Қидирув

фл. Тиришмоқ феълининг орттирма нисбати.

фл. 1. Ажин, тириш билан қопланмоқ.

Назаримда, юраклари санчдими, бурушиб кетган озғин юзлари бадтар тиришди. — Э. Раимов, Ажаб қишлоқ

Марҳамат унинг шишиб ётган лунжини кўздан кечираркан, худди қўлига игна киргандай, чеккалари тиришиб кетди. — Ҳ. Назир, Сўнмас чақмоқлар

Аҳмаднинг пешонаси тиришди, ҳозир ўйлайдиган пайт эмас эди. — Ф. Мусажонов, Ҳиммат

2. Бадани ёки бирор аъзоси оғриқдан ёки шундай оғриқ туғдирадиган ҳис-туйғудан тортишиш, тиришиш ҳолатида бўлмоқ.

[Гулнор] Оёқларининг акашаклана борганини, бутун гавдасининг тириша бошлаганини сезди. — Ойбек, Танланган асарлар

Унинг бошига муз югуриб, асаблари тиришди. Ҳ. Ғулом, Машъал. Ҳамма ёғим оғриб, тиришиб кетяпман. — Мирмуҳсин, Меъмор

[Элмуроднинг] Яраси тиришиб, оғриб кетди. — Шуҳрат, Шинелли йиллар

ариқ бўйига жой қилиб, оч қоринга хўп қовун еди. Иситмаси кўтарилиб, тиришиб ётгани шуники. — И. Раҳим, Ихлос

3. Астойдил ҳаракат қилмоқ, уринмоқ.

Бировни ишонтиришга тиришмоқ. Болани юпатишга тиришмоқ. Ўзини оқлашга тиришмоқ. Тиришган тоғдан ошар. — Мақол

Дармони қуриган йигит ўзини дадил тутишга тиришар, лекин мункиб-мункиб кетар эди. — Ж. Шарипов, Хоразм

Матқовул қудуқдан сув тортиб туриб, бу ёққа қараб-қараб қўяр, қулоғига етиб келган гапларни эшитмасликка тиришар эди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

сфт. Ҳар қандай ишга астойдил ҳаракат қиладиган, тиришиб ишлайдиган; ҳаракатчан.

Унинг зеҳни ўткир, ўзи тиришқоқ эди, мактабда энг кучли ўқувчилардан ҳисобланарди. — П. Қодиров, Уч илдиз

Меҳнат фаолиятини шу ерда фаррошликдан бошлаган эди. Абжир, тиришқоқ қиз айни вақтда мураккаб ҳунар — тикувчиликни қунт билан ўрганди. — Газетадан

фл. Куч-ғайратини аямасдан, астойдил ҳаракат қилмоқ, жон-жаҳди билан уринмоқ.

[Кампир:] Ҳеч кимга хор-зор бўлмай, деб тиришиб-тирмашиб ётибман. — Ойбек, Танланган асарлар

Азаматлар хўп тиришиб-тирмашиб, бригада ерини уч йилда дашт ҳисобига икки баравар кенгайтиришди. — Ҳ. Назир, Маёқ сари

фл. Тиришиб-тирмашмоқ феълининг биргалик нисбати.