Hayot Foundation loyihasi
Oʻz

Qidiruv

«tin» boʻyicha 949 ta natija: Izohli

Filtr

Lugʻat maqolalari

189 ta
tin

TIN 'nafas' (oz ishlatiladi). Boʻgʻiziga tiqilib t i n i Nuri sari qildi ishora, Zaynab uchun bu boʻldi chora (Hamid Olimjon). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu ot asli tïn tarzida talaffuz qilingan (ПДП, 436; Devon, I, 326; DS, 567); oʻzbek tilida ï unlisining qattiqlik belgisi yoʻqolgan: tïn > tin

Nafas olish, nafas

Yigʻishtirib bor bisotini, Boʻgʻiziga tiqilib tini, Nuri sari qildi ishora, Zaynab uchun bu boʻldi chora — H. Olimjon

Toʻliq maqola →
tinmoq

fl. 1. Loyqa va shu kabilar aralashmalarning choʻkishi natijasida tozalanmoq; tinimoq (suyuqlik haqida).

Loyqa suv bir kechada zoʻrgʻa tindi.

Kun isib ketdi. Har qadamda xalqob boʻlib yotgan koʻlmaklar yerga singib, ariqlardagi loyqalar tina boshladi. — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar

2. Gard-gʻubor, xira holatdan toza boʻlmoq, tiniqlashmoq, ravshan boʻlmoq.

Yuvosh nurlar oʻynaydi, osmon gulday yashnar tobora tinib. — Sh. Rahmon

3. Ish, harakatini toʻxtatmoq; dam olmoq.

U kun boʻyi tinmadi. Eshak minganning oyogʻi tinmas, Ikki xotinlikning qulogʻi tinmas. — Maqol

Oʻyinqaroq It tinsa tinadi, qush tinsa tinadi, bu tinmaydi. — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar

Xotinlar, qaytaga, Onaxon ishdan tingan paytlarda toʻplanadigan boʻlishdi. — A. Muxtor, Opa-singillar

4. Harakati va oʻzi toʻxtamoq, bosilmoq.

Ariqda jildirab oqayotgan suv tindi.

Boʻron tinardi-yu, hamma yoq sokin boʻlardi. — Oʻzbekiston qoʻriqlari

Maktab koridorida kechgacha gʻala-gʻovur tinmaydi. — R. Fayziy, Sen yetim emassan

Ertalab yomgʻir tingan, havo naqadar muloyim va orombaxsh. — J. Abdullaxonov, Oriyat

Otishmalar sekin-asta tindi. — N. Safarov, Olovli izlar

  • Ogʻzi (yoki jagʻi, chakagi) tinmoq Gapirishdan toʻxtamoq, jim boʻlmoq. [Yormatning] Qoʻllari etikni ishqalarkan, ogʻzi tinmadi: — Uh, oʻlib boʻldim, qizim! Yolgʻiz qoʻyni haydash — nuqul azob. — Oybek, Tanlangan asarlarShisha boʻshab, navbat pirojniyga yetgan mahal ham Gʻoyibning jagʻi tinmadi. — J. Abdullaxonov, OriyatHamma shirin uyquda. Duranbekning qoʻrgʻonidagi boʻribosarning ham chakagi tingan. — A. Muhiddin, H. Tojiboyev, Otash qalbli qiz
  • Koʻzi tinmoq Boshi aylanib, koʻzi xiralashmoq, koʻz oldi qorongʻilashmoq. Tinkam qurib, koʻzim tinib, zoʻrgʻa shu yerga yetib yiqildim, singlim. — N. Safarov, Hayot maktabiSalimxon qarorni oʻqiyotganda, qoʻllari qaltiradi, koʻzi tinib, boshi aylandi. — H. Gʻulom, MashʼalUning qoʻl-oyoqlari titrab, oʻtirgan joyida koʻzi tina boshladi. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar
  • Koʻngli tinmoq Xotirjam boʻlmoq, koʻngli toʻq, boʻlmoq. Shunday desam, doʻstim koʻngli toʻlar deb, Nima boʻlsa, mendan koʻngli tinar deb, Shul sababdan yoring koʻnglin soʻradim. — Murodxon
  • Oʻzidan tinmoq Oʻzini oʻzi eplab, oʻz kunini oʻzi koʻradigan boʻlib olmoq, tinchimoq. Salomat toʻgʻrisida bir nima demayman. Shukur, u oʻzidan tinib ketdi. — H. Nosirova, Men oʻzbek qizimanOna, oʻzimdan tinib ketganman, biroq Sening darding qalbimni siqadi har choq. — Gʻayratiy
Toʻliq maqola →
tinch

sft. 1. Gʻala-gʻovur, shovqin-suron, toʻs-toʻpolon va shu kabilardan xoli.

Atrof tinch. Oʻtkinchilar oz. Anhor yoqasida, tollar orasida ikkita oq echki oʻtlab yuradi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Ajoyib kecha boʻptimi? Tinch, oydin, shabada! — P. Tursun, Oʻqituvchi

[Ahmad] Shovqin-suronli, serqatnov koʻchalarni yoq-tirmas, sal aylanish boʻlsa ham, tinch, sal-kin xiyobonlarni tanlardi. — F. Musajonov, Himmat

Qiziq, kechagina dengiz edi tinch, Qaʼriga olmoqda bugun zilzila. — G. Joʻrayeva, Iqbol

2. Kishi hayoti, faoliyatida unga salbiy taʼsir koʻrsatmaydigan, bezovta qilmaydigan, gʻam-tashvishdan xoli.

Meʼmor [usta Nusratga] qolgan umrini bir chekkada tinch-gina, gʻaribona oʻtkazmoqchi ekanini aytdi. — Mirmuhsin, Meʼmor

Qishloq koʻchasi tinch, qizi boʻlsa kichkina emas rayonda boʻladigan kengashlarda qatnashib, allamahalda uyiga keladigan kunlari boʻlgan-ku. — R. Fayziy, Choʻlga bahor keldi

Oʻrtogʻingizga ayting, shu hujrasini bizdan ayamasin. Shu yerda tinchgina yashaylik! — Oybek, Tanlangan asarlar

Oʻt-tiz yildan beri shu yerdamiz, hali biron kori hol boʻlgani yoʻq. Bu yer tinch joy. — Mirmuhsin, Meʼmor

3. Urish-janjalsiz, turish-turmushi osoyishta.

Qoʻshning tinch — sen tinch. — Maqol

Oʻzlariga toʻk, bekam-u koʻst, tinch yashashadi, ikki kuyov koʻrgan, nevaralari bor. — R. Fayziy, Taʼzim

Niso buvining qizlari tufayli necha martaba qoʻydi-chiqdi boʻlib oldi. — A. Qahhor, Boshsiz odam

4. Betashvish, osoyishta holat; tinchlik.

Shu [Saodatxon] kelgandan beri tinchimiz yoʻqoldi. — S. Zunnunova, Yangi direktor

Oʻzim mayli, uy-ichimning tinchi ketdi — T. Yoʻldosh, Attang

Chunki bu qoʻlga tushmasa, yana odamlarning tinchini buzib, jinoyatini davom ettiraveradi. — M. Yunusov, Qutilmagan xazina

  • Koʻngli tinch Koʻngli xavotirlik, bezovtalikdan xoli. Xudoga ming qatla shukur, oʻzimning koʻnglim tinch, birovni bir narsa deyishlikka haddim yoʻq. — A. Muxtor, Opa-singillar
  • Oʻziga tinch Uy-roʻzgʻori, hayoti meʼyorida, oʻzidan tingan. Nabi polvon va boshqa oʻziga tinchroq kishilarning hovlilari mehmon qoʻnarlik bir holga keltirilgan edi. — S. Ayniy, Qullar
  • Qulogʻi tinch Tashqi tomondan boʻladigan turli gap-soʻz, mashmashalardan xoli. Oʻzingdan chiqqan baloga, qayga boray davoga! Shaharda yurgani ham durust ekan, qulogʻimiz tinch edi. — Uygʻun, Navbahor
Toʻliq maqola →
tinim

ot Ishdan, harakatdan xoli vaqt yoki holat; dam, orom.

Baʼzi vaqtda, sugʻorish paytlarida, kechalari ham tinim boʻlmas, suvni uzoqdan haydab kelishga toʻgʻri kelar edi. — Oybek, Tanlangan asarlar

  • Tinim bermaslik 1. Dam bermaslik, betinim holatda tutmoq. Otinoyi unga [Elmurodga] tong sahardan kechasi allavaqtgacha tinim bermasa ham, qornini hech qachon yolchitmaydi. — P. Tursun, OʻqituvchiUmarovning jangchilari dushmanga tinim bermay, izidan quvladilar. — T. Rustamov, Mangu jasoratMana bu qoʻshnimizning bolalari sira tinim bermaydi — R. Fayziy, Sen yetim emassanBu hamma vaqt boshida aylanib, tinim bermay yurgan eski oʻy edi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otgunchaKeyingi kunlarda Yulduzxon Muhiddinning koʻz oldidan nari ketmaydigan, tinim bermaydigan boʻlib qoldi. — R. Fayziy, Choʻlga bahor keldi
  • Tinim bilmaslik Tinim, dam olmay, doim ish, harakatda boʻlmoq. Erta sahardan to qora kechgacha odamlar tinim bilmagan ana shu kunlarning birida Qorabuloq qirgʻogʻidan biri keksa, biri yosh — ikki otliq chiqib kelaverdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otgunchaAsalari kabi oʻzbek paxtakori tinim bilmaydi. — N. Safarov, Olovli izlar
  • Tinim yoʻq Toʻxtovsiz (tinimsiz) ish-harakatda. Ustanikida tong yorishgandan qosh qoraygungacha tinim yoʻq — dam bosish, bosqon urish, suv tashib, oʻtin yorish — R. Fayziy, Hazrati insonPristanda hayot qaynaydi. Ish! Hech tinim yoʻq kemachida. — E. Rahim, Yangi qadam
  • Tinim kuni Tinim kuni soqoli oʻsgan Umid erta bilan gastronomga, undan keyin yopgan non olish uchun bozorga kirdi. — Mirmuhsin, Umid
  • Tinim olmoq Dam olmoq, hordiq chiqarmoq. Uyga qaytganda ham, bir muddat tinim olishga imkon topmadi. — Oybek, Navoiy
Toʻliq maqola →
tiniq

1. Loyqa va shu kabilardan xoli, ti-nigan holatli

Choʻqqilardan oqib tushgan bu soylar shishadek tiniq — Mirmuhsin, Ham-zaobod

Ariqchalarda kech kuzning tiniq suvi limillab oqadi — N. Aminov, Suvarak

2. Gard-gʻubor, xiralik va shu kabilardan xoli, ravshan koʻrinishli

Osmon har vaqtdagidek bulutlardan xoli, begʻubor, tiniq, koʻm-koʻk — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Radiodan dutor sadosi taralar, sehrgar kuy Temir-jonning qalbiga kirib borar, tiniq yuzida yoqimli, muloyim joziba.. uygʻotardi — J. Abdullaxonov, Oriyat

Koʻzlarining qorasi nihoyatda tiniq va oʻtli — P. Qodirov, Uch ildiz

3. Xiratik, qoʻpollikdan xoli; jarangdor (tovush, ovoz haqida)

Adolat dutorini qoʻlga oldi. Bir nafasdan keyin uning qoʻngʻiroqdek tiniq ovozi yangradi. S — Zunnunova, Gulxan

Togʻbagʻrida oʻynoqlabyugurgan jilgʻalarni eslatuvchi tiniq, jozibador sado xonani toʻldirdi — J. Abdullaxonov, Oriyat

4. Aniq ifodali; ravshan. . . Uning xotirasi hayratda qolarli darajada boy va tinsh edi. Gazetadan

Soʻz-fikri tiniq ziyoli boʻlganingiz uchun ham biz chekayotgan ayriliq sitamini sezyapsiz — Mirmuhsin, Meʼmor

Jahonda aqli tiniq shinavanda yigitning bitasi sen-u, bittasi men — J. Abdullaxonov, Toji bilan Hoji

Toʻliq maqola →

Hammasini koʻrish · 189 →

Taʼriflar ichida

35 ta
shkaf

shkaf Turli anjomlar solib qoʻyiladigan mebel turi; javon. Oynali shkaf, devor tagidagi kitoblar solingan shkaf ustida allakimning haykalchasi turardi. Oʻ. Hoshimov, Qalb

pulemyot

pulemyot Oʻqni tez otadigan avtomatik qurol. Kul pulemyoti. Lentali pulemyot, Bu orada xalq oqimi Oʻrda tomonga yoʻl oldi. Allaqayerda pulemyot tarilladi. H. Gʻulom, Mash

oʻngir

o‘ngir Oʻyilgan, chuqur joy; oʻyiq. Yigitlar daraxtlarda, togʻ oʻngirlarida turib, sopqon otib, yovni shuncha dumalatib tursalar ham, u gazandalar borgan sari koʻpaya ber

yoqut

yoqut ot Turli rangda tovlanadigan tiniq qimmatbaho mineral. Yoqut koʻzli ol-tin uzuk. [Navoiy:] Aniq, toj garchi yoqut, garchi zardur, Xaloyiq boshiga bitgan zarar-dur.

yoqut

yoqut ot Turli rangda tovlanadigan tiniq qimmatbaho mineral. Yoqut koʻzli ol-tin uzuk. [Navoiy:] Aniq, toj garchi yoqut, garchi zardur, Xaloyiq boshiga bitgan zarar-dur.

yol

yol Bir qator hayvonlar gardani (boʻyni)da boʻladigan uzun yung, qil tutamlari. Sher yoli. Bugʻdoypoya yoqalab oʻtgan tuproq yoʻlda oq yolini yelpitib, boʻz ot yoʻrgʻalay

Hammasini koʻrish · 35 →

Ertaklar

335 ta
Abduaziz
Xalq ogʻzaki ijodi

Abduaziz boy otasidan qolgan mol-mulkni sovurib, qirqta joʻrasidan yordam soʻraydi, ammo ular yordam bermaydi. Keyinchalik u karvon bilan safarga chiqib, quduqd

Ahmoq joʻralar
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda Yuz Muhammad ismli kalning topqirligi va ayyorligi orqali ahmoq joʻralarini aldab, ulardan qutulishi hikoya qilinadi. Uning har bir hiylasi kutilmaga

Ahmoq podsho
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda oʻgʻrilik qilgan bir kishining aybi bilan boshlangan voqealar zanjiri ahmoq podshohning bemaʼni hukmlari tufayli kulgili tus oladi. Adolatni oʻrnatis

Ajdar qush
Xalq ogʻzaki ijodi

Yetim qiz gʻorda yashar ekan, uni ajdar qush asrab, oʻziga makon qilib oladi. Bir botir yigit ajdar qushni oʻldirib, qizni qutqaradi va u bilan baxtli hayot kec

Aka-uka
Xalq ogʻzaki ijodi

Ushbu ertakda aka-ukaning sarguzashtlari orqali insonlarning taqdiri va amallarining oqibatlari haqida hikoya qilinadi. Aka oʻzining gʻalati duolari va harakatl

Aldoqchi mushuk
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda oʻrmondagi hayvonlarni doimiy aldab yuradigan bir dono mushuk haqida hikoya qilinadi. Mushuk oʻzining ayyorligi bilan turli vaziyatlardan chiqib keta

Hammasini koʻrish · 335 →

Sheva materiallari

382 ta
Algov
Qashqadaryo viloyati · Algov

Ehtiyoji bor narsani boshqalardan vaqtincha olib turish va berib turish.

Chormag'iz
Buxoro viloyati · Chormag'iz

naqqoshlikda - mis idishlarga o'yilgan badiiy naqsh elementining bir turi

Imma
Xorazm viloyati ·

Xotinlarning birgalashib ko'rpa-to'shak tikishi.

Jinnibosh
Xorazm viloyati · sholi orasida o‘sgan o‘zga nav sholi boshog‘i

Sholi orasida o‘sgan o‘zga nav sholi boshog‘i. Urug‘ aynimasligi va guruch sifatini saqlash uchun bunday boshoqlar bittama-bitta o‘rib olinib, yem o‘rnida ishla

Napti
Fargʻona viloyati · libos

asil tavardan qilingan xotin-qiz kiyimi

Oydin
Fargʻona viloyati · toza, tip-tiniq

toza, tip-tiniq

Hammasini koʻrish · 382 →

Maqolalar

1 ta

Tashqi resurslar

6 ta
Kiril-lotin.uz
Imlo va yozuv vositalari

Onlayn transliteratsiya: yozuvni oʻzi aniqlab, matnni kirilldan lotinga va aksincha oʻgiradi.

Lotin.uz
Imlo va yozuv vositalari

Bepul va cheklovsiz kirill–lotin transliteratsiyasi; oʻ va gʻ harflarini yozish jarayonida tuzatadi.

Savodxon
Imlo va yozuv vositalari

Imlo tekshiruvi, lotin–kirill oʻgirish va tarjima; Microsoft Office uchun qoʻshimcha. Asosiy imkoniyatlar pullik obuna bilan.

Sahifalar

1 ta
Loyiha haqida

til.uz — oʻzbek tiliga bagʻishlangan milliy raqamli portal.