фл. Тинмоқ феълининг орттирма нисбати.
Қидирув
«тиндирмоқ» бўйича 52 та натижа: Изоҳли
Филтр
Луғат тури
Луғат мақолалари
51 тафл. 1. Лойқа ва шу кабилар аралашмаларнинг чўкиши натижасида тозаланмоқ; тинимоқ (суюқлик ҳақида).
Лойқа сув бир кечада зўрға тинди.
Кун исиб кетди. Ҳар қадамда халқоб бўлиб ётган кўлмаклар ерга сингиб, ариқлардаги лойқалар тина бошлади. — Ҳ. Назир, Сўнмас чақмоқлар
2. Гард-ғубор, хира ҳолатдан тоза бўлмоқ, тиниқлашмоқ, равшан бўлмоқ.
Ювош нурлар ўйнайди, осмон гулдай яшнар тобора тиниб. — Ш. Раҳмон
3. Иш, ҳаракатини тўхтатмоқ; дам олмоқ.
У кун бўйи тинмади. Эшак минганнинг оёғи тинмас, Икки хотинликнинг қулоғи тинмас. — Мақол
Ўйинқароқ Ит тинса тинади, қуш тинса тинади, бу тинмайди. — Ҳ. Назир, Сўнмас чақмоқлар
Хотинлар, қайтага, Онахон ишдан тинган пайтларда тўпланадиган бўлишди. — А. Мухтор, Опа-сингиллар
4. Ҳаракати ва ўзи тўхтамоқ, босилмоқ.
Ариқда жилдираб оқаётган сув тинди.
Бўрон тинарди-ю, ҳамма ёқ сокин бўларди. — Ўзбекистон қўриқлари
Мактаб коридорида кечгача ғала-ғовур тинмайди. — Р. Файзий, Сен етим эмассан
Эрталаб ёмғир тинган, ҳаво нақадар мулойим ва оромбахш. — Ж. Абдуллахонов, Орият
Отишмалар секин-аста тинди. — Н. Сафаров, Оловли излар
- Оғзи (ёки жағи, чакаги) тинмоқ Гапиришдан тўхтамоқ, жим бўлмоқ. [Ёрматнинг] Қўллари этикни ишқаларкан, оғзи тинмади: — Уҳ, ўлиб бўлдим, қизим! Ёлғиз қўйни ҳайдаш — нуқул азоб. — Ойбек, Танланган асарларШиша бўшаб, навбат пирожнийга етган маҳал ҳам Ғойибнинг жағи тинмади. — Ж. Абдуллахонов, ОриятҲамма ширин уйқуда. Дуранбекнинг қўрғонидаги бўрибосарнинг ҳам чакаги тинган. — А. Муҳиддин, Ҳ. Тожибоев, Оташ қалбли қиз
- Кўзи тинмоқ Боши айланиб, кўзи хиралашмоқ, кўз олди қоронғилашмоқ. Тинкам қуриб, кўзим тиниб, зўрға шу ерга етиб йиқилдим, синглим. — Н. Сафаров, Ҳаёт мактабиСалимхон қарорни ўқиётганда, қўллари қалтиради, кўзи тиниб, боши айланди. — Ҳ. Ғулом, МашъалУнинг қўл-оёқлари титраб, ўтирган жойида кўзи тина бошлади. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар
- Кўнгли тинмоқ Хотиржам бўлмоқ, кўнгли тўқ, бўлмоқ. Шундай десам, дўстим кўнгли тўлар деб, Нима бўлса, мендан кўнгли тинар деб, Шул сабабдан ёринг кўнглин сўрадим. — Муродхон
- Ўзидан тинмоқ Ўзини ўзи эплаб, ўз кунини ўзи кўрадиган бўлиб олмоқ, тинчимоқ. Саломат тўғрисида бир нима демайман. Шукур, у ўзидан тиниб кетди. — Ҳ. Носирова, Мен ўзбек қизиманОна, ўзимдан тиниб кетганман, бироқ Сенинг дардинг қалбимни сиқади ҳар чоқ. — Ғайратий
ТИН 'нафас' (оз ишлатилади). Бўғизига тиқилиб т и н и Нури сари қилди ишора, Зайнаб учун бу бўлди чора (Ҳамид Олимжон). Қадимги туркий тилда ҳам шундай маънони англатган бу от асли тïн тарзида талаффуз қилинган (ПДП, 436; Девон, И, 326; ДС, 567); ўзбек тилида ï унлисининг қаттиқлик белгиси ёʻқолган: тïн > тин
Нафас олиш, нафас
Йиғиштириб бор бисотини, Бўғизига тиқилиб тини, Нури сари қилди ишора, Зайнаб учун бу бўлди чора — Ҳ. Олимжон
Ҳайдалмай, экилмай ётган; заранг.
Тинг ер.
сфт. 1. Ғала-ғовур, шовқин-сурон, тўс-тўполон ва шу кабилардан холи.
Атроф тинч. Ўткинчилар оз. Анҳор ёқасида, толлар орасида иккита оқ эчки ўтлаб юради. — Ойбек, Танланган асарлар
Ажойиб кеча бўптими? Тинч, ойдин, шабада! — П. Турсун, Ўқитувчи
[Аҳмад] Шовқин-суронли, серқатнов кўчаларни ёқ-тирмас, сал айланиш бўлса ҳам, тинч, сал-кин хиёбонларни танларди. — Ф. Мусажонов, Ҳиммат
Қизиқ, кечагина денгиз эди тинч, Қаърига олмоқда бугун зилзила. — Г. Жўраева, Иқбол
2. Киши ҳаёти, фаолиятида унга салбий таъсир кўрсатмайдиган, безовта қилмайдиган, ғам-ташвишдан холи.
Меъмор [уста Нусратга] қолган умрини бир чеккада тинч-гина, ғарибона ўтказмоқчи эканини айтди. — Мирмуҳсин, Меъмор
Қишлоқ кўчаси тинч, қизи бўлса кичкина эмас раёнда бўладиган кенгашларда қатнашиб, алламаҳалда уйига келадиган кунлари бўлган-ку. — Р. Файзий, Чўлга баҳор келди
Ўртоғингизга айтинг, шу ҳужрасини биздан аямасин. Шу ерда тинчгина яшайлик! — Ойбек, Танланган асарлар
Ўт-тиз йилдан бери шу ердамиз, ҳали бирон кори ҳол бўлгани ёʻқ. Бу ер тинч жой. — Мирмуҳсин, Меъмор
3. Уриш-жанжалсиз, туриш-турмуши осойишта.
Қўшнинг тинч — сен тинч. — Мақол
Ўзларига тўк, бекам-у кўст, тинч яшашади, икки куёв кўрган, неваралари бор. — Р. Файзий, Таъзим
Нисо бувининг қизлари туфайли неча мартаба қўйди-чиқди бўлиб олди. — А. Қаҳҳор, Бошсиз одам
4. Беташвиш, осойишта ҳолат; тинчлик.
Шу [Саодатхон] келгандан бери тинчимиз ёʻқолди. — С. Зуннунова, Янги директор
Ўзим майли, уй-ичимнинг тинчи кетди — Т. Ёʻлдош, Аттанг
Чунки бу қўлга тушмаса, яна одамларнинг тинчини бузиб, жиноятини давом эттираверади. — М. Юнусов, Қутилмаган хазина
- Кўнгли тинч Кўнгли хавотирлик, безовталикдан холи. Худога минг қатла шукур, ўзимнинг кўнглим тинч, бировни бир нарса дейишликка ҳаддим ёʻқ. — А. Мухтор, Опа-сингиллар
- Ўзига тинч Уй-рўзғори, ҳаёти меъёрида, ўзидан тинган. Наби полвон ва бошқа ўзига тинчроқ кишиларнинг ҳовлилари меҳмон қўнарлик бир ҳолга келтирилган эди. — С. Айний, Қуллар
- Қулоғи тинч Ташқи томондан бўладиган турли гап-сўз, машмашалардан холи. Ўзингдан чиққан балога, қайга борай давога! Шаҳарда юргани ҳам дуруст экан, қулоғимиз тинч эди. — Уйғун, Навбаҳор
от Ишдан, ҳаракатдан холи вақт ёки ҳолат; дам, ором.
Баъзи вақтда, суғориш пайтларида, кечалари ҳам тиним бўлмас, сувни узоқдан ҳайдаб келишга тўғри келар эди. — Ойбек, Танланган асарлар
- Тиним бермаслик 1. Дам бермаслик, бетиним ҳолатда тутмоқ. Отинойи унга [Элмуродга] тонг саҳардан кечаси аллавақтгача тиним бермаса ҳам, қорнини ҳеч қачон ёлчитмайди. — П. Турсун, ЎқитувчиУмаровнинг жангчилари душманга тиним бермай, изидан қувладилар. — Т. Рустамов, Мангу жасоратМана бу қўшнимизнинг болалари сира тиним бермайди — Р. Файзий, Сен етим эмассанБу ҳамма вақт бошида айланиб, тиним бермай юрган эски ўй эди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунчаКейинги кунларда Юлдузхон Муҳиддиннинг кўз олдидан нари кетмайдиган, тиним бермайдиган бўлиб қолди. — Р. Файзий, Чўлга баҳор келди
- Тиним билмаслик Тиним, дам олмай, доим иш, ҳаракатда бўлмоқ. Эрта саҳардан то қора кечгача одамлар тиним билмаган ана шу кунларнинг бирида Қорабулоқ қирғоғидан бири кекса, бири ёш — икки отлиқ чиқиб келаверди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунчаАсалари каби ўзбек пахтакори тиним билмайди. — Н. Сафаров, Оловли излар
- Тиним ёʻқ Тўхтовсиз (тинимсиз) иш-ҳаракатда. Устаникида тонг ёришгандан қош қорайгунгача тиним ёʻқ — дам босиш, босқон уриш, сув ташиб, ўтин ёриш — Р. Файзий, Ҳазрати инсонПристанда ҳаёт қайнайди. Иш! Ҳеч тиним ёʻқ кемачида. — Э. Раҳим, Янги қадам
- Тиним куни Тиним куни соқоли ўсган Умид эрта билан гастрономга, ундан кейин ёпган нон олиш учун бозорга кирди. — Мирмуҳсин, Умид
- Тиним олмоқ Дам олмоқ, ҳордиқ чиқармоқ. Уйга қайтганда ҳам, бир муддат тиним олишга имкон топмади. — Ойбек, Навоий
Таърифлар ичида
1 татиндирил Тиндирмоқ феълининг мажҳул нисбати.