Hayot Foundation loyihasi
Oʻz

Qidiruv

«toʻqlik» boʻyicha 69 ta natija: Izohli

Filtr

Lugʻat maqolalari

66 ta
toʻqlik

ot 1. Toʻq holatga egalik, toʻq holatdalik.

Qorinning toʻqligi. Rangning toʻqligi. Bir ochlikning bir toʻqligi bor. — Maqol

Toʻqlikdan, semizlikdan, issiqdan xuddi uzoq yoʻl yurib kelgan qoʻy singari shosupada poʻqillab oʻtirgan mingboshini samovarchining dastyori tinmay yelpir edi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

2. Toʻq, farovon turmush.

Toʻliq toʻqlikdan chiqar shoʻxlik. — Maqol

Men tiriklik toʻgʻrisida oʻylayman. Senlar toʻqlikka shoʻxlik qilasanlar. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

Toʻliq maqola →
toq

sft. 1. Ikkiga boʻlinmaydigan, juft boʻlmagan (butun sonlar haqida.); juftlab sanashda oxiri juft chiqmaydigan, bir dona ortib qoladigan.

Toq son. Yongʻoq tok chiqdi. Juftmi-toq oʻynamoq.

Yupun dasturxondagi tok nonlar yaqinda bu uydan oʻlik chiqqanini koʻrsatardi. — S. Siyoyev, Avaz

2. Jufti, sherigi, toqasi boʻlmagan; juftsiz, yolgʻiz.

Sovgʻa degan toq boʻlmaydi.

Keyingi yili Bozorning dehqonchilik ishlari burungiday avj olmadi, chunki hoʻkizi toq, oʻzi yolgʻiz. — S. Ayniy, Doxunda

3. Xotinsiz yoki ersiz.

Dunyodan toq oʻtmoq.

Ijozat bering, bir jononni oʻzim topaman, shuncha davlat bilan tok oʻti-rasizmi! — Oybek, Ulugʻ yoʻl

  • Toqati toq boʻlmoq Ortiq sabr-toqati qolmaslik. — Gapirsangiz-chi, — dedi toqati tok boʻlgan Lutfixon Tojiboyga, turtib. — S. Ahmad, MuhabbatMuharramning toqati tok, Elmurodning yoʻliga koʻzi toʻrt edi. — Shuhrat, Shinelli yillar
Toʻliq maqola →
toqa

ot 1. Juft holda butunlik tashkil etuvchi narsalarning ikki qismidan biri, bir tomoni, boʻlagi.

Tahqirlangan boy oʻrnidan turib: — Batrak, qul, toqa deb tikuvchini soʻkib, qoliplangan bir toqa etikni uning boshiga chogʻlab otdi. — S. Ayniy, Qullar

Shamol shuncha zaptiga olgan ediki, eshikning bir toqasini uning koʻlidan sugʻurib, kuch bilan devorga urdi-yu, devorning ustki qavati butunlay koʻchib tushdi. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli

2. Bir joʻra atlas yoki beqasamning har bir boʻlagi.

Bir toqa atlas. Beqasamning bir toqasi.

Toʻliq maqola →
toqi

ot 1. Vassa.

Bu uy ilgari bedaxona boʻlganidan, darchasi ham yoʻq, tokchasi ham yoʻq, toqisi ham yoʻq edi. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. Toq II.

Kichkinagina eshikdan olib oʻtib, shu eshikcha yonidagi torgina, lekin toqilariga rango-rang gullar oʻyilgan xonaga olib kirdilar. — X. Toʻxtaboyev, Yillar va yoʻllar

3. Qorovullarning shaqildogʻi.

Bozor to-monda qorovulning toqisi shaqilladi. — S. Anorboyev, Mehr

[Gulbodom] Uzoqdan qorovul toqisining ovozini eshitdi. — S. Karomatov, Bir tomchi qon

4. Koʻylakning yelka qismiga ichidan qoʻyilgan astar.

Toqi koʻylakning yelkasini tez yirtilishdan saqlaydi.

  • Toqi sanab yotmoq 1. Uxlay olmay, tunni bedor oʻtkazmoq. Koʻzimga hech uyqu kelmadi Hech boʻlmaganidan keyin shipga qarab, toqilarni sanay boshladim. — Oydin, Fonar tagida— Nahotki, taltayib yotishga kelgan boʻlsam!— dedi Zaynab eʼtiroz bildirganday, qoshiga kelgan Komilaga, — horganim yoʻq, uyqusiz, toqi sanab yotishni yomon koʻraman. — Oybek, Oltin vodiydan shabadalar
Toʻliq maqola →
toqat

ot Chidash, bardosh berish qobiliyati; sabr-bardosh, chidam, toʻzim.

Toqat bilan kutmoq. Toqat bilan gapiga quloq solmoq. Toqati tugadi (bitdi, tamom boʻldi).

Sen boʻlmasang, menda toqat qaydadir, Togʻ chidamas otangning faryodiga! — Ravshan

Kalit topila bermagach, maxdumning toqati tugadi, chiqib, qizlar ichidan Raʼnoni chaqirdi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

Otamurod Hanifaning yozgʻirishi tugashini toqat bilan kutardi. — Oʻzbekiston qoʻriqlari

  • Toqat qilmoq Bardosh bermoq; chidamoq. Issiqqa toqat qilmoq. Toqat qilib boʻlmaydigan ahvol.U [Sattorqul] ketgandan keyin Sidiqjon ortiq toqat qilolmay, onasiga yorildi, voqeani aytib, Zunnunxoʻjaning uyini yelkamning chuquri koʻrsin, dedi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
  • Toqati yoʻq Sabr-chidam yetishmasligini, chiday olmaslikni bildiradi. Ochigʻini aytsam, kitob oʻqishga toqat yoʻq. — S. Ahmad, Qadrdon dalalarBunga qolganda, sizni bilmasam-da, ammo mening bunday judolikka sira toqatim yoʻq. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
  • Toqati toq boʻlmoq
Toʻliq maqola →
toʻqay

ot 1. Qamish, changal va shu kabilar oʻsimliklar oʻsib yotgan, odatda, zaxkash yer.

Toʻqayga oʻt ketsa, hoʻlu quruq baravar yonadi. — Maqol

Mavlon aka anavi kuni Sultonboy bilan toʻqayga borib, qoʻqon aravasiga qamish bosib keldi. — H. Gʻulom, Mashʼal

Sidiqjon bolani bagʻriga bosganicha, bir-biriga kirishib ketgan butalar, shoxlar orasidan oyogʻi va yelkasi bilan yoʻl ochib, toʻqayning ichkarisiga boshladi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

2. Shunday holat olgan joyga nisbatan qoʻllanadi.

Hovlimiz toʻqay boʻlib ketibdi.

Toʻliq maqola →

Hammasini koʻrish · 66 →

Taʼriflar ichida

3 ta
borlik

borlik Bor boʻlishlik, mavjudlik. Pul borlikka bor-u, oz-da. Bir parcha yerlaring borligini eshitar edim, qoʻllaringdami? Oybek, Tanlangan asarlar Otabek Zaynabning shu q

qitiqlamoq

qitiqla Teriga, badanga tegib yoki tegizib, kulgi qistatmoq. Bir-birini qitiqlab, hiringlashgan qizlar Nozikning soʻziga quloq solmadilar. A. Qodiriy, Mehrobdan chayon fi

demoq

de Oʻz fikrini ogʻzaki yoki yozma ravishda ifoda qilmoq, aytmoq; soʻzlamoq, gapirmoq. Men senga nima degan edim. Bu haqda kitoblarda nima deyilgan? Oʻgʻlingiz sizga salom