Қидирув

сфт. 1. Ақлдан озган, девона, жинни.

У бетлари юмдаланган, оппоқ сочлари юлинган бу телба хотинни ўзининг қирқ йиллик умр ёʻлдошига ўхшата олмади. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Осияжон қаҳ-қаҳ уриб кулиб юборди, ҳамма, қиз телба бўлган, деб унга қаради. — Ж. Шарипов, Хоразм

2. Бирор нарсага, кимсага ортиқ даражада берилган; савдойи, шайдойи.

Фақир ҳам шу фикрнинг телба бандасидир. — Ойбек, Навоий

3. Телбага хос, телбаликни акс эттирув-чи; маъносиз.

Телба кўзлари билан Бектемирга боқди-да, укасининг қонли милтиғини чангаллади ва шамолдай учиб, Бектемирдан ҳам ўзиб кетди. — Ойбек, Қуёш қораймас

Сиз менинг телба сўзларимдан аччиғланманг. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

4. кўчма поет. Жиловланмаган, асов, қутурган.

Телба дарё. Телба тўлқинлар.

Жўш уриб, қирғоғини Ҳўплар эди телба сой. — Ғайратий

Телба шамол қутуриб ҳамла қилди. Авайлаб ўстирилаётган ниҳолларни илдизи билан қўпориб кетди. — А. Набихўжаев, Мандат

Хоразмда Амуни кўпдан Телба дарё деб аташади. — Э. Раҳим

от 1. Телба эканлик.

Телба телбалигини тан олмайди. — Мақол

2. Телбаларга, ақлдан озган, эс-ҳушини ёʻқотган кишиларга хос ҳолат, хатти-ҳа-ракат; жиннилик.

Телбалик излари ёʻқолиб, ақл ва ҳусн барқ уриб турган кўзларга боқиш унга [Адолатга] сира тенгсиз бир лаззат бағишларди. — С. Зуннунова, Гулхан

сфт. Телбалар каби, телбага ўхшаш, жиннисифат.

Телбанамо киши.

Каримжон урушга кетгач, Асрора бирон ой телбанамо бўлиб юрди-ю, дарров ўзини ўнглаб олди. — С. Аҳмад, Уфқ

фл. 1. Ақл-ҳушини ёʻқотмоқ, телба бўлмоқ.

Лаъли деган бу жувон Абдураҳмонбойнинг келини бўлган. Аммо Бўронбекка ишқи тушиб, унинг кўйида телбаланган. — Ҳ. Ғулом, Машъал

2. Телбага ўхшаш ҳолатга тушмоқ.

Совлиқнинг бунчалик телбаланиб чопишига энди тушунди. — С. Анорбоев, Ҳамсуҳбатлар

Зиёдилланинг қони миясига урди Аламига чидолмай, телбалана бошлади. \. — Ғулом, Машъал

3. кўчма Шиддат билан пишқирмоқ, жўшга келмоқ, ўзини ҳар ёққа урмоқ, қутурмоқ (одатда сув ва шамол ҳақида).

Оқар жўшқин урароқ, Телбаланиб Хонариқ. Ювилар тинмай қирғоқ, Ҳар ён тошган ҳайқириқ. — Ғайратий

Телбаларга ўхшаб, ақлдан озган каби.

— Ҳаётим! Топдим, олма ор-қасидасиз! — деб юборди у [Ғуломжон] телбаларча қувониб. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Гумонимча, иситмангиз қаттиқ ушлаган кўринадир ва телбаларча мактубингизни иситма орасида ёзганга ўхшайсиз. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

рвш. Бир-бирига боғланмаган, пойинтар-сойинтар, тартибсиз.

[Ғофиржон] Розия холанинг телба-тескари гапларини кўнглига олган бўлса, эҳтимол. — Н. Назаров, Замон

Жангчиларимиз телба-тескари отишмадан гитлерчиларнинг мақсадларини аниқлаш учун ўзаро мунозара қилишар эди. — Н. Сафаров, Оловли излар