатов: 235

Фильтр

Словарные статьи

99
uch

UCH I 'boshlanish qismi’. Tayohning u ch i boʻlma, oʻrtasi boʻl (Maqol). Qadimgi turkiy tilda ham ngunday maʼnoni anglatgan bu ot dastlab u:ch tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, I, 611); oʻsha davrlardayoq u: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (Devon, I, 79; DS, 603): u:ch > uch. UCH II ’ikki bilan toʻrt oraligʻidagi butun sanoq son’. U ch kundan beri isitmasi tushmaydi. Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu soʻz üch tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, I, 641; ПДП, 440; Devon, I, 71; DS, 621); oʻzbek tilida ü unlisining yum — shoqlik belgisi yoʻqolgan: üch > uch

1. Narsalarning ingichkalashgan, oʻtkir tomoni. — ichida. Maqol

Nayza uchi. Xanjar uchi. Kr-ziqning uchi. Ignaning uchi. Tikan zahri — uchida, dushman zahri

Juvon Sidiqjondan pichoq soʻrab olib, ikkita bodring archidi, birini oʻzi tishlab, ikkinchisini pichoq uchida Sidiqjonga uzatdi — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Mir-zakarimboy soqolining uchini barmoqlari bilan chimtib, kulib qoʻydi — Oybek, Tanlangan asarlar

2. Yogʻoch, ip, sim va b. ensiz, uzun narsalarning tomonlaridan biri, bir tomon oxiri, boshi

Tayoqning uchi. Arqonning uchi

3. Narsalarning oʻzi birikkan, oʻrnashgan joydan tashqari yoʻnalgan tomoni, oxiri

Barmoqning uchi. Choynak joʻmragining uchi. sht Akramjonni bir nav quchoqlagan boʻldim, juvonga esa qoʻlimning uchini berdim — A. Qahhor, Ming bir jon

Uning yuzida, shunday burnining uchida xoli bor. U — Umarbekov, Yoz yomgʻiri

vafot etgan xolasini esladi va koʻzidan tirqirab chiqqan yoshini yeng uchi bilan artdi — I. Rahim, Ixlos

4. Chorburchak buyumlarning tomonlari tutashgan joyi, burchagi

Fanerning toʻrt uchidan ushlab koʻtarmoq

Polvon yelkasiga tashlab chiqqan qiyigʻini oldida, ikki uchidan ushlab, birikki aylantirdi — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

5. mat. Chiziqlarning yoki sirtlarning oʻzaro tutashib, kesishib, burchak hosil qilgan nuqtasi

6. Narsalarning yuqori qismi, tepasi, boshi. .1 nur. Gʻayratiy

Minoraninguchi. Daraxtninguchi. Simyogʻochning uchi. tsh Teraklar uchida oʻynar qizi

Bir kupi oʻrikning uchiga chiqib.. atrofni tomosha qildim — Oydin, Sa-dagʻang boʻlay, komandir

Devorga tashqaridan qoʻysh!gan keng narvonlarning uchlari xiyol chiqibturardi — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

7. Biror narsaning boshlanish qismi, boshi

Sir(ning) uchini soʻz ochar — Maqol

U \ Elmurod] hali bu muvaffaqiyatning faqat uchigina ekanini hech bir unutmadi — P. Tursun, Oʻqituvchi

Nuri bu voqeaning uchini eshitgan hamon bezgakday qaltirab ketdi — Oybek, Tanlangan asarlar

Полная статья →

Показать все · 99 →

В определениях

70

Показать все · 70 →

Сказки

60
Abduaziz
Устное народное творчество

Abduaziz boy otasidan qolgan mol-mulkni sovurib, qirqta joʻrasidan yordam soʻraydi, ammo ular yordam bermaydi. Keyinchalik u karvon bilan safarga chiqib, quduqd

Aqlli qiz (2)
Устное народное творчество

Uch oʻgʻil va bir qizi bor otaning koʻzlari ojiz boʻlib qoladi. Qiz otasining koʻzini ochish uchun dori izlab, koʻplab qiyinchiliklarni yengib oʻtadi va oxir-oq

Aqlli, idrokli, zehnli
Устное народное творчество

Uch aka-uka otasidan qolgan oltinni boʻlishish uchun yoʻlga chiqadi. Yoʻlda uch yigit oʻzlarining aql-idroki bilan bir tuyakash va qozini hayratda qoldiradi.

Baliqchi bilan shoqol
Устное народное творчество

Bu ertakda baliqchi bobo va ayyor shoqolning sarguzashtlari hikoya qilinadi. Shoqolning hiylasi tufayli boshqa shoqollar kulgili ahvolga tushib qoladi.

Baliqchi bola
Устное народное творчество

Bu ertakda kambagʻal baliqchi bola podshohning qiyin topshiriqlarini bajarib, oʻzining donoligi va omadini namoyish etadi. Uning sirlari ochilgach, podshohning

Baxtli kal
Устное народное творчество

Bu ertakda oʻtinchi kalning sarguzashtlari, uning topqirligi va sehrli kuchlar yordamida qiyinchiliklarni yengib oʻtishi hikoya qilinadi. Kal podshohning hiylal

Показать все · 60 →

Диалектные материалы

6
burunchöp
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · burun isirgʻasi oʻrniga qoʻyilgan choʻp; uchta feruza toshli burun isirgʻasi
happak
Qashqadaryo viloyati · beshtosh

beshta yoki uchta mayda tosh bilan o‘ynaladigan bolalar o‘yini

oʻchqirraliyg egosh
Fargʻona viloyati · uchqirrali egov

Uchta beti va uchta qirrasi bor, tishlari mayda egov; serax egov

seraptor gül
Samarqand viloyati · seraftor gul

Miskarlikda biryoʻllik gulning ikki-uchtasining bir-birini kesib oʻtishgan nusxasi

vüchchäm
Samarqand viloyati · vuchcham

uchta tuqqan qo'y yoki echki

ücham
Surxondaryo viloyati · uchtalik

molning birdaniga uchta tugʻishiga nisbatan