Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «tilish» — результатов: 185

Фильтр

Словарные статьи

171
tilmoq

fl. 1. Pichoq va shu kabilarni tigʻli narsa bilan uzunasiga kesmoq, qirqmoq, yormoq.

Nasimiyni tiriklayin tovonidan tilishgan va terisini shilishgan. — Mirtemir, Doʻstlar davrasida

Etlarimni nishtar bilan tilsinlar men sizdan ajralmayman. — Hamza, Boy ila xizmatchi

Jilgʻaning boshidan oyogʻigacha soʻqa bilan tilib, ariq ochilsa-da, togʻolcha bilan yongʻoq ekilsa S. — Anorboyev, Oqsoy

Qonli koʻylakni Qoratoy ehtiyot bilan tilib, yarani ochdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. Tilim-tilim qilib kesmoq; tilimlamoq.

Qovunni tilib qoʻymoq. Goʻshtni tilib tuzlamoq.

Shaharda qorovullik qilamanmi, qovun tilib sotamanmi — mening ishim. — Mushtum

3. Yogʻoch yoki taxtani uzunasiga arralamoq.

Bir kuni mehnat darsida bitta koʻzlik taxtani tilayotib, elektr arrani sindirib qoʻydik. — E. Raimov, Ajab qishloq

Simyogʻochlar ham, tilsa, juda soʻribop ekan. — A. Muxtor, Chinor

4. Tirnab yoki yulib, uzun iz hosil qilmoq.

Stol ustidagi bir taxta oyna mayda-mayda boʻlib, Saidiyning bilak va panjalarini tildi. — A. Qahhor, Sarob

Salomat butun kuchini yigʻib, bogʻma-bogʻ oshib ketdi. Tikanlar oyogʻini tildi. — S. Ahmad, Hukm

  • Bagʻrini (yoki koʻksini, yuragini, qalbini) tilmoq Yuragini dogʻlamoq, yaralamoq, vayron qilmoq. Rangimizga qon kirdi, Dushman bagʻrin tilibdi. — QoʻshiqlarNega endi qalbimni tilding?! Nega qilding sevgiga oshno — Sayyor
Полная статья →
til

TIL ' ogʻiz boʻshligʻida pastki jagʻga yopishgan, taʼm-maza bilishga, nutq tovushlarini hosil qilishga xizmat qiladigan aʼzo'. Aytsam, t i l i m kuyadi, aytmasam — dilim (Maqol). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu ot asli ' gapir-' maʼno — sini anglatgan ti- feʼlidan (ПДП, 429) -l qoʻshimchasi bilan yasalgan (ЭСТЯ, III, 229): ti- + l = til

1. Ogʻiz boʻshligʻida joylashgan, taʼm-maza bilish, ogʻizga ovqat olish, yalash lar uchun xizmat qiladigan muskulli aʼzo

Issiqdan itning tili osilgan

Aytsam, tilim kuyadi, aytmasam - dilim — Maqol

Oʻlguday taxir ekan, tilimni yorguday, ogʻzimni kuydirguday boʻldi — Mirzakalon Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Nihoyat, gapira-gapira qaqragan lablarini tili bilan yalab, Lutfiniso jim boʻldi — Oybek, Tanlangan asarlar

buzoqchalar boʻyinlarini choʻzib, unga [raisga] tillarini koʻrsatishdi — "Mushtum"

2. Asbob, mexanizm va shu kabilarning osilib, qimirlab turadigan qismi

Soatning tili. Kompasning tili

Qoʻngʻiroqning tili

3. Tigʻga oʻxshash, uchli narsa

Shamol kuchayib, olovning tili yana ham uzunlashdi — Said Ahmad, Ufq

Tepaga koʻtarilgan quyosh oʻtli tili bilan yer bagʻridagi barcha namni soʻrib olardi — Sharof Rashidov, Boʻrondan kuchli

Quyosh haroratidan bahramand boʻlgan maysa, Qiyoq tillarin choʻzib, nurga qasida kuylar — Gʻafur Gʻulom

Полная статья →

Показать все · 171 →

В определениях

5

Сказки

8
Haq hukm
Устное народное творчество

Ushbu ertakda bir kambagʻalning boshiga tushgan turli qiyinchiliklar va undan qutilish yoʻllari hikoya qilinadi. Qarzini toʻlay olmagan kambagʻal bir qator kuti

Osma savat
Устное народное творчество

Bu ertakda otasidan qolgan mol-mulkni sovurgan yigitning qirq doʻsti tomonidan tashlab ketilishi va boyning xotini bilan boʻlgan sarguzashtlari hikoya qilinadi.

Ota ulugʻ, otadan mehmon ulugʻ
Устное народное творчество

Murod boboning oʻgʻillari otasining gapiga kirmay, tomga chiqib qor kurashdan bosh tortishadi. Mehmon bu holatdan hayron qoladi, ammo keyinchalik buning sababi

Ovchi, Koʻkcha va Dono
Устное народное творчество

Ushbu ertakda ovchining tuzogʻiga ilingan kaptarlar va ularga yordam bergan sichqon haqida hikoya qilinadi. Ertak doʻstlik, hamjihatlik va oʻzaro yordamning qad

Podsho bilan ikki xotin
Устное народное творчество

Bir podshohning ikki xotini bor edi, ulardan biri juda zaharli boʻlib, doim kundoshi bilan urushar edi. Podshoh vazirining maslahati bilan ularni gʻalati tarzda

Qorasochxon
Устное народное творчество

Vazirning goʻzal qizi Qorasochxon podshoh qizining hasadi tufayli yurtidan quviladi. U turli sarguzashtlarni boshidan kechirib, oxir-oqibat podshohlik taxtiga o

Показать все · 8 →

Диалектные материалы

1
qaŋŋit-
Qashqadaryo viloyati · qangʻillatmoq

qang etmoq (oʻq otilishiga taqlid)