Hayot Foundation loyihasi
Oʻz

Qidiruv

«tigʻi» boʻyicha 132 ta natija

Filtr

Lugʻat maqolalari

37 ta
tigʻ
Izohli lugʻat · yana 4 ta lugʻatda

ot 1. Qilich, xanjar, pichoq, nayza kabi sovuq qurollarning umumiy nomi.

Tigʻ yarasi tuzalar, til yarasi tuzalmas. — Maqol

Ammo tigʻ tegib, qoʻl yoki oyogʻi uzilganlar oh-voh urib, madad kutib yotardi. — Mirmuhsin, Meʼmor

Ernazar jallod, Sheralini siyosat bilan yiqitdi va poʻlat tigʻini qinidan tortdi. — Erali va Sherali

2. Kesuvchi asbob, qurol-yarogʻ va shu kabilarning keskir qirrasi, dami; turli mashina, mexanizm va shu kabilarning keskich qismi.

Boltaning tigʻi. Qilichning tigʻi.

Ketmon tigʻini qayiradigan tosh-metin eski paxsalarni qizlar necha chaqirim yerdan tashib kelib, dalaga toʻkishdi. — Oybek, Oltin vodiydan shabadalar

Qaynarning boʻydor oʻtlari kosilkalarning beomon tigʻlari zarbidan yuztuban yiqilardi. — S. Anorboyev, Oqsoy

3. Nishtar, nayza kabi asboblarning oʻtkir uchi, nayzasi.

4. Stvol, mil.

Qoʻsh tigʻ miltiq.

Vagondan eng keyin tushgan va miltigʻini tigʻidan ushlab, ketmonday yelkasiga qoʻyib kelayotgan Ahmadjon — A. Qahhor, Oltin yulduz

5. Umuman, tigʻ, nayza kabi taʼsir oʻtkazuvchi narsa, kuch.

Zulm tigʻi. Jabr tigʻi.

Ilm-u fan tigʻi birlan jahl bagʻrini qon sil. — Hamza

Uchchiga chiqqan maʼmuriyatchi degan sarlavha ostidagi maqolaning oʻtkir tigʻi Oyqizga qaratilgan boʻlsa ham — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli

  • Tigʻ tegizmoq (yoki urmoq) Biror asbob, qurol bilan kesmoq. Tepa shoxga aslo tigʻ tegiza koʻrmanglar. — N. Safarov, Oliyaxon Sultonova
  • Tigʻ koʻtarmoq Qurol-yarogʻ bilan urush-jangga xezlanmoq, jangga kirmoq, jang qilmoq. Taqsir, uzr, fuqarochilik, adolatsizlikka qarshi yana tigʻ koʻtarishga toʻgʻri keldi. — Uygʻun va I. Sulton, Alisher Navoiy
  • Tigʻ urmoq (yoki tortmoq) Tigʻ-yarogʻ bilan zarb bermoq. Tigʻ urib yaralamoq.Qaysi farzand otasiga tigʻ tortar. — Rustamxon
  • (Dami) tigʻdan oʻtkazmoq Yoppasiga tigʻ-yarogʻ bilan oʻldirmoq. Podshoh: — Hech kim menga shu sirni oshkor qilmasa, shahar xalqini dami tigʻdan oʻtkazib, tuproq bilan barobar qilaman, — debdi. — ErtaklarYaqinda Ali uyqudan turadi, zulfiqorini koʻtarib, dindan chiqqan bandalarni tigʻdan oʻtkazadi, dedilar. — S. Ahmad, Hukm
  • Quyosh (yoki kun, saraton) tigʻi 1. Quyosh nuri, shuʼlasi, yogʻdusi. Kun tigʻida yonib-oʻchib Koʻrinadi ketmonlar. — T. Toʻla;Kunlarning birida, saratonning tigʻida bogʻbonning etlari uvushibdi, tomogʻi qurishibdi. — Yo. Shukurov, Uch savol
  • Quyosh (yoki kun, tong) tigʻ urdi (yoki tortdi, yoydi, yordi) Quyosh chiqdi, quyosh nur, shuʼla taratdi, yogʻdu sochdi. Kun tigʻ urib qolgan edi. Oʻrtalik allaqachon yorishgan. — Gʻ. Gʻulom, Shum bolaKun tigʻ tortib, daryoning u tomonidagi adirlarning sirti toʻq yashil, jilgʻalari qora tusga kirdi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlariSharq osmonining tepasida tong tigʻ ura boshlagan boʻlsa ham, devorlar, daraxtlar ichiga koʻmilgan shahar hali ancha qorongʻi edi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otgunchaChosh-goh mahalida quyosh bulutlar orasidan tigʻ yorib chiqdi. — R. Rahmon, Mehr koʻzda
  • Qoʻlga tigʻ olmoq Urushni boshlagan men emas, sensan, endi jazosini tortasan oʻzing, Koʻlga tigʻ olishga majbur etgan sen. Endi shu tigʻ bilan oʻyilar koʻzing. — Uygʻun
Toʻliq maqola →
tigʻiz
Izohli lugʻat · yana 2 ta lugʻatda

sft. 1. Bir-biriga juda yaqin joylashgan; oraligʻi qisqa; zich, qalin.

Tigʻiz daraxtlar. Zalda odam tigʻiz. Tigʻiz oʻtqazilgan koʻchatlar.

Endi ular ancha zich-tigʻiz qatorlar bilan ilgarilardi. — Oybek, Quyosh qoraymas

Tutqun sasni topolmadim Tigʻiz oʻrmonlarda ham. — M. Shayxzoda

Majnuntol barglari orasidan sirqib tushayotgan yomgʻir tomchilari qizning payvasta qoshlariga, tigʻiz kipriklariga teggan. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

2. Muayyan ish (ishlar) uchun vaqtning kamligi, qisqaligi; ziq.

Kuzakdagi barakali xirmon shu tigʻiz kunlardagi ishning unumi va sifatiga bogʻliq.

— Vaqt tigʻiz. Hali bilet ham olganim yoʻq,— dedi Mahmud. — A. Ubaydullayev, Hayot oqimi

Agar mehmonning vaqti tigʻiz boʻlsa, har bir uydan bir narsa olib chiqilib, dasturxonga qoʻyib chiqiladi. — Sh. Xolmirzayev, Qil koʻprik

3. Bajarilishi lozim boʻlgan ishlar koʻp va u tez suratda, uzluksiz bajarilishi lozim boʻlgan holat; shoshilinch, oshigʻich, qistalang.

Anhorda ikki objuvoz va ikki tegirmon ishlab turadi Shunga qaramay, ish tigʻiz. — H. Gʻulom, Toshkentliklar

Dalada ishning tigʻiz vaqti oʻtgani uchun mardikorlarga bundan bir necha kun ilgari javob berilgan. — Oybek, Tanlangan asarlar

Toʻliq maqola →
tigʻizlik
Izohli lugʻat · yana 1 ta lugʻatda

ot Tigʻiz holatdalik.

Ekinning tigʻizligi. Aholining tigʻizligi. Vaqt tigʻizlik qildi. Ish tigʻizligidan teatrga borolmadim.

[Nuri Yoʻlchiga:] Hali shoshmang, deganimga koʻnasiz axir, — dedi-da, vaqtning tigʻizligidan xavflanib, derazani ohista yopdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Dalada ishning tigʻizligini bahona qilib, buvisini ikki-uch kunda sayr qildiradigan boʻldi. — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar

Toʻliq maqola →

Hammasini koʻrish · 37 →

Taʼriflar ichida

33 ta
befarmon

befarmon Buyruqsiz, koʻrsatmasiz, amrsiz. Ish boʻlmas qudratli haqdan befarmon, Ajal tigʻi boshingdadir, momajon. Malikayi ayyor

adolatsiz

adolatsiz Adolatga zid ish tutuvchi. Jizzax xalqi isyonining tigʻi chorizmning adolatsiz tuzumiga qaratilgan edi. N. Safarov, Olovli izlar Adolatdan tashqari, unga xilof

bagʻayrat

bag‘ayrat Adolatga zid ish tutuvchi. Jizzax xalqi isyonining tigʻi chorizmning bagʻayrat tuzumiga qaratilgan edi. N. Safarov, Olovli izlar Adolatdan tashqari, unga xilof

qalamtarosh

qalamtarosh Tigʻi sopi ichiga qayirib, yopib qoʻyiladigan pichoqcha; pakki. Ikki tigʻli qalamtarosh. [ Sarimsoq ota] Sargʻish belbogʻiga qirgʻiy burniga oʻxshash qalamtar

pakki

pakki Tigʻi sopi ichiga qayirib yopib qoʻyiladigan pichoqcha; qalamtarosh. Keskir laqabini esa ish uslubi, yaʼni yoʻlovchilarga pakkimi, ustarami, ishqilib, birorta tigʻl

agʻyor

ag‘yor Oʻzgalar, begonalar. Agʻyorlarga lutf ila ehson qachongacha? Muqimiy Raqib; raqiblar. Bilmam, na gunohim bor, olmaydi xabar bir yoʻl? yo rashk ila agʻyorim begona

Hammasini koʻrish · 33 →

Ertaklar

30 ta
Besh qiz
Xalq ogʻzaki ijodi

Ushbu ertakda besh opa-singilning sarguzashtlari, ularning mehmonnavarligi va qiyinchiliklarga duch kelishi hikoya qilinadi. Ertakda sadoqat, xiyonat va adolatn

Bir xumcha oltin
Xalq ogʻzaki ijodi

Uch oʻgʻilga otasidan qolgan bir xumcha oltin va ularning taqdiri haqida hikoya qilinadi. Ertakda mardlik, adolat va doʻstlikning qadr-qimmati ochib beriladi.

Botir
Xalq ogʻzaki ijodi

Botir ismli yigit oʻzining zukkoligi va mardligi bilan devlarni yengib, ulardan tegirmon va koʻp miqdorda un oladi. Bu ertak qiyin vaziyatlarda ham aqlni ishlat

Devbachcha
Xalq ogʻzaki ijodi

Ushbu ertakda boyning oʻgʻli botir yigitga aylanib, turli sarguzashtlarni boshidan kechiradi. U ajdarni yengib, podshoh qiziga uylanadi va oʻziga oʻxshagan ukas

Echkining oʻch olishi
Xalq ogʻzaki ijodi

Bir echki bolalari bilan tinch yashar edi, ammo och boʻri ularning hayotiga xavf soladi. Ona echki bolalarini himoya qilish va yovuz boʻridan oʻch olish uchun a

Erkenja
Xalq ogʻzaki ijodi

Uch oʻgʻilli podshohning kenja oʻgʻli Erkenja sarguzashtlari haqidagi ertak. U turli qiyinchiliklarga duch keladi va hayvonlarning yordami bilan ularni yengib o

Hammasini koʻrish · 30 →

Sheva materiallari

32 ta
Ziy
Fargʻona viloyati · tigʻ

Pichoq tigʻi qismi

avr
Fargʻona viloyati · abr

Pichoq tigʻining, ketmon, tesha va poyteshaning charxda yedirilgan joyi; atlasdagi naqsh asosi

balïxsïrtï egɔw
Namangan viloyati · baliqsirti egov

pichoqchilikda tigʻining tuzilishi baliqning sirtiga oʻxshaydigan egovning bir turi

bigiz qalam
Fargʻona viloyati · bigizqalam

Pichoqchilikda pichoq gulvanti va tigʻiga naqsh oʻyish uchun poʻlatdan yasalgan bigizsimon asbob

cha(r)xlash
Fargʻona viloyati · charxlash

Kesadigan asboblar tigʻini charxga tutib oʻtkirlash ishi

chapara
Fargʻona viloyati · chapara

Pichoqchilikda kachkart (qushpichoq)ning dumi bilan tigʻini bir-biriga mahkamlash uchun oʻtkazilgan zanjir

Hammasini koʻrish · 32 →