ТИЛ ' оғиз бўшлиғида пастки жағга ёпишган, таъм-маза билишга, нутқ товушларини ҳосил қилишга хизмат қиладиган аъзо'. Айцам, т и л и м куяди, айтмасам — дилим (Мақол). Қадимги туркий тилда ҳам шундай маънони англатган бу от асли ' гапир-' маъно — сини англатган ти- феълидан (ПДП, 429) -л қўшимчаси билан ясалган (ЭСТЯ, III, 229): ти- + л = тил
1.
анат.
Оғиз бўшлиғида жойлашган, таъм-маза билиш, оғизга овқат олиш, ялаш лар учун хизмат қиладиган мускулли аъзо
Иссиқдан итнинг тили осилган
Айцам, тилим куяди, айтмасам - дилим — Мақол
Ўлгудай тахир экан, тилимни ёргудай, оғзимни куйдиргудай бўлди — Мирзакалон Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
Ниҳоят, гапира-гапира қақраган лабларини тили билан ялаб, Лутфинисо жим бўлди — Ойбек, Танланган асарлар
бузоқчалар бўйинларини чўзиб, унга [раисга] тилларини кўрсатишди — "Муштум"
2.
кўчма
Асбоб, механизм ва шу кабиларнинг осилиб, қимирлаб турадиган қисми
Соатнинг тили. Компаснинг тили
Қўнғироқнинг тили
3.
кўчмапоет.
Тиғга ўхшаш, учли нарса
Шамол кучайиб, оловнинг тили яна ҳам узунлашди — Саид Аҳмад, Уфқ
Тепага кўтарилган қуёш ўтли тили билан ер бағридаги барча намни сўриб оларди — Шароф Рашидов, Бўрондан кучли
Қуёш ҳароратидан баҳраманд бўлган майса, Қиёқ тилларин чўзиб, нурга қасида куйлар — Ғафур Ғулом
