Қидирув

сфт. 1. Тенги, мисли ёʻқ, мислсиз; ҳаддан зиёд.

Тенгсиз гўзал қиз. У сўз санъатида тенгсиз эди.

— Ўзим кўрмадим, — деди Офтоб ойим, —аммо кўргувчиларнинг сўзларига қараганда, ўхшашсиз кўркам, тенгсиз ақлли бир йигит эмиш. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Фашист газандалари халқ хўжалигига тенгсиз зарар етказдилар. — Н. Сафаров, Оловли излар

2. Бирор жиҳатдан (масалан, мавқе, ҳақ-ҳуқуқ, куч-қудрат ва бошқалар жиҳатдан) тенг келолмайдиган, тенг бўлмаган.

Тенгсиз билан тенг бўлма! — Мақол

Мақол бор: орзуга айб эмасдир, Йигитман, менга сен тенгсиз демасдир. — Ҳабибий

Биз мамлакат ичкарисидаги қисмларни чегарага тўплай олмадик. Биринчи кунларда тенгсиз жанглар бўлди. — И. Раҳим, Чин муҳаббат

сфт. 1. Ўлчами, ҳажми, катта-кичиклиги, сони ва шу кабилар жиҳатидан ўхшаш, бир хил, баравар.

Тенг масофалар. Узунлиги тенг ёғочлар. Тенг еганни тангри севибди. — Мақол

Биз қачон ўқиймиз? деб Қамишкапанинг тенг ярми бўлган аёллар талаб қилса-ю, уларнинг талабини қондириш биринчи галда советнинг вазифаси эмасми? — П. Турсун, Ўқитувчи

Икки томони тенг бўлган учбурчак тенг ёнли учбурчак дейилади. — Геометрия

2. Ёши жиҳатидан баравар, тенгдош, тенгқур.

Тенг болалар.

Ўктамбой ҳам ўз тенглари ичида дуркун, орқасида олти пуд юк кўтариш билан мақтанадирган йигит. — А. Қодирий, Обид кетмон

3. Аҳамияти, тутган ўрни, мавқейи, нуфузи, ҳақ-ҳуқуқи ва шу кабилар жиҳатидан ўхшаш, бир хил, баравар.

Бу ерда у [Элмурод] биринчи марта ўзини бошқалар билан тенг одам ҳис қилар эди. — П. Турсун, Ўқитувчи

Унинг [Умри] учун оламда ўзига тенг одам ёʻқ, у билган одамлар ё ўзидан паст, ё ўзидан юқори. — А. Қаҳҳор, Хотинлар

Тўлиб етилган қиз энди унинг [йигитнинг[ кўз олдида тенги топилмас гўзал бўлиб қолди. — П. Турсун, Ўқитувчи

[Хуморхон:[ Бурунги вақтда эрларга чўри бўлган хотинлар ҳозир эрлар билан тенг. — А. Қаҳҳор, Оғриқ тишлар

4. Бир-бирига мос, мувофиқ, муносиб.

Тенгини топсанг, текин бер. — Мақол

Тенг-тенги билан, тезак қопи билан. — Мақол

Чин дўст туғишганинг билан тенг. — Мақол

Мен ҳеч сенинг тенгинг эмасман. Омоним бор — сени демасман. — Ҳ. Олимжон

Акаси муносиб, ахлоқли, одобли, ор-номусли йигит бўлса, бу қиз ҳам унинг тенги, муносиби эди. — Муштум

5. рвш. Бир-биридан қолишмай ёки ўз-май, айни бир пайтда, бир вақтнинг ўзида; баравар.

Улар тенг туғилган. Бу кўчатлар тенг экилган. Тенг ишламоқ.

Тоҳир-Зуҳра ҳолидан бир калима эшитинг: Ўқиб, ўйнаб бир боғда улғаяр эдилар тенг. — С. Абдулла, Тоҳир ва Зуҳра

6. кўм. взф. (3-шахс эгалик шаклида) Тенглик жиҳатдан ўхшатиш, қиёс маъносини билдиради; қатори.

Бу — қотмадан келган, қорача, лейтенант Султонов тенги йигит эди. — Ў. Умарбеков, Ёз ёмғири

Анвар уз тенги болалар билан оз алоқа қилар, уларга кам аралашар эди. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

[Оқилжон] Ўзи яхшигина, сиз тенги киши эди. — Ойбек, Танланган асарлар

Халқ тенги дам олмоқ — бу ҳуқуқимиз — Ойбек, Олтин водийдан шабадалар

от 1. Тенг бўлмаган ҳолат; эгалик, мавқе, даража ва шу кабиларда тенг эмас-лик; тенгсиз ҳолат.

Ҳуқуқий тенгсизлик. Иқтисодий тенгсизлик. Имкониятнинг тенг-сизлиги.

2. мат. Муайян катталиклар ўртасида бир катталик иккинчисига тенг эмаслигини, ундан катта ёки кичиклигини кўрсатувчи ўзаро нисбат.

от Қозоғистон Республикаси миллий пул бирлиги.

от 1. Тенг ҳолатга эгалик, тенг ҳолатлилик (ҳажм-ўлчам, сифат, мавқе ва бошқалар жиҳатдан).

Учбурчаклар тенглиги. Кучлар тенглиги.

2. ҳуқ. Жамиятдаги барча шахс, гуруҳ, қатлам ва шу кабиларнинг қонун олдида бараварлиги, тенг ҳуқуқлилиги; ҳақ-ҳуқуқда бараварлик.

Тенглик бермоқ. Тенгликка эришмоқ. Тенглик — кенглик. — Мақол

У ерда тенглик ва дўстлик, севги ва меҳнат — оила бахтининг манбаи. — Ойбек, Нур қидириб

3. мат. Муайян катталиклар ўртасида бир катталик иккинчисига тенг эканини кўрсатувчи ўзаро нисбат.

Учбурчаклар тенглиги. Тенглик ишораси (=).

от 1. Ёш жиҳатдан тенг ёки унча фарқ қилмайдиган кишилар; бирга ўсиб катта бўлган ўртоқлар; тенгдош, тенг-туш.

Тенгқурларим — беш йил бир аудиторияда ўқиган қадрдонларим — тўда-тўда бўлиб, сафарга отланишарди. — Ҳ. Назир, Муҳаббат

Шу орада Алпомиш қирқта тенгқур жўраси билан Бойсарини излаб, Қалмиқ юртига бориб, қалмоқ шоҳга банди бўлиб қолди. — Алпомиш

2. фолк. Муносиб, мувофиқ, мос.

Менга тенгқур бўлолмайсан, Кўнглигинанг қуриб кецин. — Пўлкан