Hayot Foundation loyihasi
Oʻz

Qidiruv

«tik» boʻyicha 1618 ta natija

Filtr

Lugʻat maqolalari

1010 ta
tik
Izohli lugʻat · yana 6 ta lugʻatda

\goll. tijk, ingl. tick

Kanop yoki paxta tolasidan toʻqilgan qalin, pishiq gazmol, mato (koʻpincha matrats, dasturxon va sh.k. uchun ishlatiladi)

Oynisa yoʻl-yoʻl tik koʻrpachada.. oʻtirarkan, oʻgʻli Yoʻldoshbekdan kelgan xatni qayta oʻqib chiqdi — H. Gʻulom, Toshkentliklar

Tikdan bir xilda tikilgan kiyim kiygan, madori ketgan yaradorlar hovliga chiqishdi — R. Fayziy, Hazrati inson

Toʻliq maqola →
tikmoq
Izohli lugʻat · yana 7 ta lugʻatda

fl. 1. Igna-ip bilan choklab ulamoq, biriktirmoq; shu yoʻl bilan biror narsa tayyorlamoq.

Yarani tikmoq. Qopning ogʻzini tikmoq: Qalpoq tikmoq. Etik tikmoq.

Dahlizda Hasanali uzilgan ot as-boblarini ulab tikar edi. — A. Qodiriy, Utgan kunlar

Dilbar ham sizga atab bir chiroyli roʻmolcha tikdi. — S. Zunnunova, Yangi direktor

Fotima opa har xil qiyqindilardan olib, qoʻgʻirchoqqa koʻylakcha tikib berdi. — R. Fayziy, Choʻlga bahor keldi

2. Oʻrnatmoq, qadamoq; qurmoq.

Bayroq tikmoq.

Ularda imorat-bino yoʻq edi, hammasi oʻtov tikib oʻtirishar edi. — Boʻtakoʻz

maysalar ustiga chodir tika boshlashdi. — Mirmuhsin, Meʼmor

3. Ekmoq, qadamoq.

Yerga urugʻ tikmoq. Chigirtkalar ekin yer, ekmay-tikmay, tekin yer. — Maqol

Kun isishi bilan ariqlar qurigan. Moʻl hosil undirmoq niyatida ekin tikkan dehqon bor suvni, oltin tortganday, misqollab sarflaydi. — J. Abdullaxonov, Toʻfon

4. Bolalar oʻyinida: ganakni maʼlum tartibda terib qoʻymoq, joylamoq.

Ikkitadan yongʻoq tikmoq.

5. Qimorda: oʻyinga pul yoki boshqa narsa qoʻymoq.

Otasi oʻlib, katta merosga ega boʻlgan boyvachchalarning koʻpi pul tikib, xoʻroz urishtirib rohatlanar edi. — M. Muhammadjonov, Turmush urinishlari

Boy beradi-yu, oʻzi yutmaguncha oʻyinni toʻxtatmaydi, hech narsasi qolmaganda, butun aʼzolarini bitta-bitta tikaveradi, qoʻli, burni boringki, zanjirlab tashlang, bari bir oʻynaydi. — A. Muxtor, Opa-singillar

6. Turli oʻyin va musobaqalarda: gʻoliblar uchun, yutuq sifatida biror narsa atamoq, oʻrtaga qoʻymoq.

Men hammalaringning guvohliklaringda musobaqaga bir qoʻy tikaman. — N. Safarov, Don

7. Baʼzi soʻzlar bilan birikib, shu soʻz ifodalagan narsani (biror shaxs yoki narsa uchun) baxshida etish maʼnosini bildiradi.

Hamrohlarim oʻz jonini tikib boʻlsa-da, gʻalabani taʼmin etdilar. — N. Safarov, Olovli izlar

Men butun dunyomni Rahmonqulga tikkanman — H. Gʻulom, Mashʼal

Shunday yaxshi kunlar kelishi uchun kurashgan, choʻlni boʻston qilishga hayotini tikkan odamlarni eʼzozlaymiz. — Oʻzbekiston qoʻriqlari

Toʻliq maqola →
tikan
Izohli lugʻat · yana 6 ta lugʻatda

ot 1. Oʻsimliklarning, shuningdek, baʼzi hayvonlarning ingichka uchli, ninasimon aʼzosi.

Qizil gul tikani. Yantoq tikani. Tipratikan tikani. Tikan boʻlib oyoqqa qadalguncha, gul boʻlib koʻkrakka sanchil. — Maqol

Vohid jon-jahdi bilan siqim-lagan naʼmatak tikanlari kaftiga emas, yuragiga sanchildi goʻyo! — Saodat

2. Shunday narsali (tikanli) oʻt-oʻsimliklar.

Ekuvsiz qolgan yerlarda tikanlar oʻsib yotibdi.

3. Narsalarning oʻtkir tikansimon qis-mi.

Toʻsiq simning tikani.

  • Koʻzga tikan Kishilarga yomon koʻringan kimsa yoki narsa haqida. Xalqimizda ajoyib bir maqol bor: Tekin yegan — koʻzga tikan. — M. Ismoiliy, Bizning roman
  • Tikan boʻlmoq Oʻrtada toʻsiq, gʻov boʻlmoq. Uning [Zaynabning] bu holi ersa mening uchun yaxshi emas, u yana koʻp vaqt bizning oramizda tikan boʻlmoqchi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
  • Tikan ustida oʻtirmoq — Sipolik qilsam-u, tikan ustida tipirchilab oʻtirsam, bari bir, gap qovushmaydi. Undan koʻra dangal gap yaxshi: men dalaga chiqmoqchiman, — dedi Parpiyev. — Y. Shamsharov, Yengish
  • Tikanga agʻanamoq (yoki dumalamoq) Tinchligini yoʻqotmoq, notinch boʻlmoq, ruhiy azob tortmoq, qiynalmoq. Otabek qizga uylanib qoʻygach, bizning Homid tikanga agʻanab, oradan Otabek bilan Mirzakarim akani koʻtarish fikriga tushgan. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlarOdiljon shu kecha tikan ustida dumalab chiqdi. — I. Rahim, Qoʻshnilar
  • Qora tikan Kishilarga yomon koʻringan salbiy shaxs haqida. — Yoʻq, faqat siz yaxshisiz, — dedi Zulayho istehzo qilib. — Boshqalarning hammasi qora tikan, hammasi sizni koʻrolmaydi! — P. Qodirov, Qadrim
  • Qora tikan tuz
Toʻliq maqola →
tikka
Izohli lugʻat · yana 5 ta lugʻatda

sft. 1. Yuqoriga yoki pastga tik yoʻnalgan; tik, vertikal.

Tikka qoya. Tikka oʻsgan daraxt. Tutun tikka koʻtarilmoqda. Nayza yerga tikka sanchildi.

Ariq qazuvchilar ertasiga kelib qarasalar, tikka jar oʻpirilib tushib, ariqlari koʻmilib, tep-tekis boʻlib qolibdi. — S. Anorboyev, Oqsoy

Qaynab chiqar neft buloqlari, Fontan boʻlib otilar tikka. — Yo. Mirzo

Qoʻrboshi kulib yubordi. Uning amri bilan polvon yana ilgarigi joyiga kelib, chatanogʻini kerib, tikka turdi. — A. Qahhor, Koʻr koʻzning ochilishi

2. Yerdagi maʼlum nuqtaga nisbatan vertikal yoʻnalishdagi tepa joy.

Kulrang osmonning olis-olis burchlarida yulduzlar mil-tillaydi. Hov ana, tikkada yorqin bir yulduz — tong yulduzi porlamoqda. — H. Gʻulom, Senga intilaman

U [Rahim Saidov\ pastga tushdi. Kun tikkaga kelgan, koʻcha yonardi. — Oʻ. Umarbekov, Yoz yomgʻiri

3. Toʻppa-toʻgʻri yoʻnalgan; u yoq-bu yoqqa burilmaydigan, ogʻmaydigan; adil, toʻgʻri.

Uzun gʻishtin yoʻlka darvozaxonadan boshlanib, chorbogʻni tikka kesib oʻtadi. — H. Gʻulom, Binafsha atri

Maston ilang-bilang yoʻlni qoldirib, moʻljallangan tepalikka qarab tikka yoʻl soldi. — A. Qahhor, Maston

4. Tap tortmasdan, qoʻrqmasdan; dadil, tik.

Betiga tikka aytmoq. Tikka olishmoq.

Yovga qarshi tikka bosib borganman. — T. Toʻla

Nega sen menga tikka gapiradigan boʻlib qolding — ? Mirmuhsin, Umid

Bu gapni gʻar ham koʻtara olmas, tikka yulishar edi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

  • Tepa sochi tikka boʻlmoq Turob-jonning tepa sochi tikka boʻldi: — Hay, sening dimogʻ-firogʻing kimga, xoʻsh, nima deysan? A. — Qahhor, Anor
Toʻliq maqola →

Hammasini koʻrish · 1010 →

Taʼriflar ichida

276 ta
xiyobon

xiyobon Ikki tomoniga qator daraxt, buta va gullar oʻtqazilgan yoʻl yoki yoʻlka; sayrgoh. Asfalt koʻchalarda yuksak binolar, Ikki chet xiyobon, argʻuvon tip-tik. Gʻ, Gʻul

kalomullo

kalomullo ayn. Qurʼon. Mansabdor kimsa, bu soʻzlarni qogʻozga yozib, hech qachon tonmasligi uchun kalomulloni oʻrtaga qoʻyib, qasam ichirdi. Mirmuhsin, Meʼmor Kalomullo u

yerli

yerli Yerga ega, yeri bor. [Yoʻlchi] Miroblar bilan ogʻiz-burun oʻpishgan katta yerlilar, boy dehqonlar zoʻravonligidan, ekini qurib qaqragan kambagʻal dehqonlarga doʻq q

sirpanchiq

sirpanchiq Silliq, toygʻoq yuza, sirt; sirgʻanchiq. Sirpanchiq muz. Qat-tik sovuq boʻlib, koʻchalar sirpanchiq boʻlgan kunlarning birida Afandi Toshkentga tashrif buyurdi

shoʻngʻimoq

sho‘ng‘i Suv yoki boshqa bir suyuqlik ichiga kirib botib ketmoq; choʻmmoq. Bir shoʻngʻib chiqmoq. Shoshgan oʻrdak ham boshi bilan, ham keti bilan shoʻngʻiydi. Maqol Suvon

Hammasini koʻrish · 276 →

Ertaklar

101 ta
Ajdar qush
Xalq ogʻzaki ijodi

Yetim qiz gʻorda yashar ekan, uni ajdar qush asrab, oʻziga makon qilib oladi. Bir botir yigit ajdar qushni oʻldirib, qizni qutqaradi va u bilan baxtli hayot kec

Aldoqchi mushuk
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda oʻrmondagi hayvonlarni doimiy aldab yuradigan bir dono mushuk haqida hikoya qilinadi. Mushuk oʻzining ayyorligi bilan turli vaziyatlardan chiqib keta

Aql bilan baxt
Xalq ogʻzaki ijodi

Aql va Baxt doʻst boʻlib, bir oʻtinchining hayotiga aralashadi. Baxt oʻtinchiga omad keltirsa, Aql unga qiyin vaziyatlardan chiqishga yordam beradi.

Axmoq podshoning dono xotini
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda podshohning oʻz xotinlaridan birini qoʻyib yuborishi va keyinchalik uning oldiga mehmonga borishi haqida hikoya qilinadi. Suhbat davomida xotin podsh

Ayiqpolvon
Xalq ogʻzaki ijodi

Uch opa-singil otalarining zolimligidan qochib, har biri oʻz yoʻliga ravona boʻladi. Kenja qiz Iqbol ayiq bilan turmush qurib, Ayiqpolvon ismli oʻgʻil koʻradi.

Bahrom va Sherzod
Xalq ogʻzaki ijodi

Bahrom hunarga qiziqqan shahzoda boʻlib, otasi bilan kelishmovchilik tufayli yurtidan ketadi. U oʻz hunari tufayli xavfli vaziyatdan qutulib, sevgisini topadi.

Hammasini koʻrish · 101 →

Sheva materiallari

231 ta
Chorjuvoldiz
Fargʻona viloyati · Chorjuvoldiz

bo'yinchaning kigizdan bo'lgan qismini tikish uchun po'latdan yasalgan, uzunligi 18 sm., diametri 2 mm., uchi egri juvoldiz

DULAVA, dölosha
Fargʻona viloyati · dulava

miskarlikda mislagan ( || mistovoq) ning bir turi. Lavxuriga o'xshaydi, ammo dulavaning labi tikkasiga qayrilib, so'ng yon tomonga bukilgan bo'ladi

Imma
Xorazm viloyati ·

Xotinlarning birgalashib ko'rpa-to'shak tikishi.

Kirpi
Toshkent viloyati · kirpitikan

kirpitikan

Kirpi
Jizzax viloyati · tipratikon
Kirpi
Xorazm viloyati · tipratikon

Hammasini koʻrish · 231 →