Qidiruv

fl. 1. Yoʻqotgan, umuman, qidirilayotgan (qidiruvda boʻlgan) narsa yoki shaxsni duch keltirmoq, koʻzga ilintirmoq, uchratmoq.

Soʻray-soʻray topdim, tezroq qaytay, uka. — Oybek, Tanlangan asarlar

Choʻntaklarini algʻoq-dalgʻoq qilib qidirar, topa olmay xijolat boʻlardi. — A. Ubaydullayev, Qonli izdan

Oʻn botirning hujjatlarini olganda, Ahmetgalining onasiga yubormoqchi boʻlgan surati bilan xatni topdilar. — T. Rustamov, Mangu jasorat

Oʻzimga oʻxshash oʻqimishli, bopini oʻzim topaman. — Mushtum

2. Nogahon koʻzi tushib qoʻlga kiritmoq; topib olmoq.

Bu qamchinni kelayotib koʻchadan topdim.

Rustamning birinchi xatini adabiyot kitobi orasidan topib olgan kuni allaqanday tuygʻudan boshim aylanib ketgan edi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

3. Qidirish, kuzatish, izlanish natijasida kashf etmoq, ochmoq.

Geologlar yangi-yangi yer boyliklarini topmoqda.

Foydali qazilmalar konlarini topish iqtisodiy rivojlanish surʼatini jadallashtirishga koʻmaklashadi. — Gazetadan

Meli polvon xijolat chekdi, lekin kulgiga parvo qilmaganday, dutorga achchiq qilib soʻzladi: — Seni oʻylab topgan Aflotunni koʻp aqlli odam oʻtgan deydilar-u — P. Tursun, Oʻqituvchi

4. Nomaʼlum boʻlgan narsani aniqlamoq, nima ekanini belgilamoq, tayin etmoq.

Topishmoqqa toʻgʻri javob topmoq.

Burungi zamonlarda Ibn Sino, Luqmon Hakim oʻtgan. Ular har bir kasalga davo topgan. — Oybek, Tanlangan asarlar

Dili yaqin odamlar bir-birining koʻnglidagini darrov topadi. — F. Musajonov, Himmat

Aqlli toʻngakka nozik yerini, yoriladigan yerini topib turib bolta uradi — aqli bilan yoradi — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

5. Umuman, ish-mehnat, biror sabab va shu kabilar bilan ega boʻlmoq, erishmoq.

Botir topsa, barcha yer, Baxil topsa, bosib yer. — Maqol

Mehnat qilib topganing, Qand-u asal totganing. — Maqol

Mayli, ishlayver, biroq topganingni ochkoʻz cholning qoʻyniga solaverma. — Oybek, Ulugʻ yoʻl

Bizlar misqollab obroʻ topamiz, oʻgʻillarimiz botmonlab bu obroʻyni toʻkadilar! — Mirmuhsin, Meʼmor

Buvam farzand koʻrmay-koʻrmay, qariganlarida topgan yolgʻiz oʻgʻillari dadam ekan [dedi Said]. — E. Raimov, Ajab qishloq

6. Baʼzi soʻzlar bilan birikib (baʼzi birikmalar tarkibida), shu soʻzdan angla-shilgan narsaning yuz berishi, yuzaga kelishi maʼnosini bildiradi.

Tashkil topmoq. Qaror topmoq. Rivoj topmoq. Kamol topmoq. Baraka topmoq. Lazzat topmoq. Ozor topmoq. Najot topmoq. Dardiga davo topmoq.

Tabib qoʻy jigarini xom kabob qilib, bujgʻun sepib yeng degan ekan, bir-ikki qipti, lekin shifo topmabdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Anzirat xolaning bu gapidan keyin u mojaroning eng xunuk oqibati barham topganday yengil tortdi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

7. Bogʻlama vzf. Hisoblamoq, deb bilmoq maʼnosini bildiradi.

Maʼqul topmoq. Muvofiq topmoq.

Uning soʻzlaridagi qishloqcha soddalik va toʻgʻrilik (bu xususiyatni kambagʻal odamlarda katta fazilat deb topar edi boy) unga juda yoqdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

1. Birçok spor oyunlarında kullanılan türlü büyüklükte, genellikle kauçuktan yapılmış toparlak.TOʻP, KOPTOK

2. Gülle veya şarpanel atan büyük, ateşli silah.TOʻP(zambarak)

Расспросами Мекку разыскали., Язык до Киева доведет., Не ищут дороги, а спрашивают.

посл.сов. даже найдя на дороге (деньги), пересчитай, ≈ деньги счет любят.

Душе каждого не угодишь.

погов. вежливый говорит подбирая слова, а грубиян — словно кусая, хороший человек скажет по-хорошему, плохой — по-плохому.