«учли» бўйича 152 та натижа: Изоҳли
сфт. 1. Бир томони борган сари ингичкалашиб тугалланадиган.
Навоий салласиз, учли тақя кийган, боши бир оз эгик. — Ойбек, Навоий
Турсуной нимранггина узунчоқ юзи, учли ияги билан онасига ўхшаб кетарди. — А. Мухтор, Опа-сингиллар
2. Учи бор; учи муайян шаклга эга.
Узун ёғоч бошига боғланган қайирма учли ўткир темир ойдинда ялтирарди. — Ж. Шарипов, Хоразм
УЧ И 'бошланиш қисмиъ. Таёҳнинг у ч и бўлма, ўртаси бўл (Мақол). Қадимги туркий тилда ҳам нгундай маънони англатган бу от дастлаб у:ч тарзида талаффуз қилинган (ЭСТЯ, I, 611); ўша даврлардаёқ у: унлисининг чўзиқлик белгиси ёʻқолган (Девон, И, 79; ДС, 603): у:ч > уч. УЧ ИИ ъикки билан тўрт оралиғидаги бутун саноқ сонъ. У ч кундан бери иситмаси тушмайди. Қадимги туркий тилда ҳам шундай маънони англатган бу сўз üч тарзида талаффуз қилинган (ЭСТЯ, И, 641; ПДП, 440; Девон, И, 71; ДС, 621); ўзбек тилида ü унлисининг юм — шоқлик белгиси ёʻқолган: üч > уч
1. Нарсаларнинг ингичкалашган, ўткир томони. — ичида. Мақол
Найза учи. Ханжар учи. Кр-зиқнинг учи. Игнанинг учи. Тикан заҳри — учида, душман заҳри
Жувон Сидиқжондан пичоқ сўраб олиб, иккита бодринг арчиди, бирини ўзи тишлаб, иккинчисини пичоқ учида Сидиқжонга узатди — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
Мир-закаримбой соқолининг учини бармоқлари билан чимтиб, кулиб қўйди — Ойбек, Танланган асарлар
2. Ёғоч, ип, сим ва б. энсиз, узун нарсаларнинг томонларидан бири, бир томон охири, боши
Таёқнинг учи. Арқоннинг учи
3. Нарсаларнинг ўзи бириккан, ўрнашган жойдан ташқари ёʻналган томони, охири
Бармоқнинг учи. Чойнак жўмрагининг учи. шт Акрамжонни бир нав қучоқлаган бўлдим, жувонга эса қўлимнинг учини бердим — А. Қаҳҳор, Минг бир жон
Унинг юзида, шундай бурнининг учида холи бор. У — Умарбеков, Ёз ёмғири
вафот этган холасини эслади ва кўзидан тирқираб чиққан ёшини енг учи билан артди — И. Раҳим, Ихлос
4. Чорбурчак буюмларнинг томонлари туташган жойи, бурчаги
Фанернинг тўрт учидан ушлаб кўтармоқ
Полвон елкасига ташлаб чиққан қийиғини олдида, икки учидан ушлаб, бирикки айлантирди — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
5. мат. Чизиқларнинг ёки сиртларнинг ўзаро туташиб, кесишиб, бурчак ҳосил қилган нуқтаси
6. Нарсаларнинг юқори қисми, тепаси, боши. .1 нур. Ғайратий
Миноранингучи. Дарахтнингучи. Симёғочнинг учи. цҳ Тераклар учида ўйнар қизи
Бир купи ўрикнинг учига чиқиб.. атрофни томоша қилдим — Ойдин, Са-дағанг бўлай, командир
Деворга ташқаридан қўйш!ган кенг нарвонларнинг учлари хиёл чиқибтурарди — П. Қодиров, Юлдузли тунлар
7. кўчма Бирор нарсанинг бошланиш қисми, боши
Сир(нинг) учини сўз очар — Мақол
У \ Элмурод] ҳали бу муваффақиятнинг фақат учигина эканини ҳеч бир унутмади — П. Турсун, Ўқитувчи
Нури бу воқеанинг учини эшитган ҳамон безгакдай қалтираб кетди — Ойбек, Танланган асарлар
от Бирор нарсанинг учига кийгизиб, ўрнаштириб қўйиладиган учли, ўткир қисм.
Камалак ўқининг учлиги. Омоч тишининг учлиги. Сумбанинг учлиги.
от шв. айн. Том И.
Кеча кўҳна арк олдидан ўтгандим, кўзим дўконингга тушди: девори қийшайган учаги босай деб турибди. — Ж. Шарипов, Хоразм
сфт. 1. Учмоқ феълидан сифатдош.
Учар балиқлар.
Учар қушдан улги олган жонивор, Минганнинг кўнглида қолмайди ғубор. — Ёдгор
2. кўчма Учгандай тез юрадиган, жуда тез чопадиган; чопқир.
Бўтабой ака бу кунларда ўзини ҳали от минишни дурустроқ билмай туриб, жуда учар отда улоққа кирган кишидай сеза бошлади. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
3. кўчма Ҳийла-найранг билан ҳар нар-сани ундира оладиган, ҳар нарсага эриша оладиган; эпчил.
Тўлқинжон, ким айтади сени олғир, учар йигит деб. Мана ярим йилча бўлиб қолибди-ку, битта қишлоқи қизнинг муҳаббатини қозонолмайсан. — Ф. Мусажонов, Ҳури
Жонкуяр, ҳалол кишилар ўғрига чиқарилди. Ўндан тўққизини ураётган айрим учарларнинг боши силанди. — В. Маҳкамов, Айбсиз айбдорлар
сон Уч нафардан иборат, учала (жамловчи сон).
қорақарағай Шох-шаббаси учли конус шаклида бўладиган, доимо яшил, игнабаргли дарахт ёки бута.
ударник Отиш қуроллари затворининг отиш пайтида ўқ капсулини уриб чақадиган, ўт олдирадиган учли қисми, учи. Затвор ударниги. Ударник чақалаган пистон. эск. қ. За
ударник Отиш қуроллари затворининг отиш пайтида ўқ капсулини уриб чақадиган, ўт олдирадиган учли қисми, учи. Затвор ударниги. Ударник чақалаган пистон. эск. қ. За
қайчибарг Қайчисимон керилган узун-узун учли барг (масалан, баъзи ғўзаларнинг ёки чинорнинг барги). Соғлом ғўзанинг барги қорайиб, қайчибарг бўлиб қолади. Ё.
халачўп Эшак, туя каби ҳайвонларни ниқтаб, тезроқ юргизиш учун ишлатиладиган учли таёқча; хала. Оқсоқол шундай деди-ю, эшакка халачўп ниқтади. С. Аҳмад, У
мисранг Қаттиқ нарсаларни кўчириш, бузиш, тешиш ва шу кабилар учун ишлатиладиган, бир ёки иккала томони учли темир асбоб; лом. Бир неча дақиқадан сўнг девор
Ушбу эртакда Ақл ва Давлат ўртасидаги баҳс тасвирланган бўлиб, улардан қайси бири ҳаётда муҳимроқ эканлиги синовдан ўтказилади. Ҳикоя давомида бир боланин
Ушбу эртакда қарийб қолган арслон ва уни мазаҳ қилмоқчи бўлган айёр тулкилар ўртасидаги воқеа ҳикоя қилинади. Эртакда кексайган бўлса-да, тажрибали ва ку
Уч ака-ука отасининг олтин тойини ўғирлаб кетаётган сирли махлуқни топишга уринади. Кенжа ўғил Бадалқорачи бу сирни очиб, бир қанча қизларни девлар зу
Бу эртакда ўтинчи калнинг саргузаштлари, унинг топқирлиги ва сеҳрли кучлар ёрдамида қийинчиликларни енгиб ўтиши ҳикоя қилинади. Кал подшоҳнинг ҳийлал
Бу эртакда бир чолнинг булоқ бўйида топган сеҳрли буюмлари орқали бойиб кетиши ва адолацизликка қарши курашиши ҳикоя қилинади. Унинг топқирлиги ва жасо
Бир камбағал деҳқон бойдан жавдар сўраб, эвазига ғозини олиб келади. Бой ғозни оила аъзолари орасида бўлиб беришни сўраганда, деҳқон ўзининг донолиги би
онгли; кучли, г'айратли
кучли, бақувват
кучли
кучли, бақувват
Омоч тишининг қия бўлиб тушган учли жойи
