Қидирув

от 1. Унча қаттиқ, кучли бўлмаган қисқа, кескин зарб.

Ҳўкизга туртки, донога ишора кифоя. — Мақол

Бир вақт у аллакимнинг турткисидан уйғониб кетди. — Л. Тожиева, Меҳрим сизга, одамлар

Орқароқ-да қолган Витя аланглаб, одамларнинг турткиси ёқмай, қадам ташларди. — Р. Файзий, Ҳазрати инсон

2. кўчма Бирор иш, ҳаракат ва шу кабиларнинг бошланиши, амалга ошиши, юзага чиқиши учун қўзғатувчи, ундовчи нарса, сабаб.

Бу фикрларни айтишимга олимлар даврасидаги суҳбат туртки бўлди. — Газетадан

Мен хаёлимдан дастлабки поемаларимнинг яра-тилиши, унга сабаб бўлган воқеалар ва ёзилишига туртки бўлган одамларни ўтказа бошладим. — Шукрулло, Жавоҳирлар сандиғи

3. кўчма Кишини хўрловчи, таҳқирловчи ҳаракат.

Яна меҳнат, туртки, юпун, қиш куни оч. — Ғ, Ғулом

Яна аввалги дўқ-у туртки-ю туҳматга ўтиб, Кўча-кўйларда сизни зор ила ҳайрон қиладир. — Ҳамза

фл. 1. Гавда (тана)нинг бирор аъзоси (қисми) билан тегинмоқ, тегмоқ.

Туртиб юбормоқ.

Полвон одамларни итариб, туртиб ўтди. — Ж. Шарипов, Хоразм

Тўрт кун аввал, эрталаб машина туртиб кетди. — О. Мўминов, Хиёбондаги уч учрашув

2. Шундай ҳаракат — эътиборни тортув-чи, ишора қилувчи, ундовчи белги сифатида.

Қайрағоч тагидаги сўрида олдига чойнак қўйиб, ёлғиз ўзи хаёл суриб ўтирган устани кўриб, ҳамроҳимни туртиб қўйдим. — С. Аҳмад, Хазина

Аравакашнинг ички ҳолатини сезиб турган Бадиа чидаб туролмай, дарҳол отасини туртди: — Сув берайми, ота? — Мирмуҳсин, Меъмор

— Қайтанга икки нон-хўр камаяди, — деди Баёнқул ака ва этигининг учи билан оёғимни туртди. — С. Сиёев, Ёруғлик

3. кўчма Эътиборни тортувчи, огоҳлантирувчи гап-сўз, хатти-ҳаракат қилмоқ.

Каримқул понсад ҳожини туртмак мақсадида: — Кенгашли иш тарқамас, деганлар. Ҳожи акамиз ўйлашиб жавоб берсинлар-чи, ахир! — деб қўйди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Йиғилиш жойида ўтди. У кишиларни анча туртиб, чангини қоқиб қўйди хотиржамликка берилиб кетганларнинг кўзини очиб қўйди. — Ҳ. Турсунқулов, Ҳаётим қиссаси

4. кўчма Хўрламоқ, камситмоқ, ерга урмоқ.

Бировни ноҳақ туртиш, хўрлаш ярамайди. Ургандан туртган ёмон. — Мақол

5. с. т. “Кетмоқ”, “ўтмоқ”, “қўймоқ” феъллари билан бирга келиб (бошқа нарсалар қаторида), қайд қилмоқ, таъкидламоқ маъносини билдиради.

Биз юқорида ҳам туртиб ўтган эдикки, Отабек на Юсуфбек ҳожига, на Ўзбек ойимга ва на Ҳасаналига Марғилондан тез қайтиб келиш сабабини айтмаган. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

бирор нарса ёзиш ниятлари бўлса, холамнинг ўзбек аёлларига мутлақо ёт бўлган мана шу ёввойилик одатларини ибрат учун қаламлари учида бир туртиб ўцалар. — Н. Сафаров, Хадича Аҳророва

от тех. Двигателларнинг клапанлари ва шу кабиларга ҳаракат узатиб турувчи стержен, ўқ.

Клапан турткичи.

фл. 1. Ҳадеб туртавермоқ, бетўхтов туртмоқ.

Турткилаб Ҳасанни ҳам подшонинг олдига ҳайдаб келди. — Баҳром ва Гуландом

Ечиниб олишгач, уч оғайни бир-бирини турткилаб кулишар, қўшиқ айтиб, бесўнақай ўйинга тушишарди. — Газетадан

2. кўчма Камситувчи, ҳақоратловчи, хўр-ловчи гап-сўз, хатти-ҳаракатлар қилмоқ.

Бу онанг ўгай. Агар турткиласа, индамай бизникига чиқиб келавер. — С. Зуннунова, Гўдак ҳиди

Инсон зотини ҳеч камситиб, турткилаб, иззат-нафсига тегма — Газетадан

фл. Турткиламоқ феълининг мажҳул нисбати.

фл. Турткиламоқ феълининг биргалик нисбати.