«tarixli» boʻyicha 17 ta natija
sft. kam. qoʻll. Tarixi, sanasi qayd etilgan.
Tarixli qoʻlyozma.
ot 1. Ijtimoiy taraqqiyot jarayonida yuzaga kelgan voqelik, hayot.
Tarix dialektikasi. Tarix qonunlari.
Bashariyat tarixi zulm, haqsizlik, talonchilik davrini poymol etib, erk va adolatning nurli asriga gʻolibona yurayotir. — Oybek, Nur qidirib
2. Oʻtmishga oid fakt va hodisalar majmui; oʻtmish, kechmish.
Tarixingdir ming asrlar ichra pinhon, oʻzbegim — E. Vohidov, Muhabbat
Faqat uch tup qayragʻochgina koʻhna tarix nishonasi boʻlib turibdi. — I. Rahim, Ixlos
Tarixdan shu narsa maʼlumki, insoniyatga qilingan yovuzlik va jinoyat hech qachon jazosiz qolmagan. — Gazetadan
3. Biror narsa, voqea-hodisa yoki shaxsning oʻtmish hayoti.
Qishloqning tarixi. Savdo munosabatlari tarixi. Korxona tarixi.
Ota-bobolaridan eshitgan shahar tarixi, chekkan jabr-u jafolari koʻz oldidan oʻtardi. — Mirmuhsin, Meʼmor
Sizga Madamin toʻgʻrisida maʼlumot kerakmi? Madaminning tarixini Yusvali togʻam yaxshiroq biladi. — P. Tursun, Oʻqituvchi
Nimasini aytasiz, bu odamning tarixi ham olam-jahon. — S. Karomatov, Oltin qum
4. Jamiyat va davlatlar oʻtmishi taraqqiyotini oʻrganuvchi fan.
Yangi tarix. Oʻrta asrlar tarixi. Oʻzbekiston tarixi. Jahon tarixi.
5. Tabiat va jamiyatning, undagi maʼlum sohalarning rivojlanishi, oʻzgarishi bilan bogʻliq tomonlarni oʻrganuvchi fan.
Musiqa tarixidan dars bermoq. Tilshunoslik tarixi.
6. Biror narsa, voqea-hodisaning yuz berishi bilan bogʻliq maʼlumotlar majmui.
Men achchiq oilaviy fojianing tarixini bilib oldim. — Yoshlik
Er-xotin ayta bersa, bu janjalning tarixi biron yozuvchining qoʻliga tushsa, kattakon bir kitob boʻladigan. — A. Qahhor, Asarlar
7. Biror ishning bajarilganligini, biror voqea-hodisa qachon boʻlib oʻtganligini, mashhur kishilarning tavalludi va vafotini koʻrsatuvchi aniq kalendar vaqt, sana (mumtoz adabiyotdagi sanʼat turi sifatida taʼrix deb ham yuritiladi).
Qoʻlyozmaning tarixini aniqlamoq.
Oʻng tomondagi toshga arab alifbesining qadimgi imlosida yirik qilib “Maʼrifatxon jannat makon, deb yozilgan va hijriy bilan 1335, deb tarix qoʻyilgan edi. — A. Qahhor, Xotinlar
Tarix nuqtayi nazaridan.
Voqealarni tarixan toʻgʻri tahlil etmoq. Tarixan juda qisqa muddatda katta muvaffaqiyatlarga erishildi.
sft. 1. Tarixda qoladigan, tarixga kiradigan; muhim.
Tarixiy voqea. Tarixiy kun.
Bu tarixiy daqiqani [Berlin ustidan gʻalabani) zafarli yurishi bilan kelayotgan jangchilarimiz sabrsizlik bilan kutayotgan edilar. — T. Rustamov, Mangu jasorat
2. Biror voqea-hodisaning butun tarixiga oid, butun tarixiy jarayoni bilan bogʻliq.
Oʻzbek tili oʻz tarixiy taraqqiyoti davomida turli oʻzgarishlarga uchragan.
3. Tarix faniga oid, biror sohaning tarixini oʻrganadigan.
Tarixiy grammatika. Tarixiy geografiya. Tarixiy ocherk.
4. Oʻtmishga, tarixga oid, qadimgi, koʻhna.
Tarixiy asar. Tarixiy yodgorlik.
— Albatta, Aflotun ham, Arastu ham zamonasining koʻp dono, koʻp aqlli olimlari boʻlgani shubhasiz. Ularning ishlari tarixiy kitoblardan maʼlum, — dedi Elmurod. — P. Tursun, Oʻqituvchi
Salor hozirgi paytda tarixiy ariqni emas, balki chiqindilar uyilib yotgan uzun xandaqni eslatadi. — Gazetadan
Demak, bunday hollarda maxsus soʻzlik va tarixiy lugʻatlarga murojaat qilishga toʻgʻri keladi. — E. Begmatov, Kishi ismlari imlosi
ot 1. ayn. Tarixshunos.
Mashhur tarixchi olimlar kitoblarida yozganlar — K. Yashin, Hamza
2. Tarix, solnoma yozuvchi.
Oʻsha davr tarixchilari Temur zabardast, xiyla chiroyli odam boʻlganini yozib qoldirganlar. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol
ot 1. Tarixga oidlik.
Yodgorlikning tarixiyligi.
2. Har bir narsa yoki hodisani uni yuzaga keltirgan muayyan tarixiy sharoit bilan uzviy bogʻlanishda tekshirish va baholashdan iborat dialektik tamoyil.
Tarixiylikka ahamiyat bermoq.
