Қидирув

фл. 1. Бирор гап, иш-ҳаракат, имо-ишора ва шу кабиларнинг маъно, мазмунини англамоқ.

Ҳамма гапларингизга тушундим, жуда тўғри. — Мирмуҳсин, Меъмор

Шерали узоқдан бир ерга тўплаб қўйилган кетмонларни кўргач, гап нимадалигини тушунди. — С. Кароматов, Олтин қум

— Бу ҳолни қандоқ тушунмоқ керак, — Меъмор шогирдининг кўзларига қаради. — Мирмуҳсин, Меъмор

2. Ҳақиқий ҳолни англамоқ, билмоқ, унга баҳо бермоқ.

Ўз мавқейини яхши тушунмоқ. Вазиятни тушуниб иш кўрмоқ.

Энди, келин, ўзинг тушунасан, юртда очарчилик, оши ҳалолга боқади-да ўғлинг. — С. Сиёев, Ёруғлик

— Мен сизнинг аҳволингизни тушунаман, — деб гап бошлаган эди, аёл шартта кесди — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

3. Нарсаларнинг сифат даражаси ёки белгисини яхши фарқлай олмоқ, ажрата билмоқ, фарқига бормоқ; тилини билмоқ.

Дарҳақиқат, пахтани тушуна оладиган, ерни биладиган тажрибали раиссан. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли

Эртасига от оғриб қолса бўладими! Капалагим учиб кетди. Яхшики, мендан бўлак ҳеч ким пайқамади. Хўжайиним отни тариқча тушунмайди. — Ойбек, Танланган асарлар

от 1. Нарса ва ҳодисаларнинг мантиқан ажратилган муҳим белгиларини, алоқа ва муносабатларини умумлаштириб акс эттирувчи умумий тасаввур; тафаккур шакли.

Сўз туркумлари ҳақида тушунча. Материя ҳақида тушунча. Қўшимча қиймат тушунчаси.

2. Умуман, нарсалар, ҳодисалар ҳақидаги тасаввур, тушуниш.

Қишлоққа янги замоннинг янги одамлари келар ва янги ном, янги тушунча олиб келадилар. — П. Турсун, Ўқитувчи

Кейинги кунлар унинг [Абдулаҳаднинг] ҳаёт ҳақидаги барча тушунчаларини остин-устун қилиб, ўзгартириб юборди. — А. Мухтор, Чинор

Халқ тушунчасича, ҳажга бориб, табаррук бўлиб келган кишининг қўлидан бу хил пасткашликлар келмас, агар келса, у асл ҳожи эмас, ёлғон ҳожи деб қаралар эди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

3. Онглилик даражаси, онг.

Сиёсий тушунча.

Бизнинг мақсадимиз — кишиларга онг, тушунча бермоқ, токи ҳар бир киши яхшилик ва ёмонликни, оқ-у қорани ўзи ажрата оладиган бўлсин! — П. Турсун, Ўқитувчи

4. Инсоннинг билим ва тасаввурлари даражаси; савия.

Тушунчаси паст одам.

сфт. Тушуниш мумкин бўлган, тушунса бўладиган; аниқ, равшан, англашиларли.

Тушунарли вазифа. Тушунарли қилиб гапирмоқ.

Аҳмаджонов мақолани боплаган-да: ҳам тушунарли, ҳам ишонарли. — Р. Файзий, Чўлга баҳор келди

сфт. 1. Бирор тушунчага эга бўлган, биладиган, савияси кенг.

Тушунчали одам.

2. Онги баланд; онгли.

Тушунчали курашчи.

фл. Тушунмоқ феълининг мажҳул нисбати.

сфт. 1. Бирор тушунчага эга бўлмаган, ҳеч нарса билмайдиган, савияси паст.

Тушунчасиз одам.

2. Онги ёʻқ ёки паст; онгсиз.