Қидирув

фл. 1. Тўсиқ қуриб, ғов солиб, ўтиб бўлмайдиган қилмоқ, бекитмоқ ёки иккига ажратмоқ.

Дарёни тўсмоқ. Ҳовлини чий билан тўсиб олмоқ.

2. Тўсқинлик қилмоқ, ёʻлига ғов бўлмоқ, ёʻналишига тўсиқ бўлмоқ; ўтказмай қўймоқ, тўхтатмоқ.

Баҳор қўлларини кўтариб, кичкина нам кафтлари билан ғир-ғир шабадани тўсди. — Ш. Рашидов, Қудратли тўлқин

— Ўғил, қандай бўлмасин, отанинг қули бўлади, — элликбоши бойваччанинг олдини тўсди. — Ойбек, Танланган асарлар

Сизга ўхшаш даллолларга ҳожат ёʻқ. Мен сизни хўп синаганман. Сиз халқ бўронини тўсмоқчимисиз? — Ойбек, Танланган асарлар

3. Пардалаб, пана қилиб бекитмоқ, пардаламоқ, паналамоқ.

Саҳнани қизил духоба парда тўсди.

Ғуломжон қизнинг чап қулоғини тўсиб турган жингалак зулфига тикилиб тўхтади. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Чайла эшигини шинели билан тўсиб титраб-қақшаб гугурт чақди. — Ойбек, Қуёш қораймас

от Асосан, кир ювиш, ювиниш учун ишлатиладиган катта металл идиш.

Тунука тос.

Ҳовлилардан тосларнинг жаранг-журунглари эшитилиш берди. — С. Айний, Эсдаликлар

Афанди бир куни ҳаммомга тушган эди, ҳаммомчи назарга илмай, эски тос, йиртиқ лунги берди. — Латифалар

фл. Тўсмоқ феълининг биргалик нисбати.

от 1. Гавданинг бўйин билан қорин ўртасидаги олд қисми; кўкрак.

Тўшни тўшга қўймоқ.

[Зебо] Ойнага қараб, ўзини тузатди. Дуррачаси билан тўшига ёпишган кўйлагини сал кўтариб елпиди. — Шуҳрат, Шинелли йиллар

Болам, деб босайин тўшима, Келгин, болам, чаққон қошима. — Рустамхон

Айтинг, нима қилай?? Қизингизни тўшига тортган номард мени масхараламайдими? — С. Аҳмад, Ҳукм

2. Мол ва қушларнинг кўкрак қисми, кўкраги.

Дала-тузни сув олса, қўнғир ғознинг тўшидан. — Мақол

Тагидаги қўнғир от қишлоқ кўчасидан тўшига тупроқ сачратиб ёʻртиб боряпти. — М. Мансуров, Ёмби

3. Ҳайвон ва паррандаларнинг кўкрак олди гўшти, қовурғалардан қолган қисми.

Норинбоп тўш. Тузланган қўй тўши.

Афанди ғознинг тўшини олиб айтди: — Мен хизматдаги қулман шу ҳам бўлади. — Латифалар

Лаганда самарқандча майиз палов бўлиб, ош устига тўш ва қази қўйилган. — А. Убайдуллаев, Ҳаёт оқими

4. кўчма Бирор нарсанинг кўкракка ўхшаш, кўкракка нисбатланувчи, кўкракли ери; сийна, бағир.

Она тупроқ тўшига инсон қўли билан илк чигит доналари қадалди. — Ш. Ғуломов, Ёрқин уфқлар

Сени ўраб олган тоғлар тўшига Тўлин ой ёймоқда кумуш кокилин. — Зулфия

5. шв. Тенгқур; дўст, ўртоқ.

Етимда не қилар тенг билан тўшлар. — Равшан

Топиб ўйнагил, эй бола, Ўзингнинг тенг-у тўшингни. — Тоҳир ва Зуҳра

от Иморатнинг ва, умуман, ҳар қандай қурилма ёки иншоотнинг томи, ораёпмалари, полига кўндаланг солинган бақувват ёғоч, темир ёки бошқа нарса.

Ёғоч тўсин. Темир тўсин.

Ёнидаги йигит ўзини сувга ташлади, кўприк тўсинига илинган жасадни йигитлар ёрдамида қирғоққа чиқарди. — Ж. Шарипов, Хоразм

Ўрмондан келтирилган тўсин ва ёғочлардан ерости бостирмалари тайёрланмоқда. — И. Рахим, Чин муҳаббат

от 1. Ёʻлни тўсиш, бекитиш, иҳота қилиш ёки икки жойни бир-биридан ажратиш учун ясалган қурилма; ғов, иҳота.

Чий тўсиқ. Ҳарбий тўсиқ. Сув тўсиқдан ошиб ўтди.

Ҳадемай, шох-шаббалардан катта тўсиқ ҳосил бўлди. — С. Аҳмад, Қадрдон далалар

Шифтгача етиб бормаган фанер тўсиқ орқали гаплар баралла эшитиларди. — П. Қодиров, Уч илдиз

Танклар унча-мунча тўсиқни назар-писанд қилмай, даҳшат ва ишонч билан масофани қамрарди. — Ойбек, Қуёш қораймас

2. кўчма Тўсқинлик, қаршилик; тўғоноқ, ғов.

Тўсиқ бўлмоқ.

Ҳаёт нашидаси шу кураш, хавф-хатар, тўсиқларни енгиб ўтиш, интилиш борлиги учун ҳам қизиқ, лаззатли. — С. Нуров, Нарвон

3. сфт. Тўсилган ҳолатли, тўсиб қўйилган.

Тўсиқ ёʻл. Ҳовузнинг атрофи тўсиқ.