ot 1. Insonning, millat va xalqning yashash, kun kechirish tarzi, kundalik hayoti.
Yorqin turmush. Farovon turmush kechirmoq.
Yaxshi ishlasak, oʻz turmushimiz farovon, yurt obod boʻladi. — Oybek, Oltin vodiydan shabadalar
Turmush qattiqchiligini tatib pishgan Botirali dunyoda moʻjiza boʻlmasligini yaxshi biladi. — H. Gʻulom, Mashʼal
Oʻrmondagi turmushni oʻz koʻzing bilan koʻrib turibsan. Har bir qultum suv, har bir burda non hisobli. — I. Rahim, Chin muhabbat
Umarali qisqa vaqt ichida oʻz hayotida yuz bergan oʻzgarishlarni esladi, keyin Gʻozining betayin turmushini koʻz oldiga keltirdi. — I. Rahim, Ixlos
2. Biror xalq, ijtimoiy guruh va shu kabilarga xos hayot tarzi, urf-odatlar, rasm-taomillar majmui.
Yangi turmush.
Gavharning qarshisida, boya oʻzi oʻylagandek, olifta kiyinishni yaxshi koʻradigan qiz emas, koʻpni koʻrgan, turmushning past-u baland soʻqmoqlaridan oʻtib kelgan inson oʻtirar edi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol
Ayb sizda ham emas, eski turmushda. Eski turmushda xotinlar har qanaqa erkakdan tortinadi, erkaklar har qanaqa xotinga tegishgisi keladi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
3. fls. Jamiyatning oddiy hayot shart-sharoitlari majmui, obyektiv reallik.
Turmush ongni belgilaydi.
Qonunni turmushga singdirib yuboruvchi asosiy kuch bizning oʻqituvchilarimizdir. — Gazetadan
4. s. t. Nikoh asosida yuzaga keladigan hayot, er-xotinlik holati, shu holatdagi hayoti.
Begimxonning koʻz oldida xarita emas, Erali jonlandi. Qanday totli edi ularning turmushi! — I. Rahim, Chin muhabbat
U turmushi omonat ekanini, qachondir oilasi buzilishini koʻpdan koʻngli sezib yurar, ammo bunchalik sharmanda boʻlishini oʻylamagan edi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol
5. Kishining butun borligʻi, boʻlgan-turgani.
Uning turmushi shu.
- Turmush(i) buzilmoq Er-xotinlik holati va shu holatdagi hayot barham topmoq. Agar shunday tashlab qoʻyila bersa oʻrtaga sovuqchilik tushadi, oqibatda turmushlari buziladi. — R. Fayziy, Choʻlga bahor keldi
- Turmush oʻrtogʻi Er-xotinlik holatidagi shaxsning har biri (er va xotin bir-biriga nisbatan). Rustam uyiga shirakayf keldi. Bir ozdan soʻng turmush oʻrtogʻi Shohista ham ishdan qaytdi. — Gazetadan
- Turmush qilmoq 2. Er-xotinlik ho-latida yashamoq. Shu bola oʻksimasin, deb turmush qilmadim, non zavodiga kirib ishlab, oʻgʻlimni oʻqitishga kirishdim. — MushtumYigirma yil turmush qilib, bola koʻrmadim. — I. Rahim, Chin muhabbatBiroq nayrangboz Abduvohid Hurixon Sattorova bilan ham silliqqina turmush qilib keta qolmadi. — Mushtum
- Turmush qurmoq Ona shoʻrlik yigirma ikki yoshida beva qolib, shu-shu turmush qurmadi. — Oʻ. Usmonov, Sirli sohilTurmush qurganiga uch yil boʻlibdi-yu, hamon bu uyga koʻnikib ketolmaydi. — Gazetadan
- Turmushga chiqmoq Erkak bilan oila qurmoq; erga tegmoq. Qizlarning erki oʻzida, sevib, sinashib turmushga chiqishadi. — GuldastaToʻrtinchi sinfga oʻtganimda, onam oʻzi bilan maktabda ishlaydigan oʻqituvchiga turmushga chiqdi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol