Қидирув

от эск. айн. Олув 2.

Ўндан учни тарҳ қилса, етти қолади.

от Букилган, қайтарилган жой; нарсанинг букланган раҳи; тах.

Дўппининг тарки. Қаторнинг тарки.

Ботир ака шошиб қолди шекилли, газетанинг таркини топиб очолмай, унинг бир чеккасини йиртиб ҳам қўйди. — Х. Тўхтабоев, Фелетондан сўнг

тақл. с. Газмол йиртилганда, тартарак тариллаганда чиқадиган ва шунга ўхшаш овозни билдиради.

Яктак тарр этиб йиртилди.

Рўпарадаги уйнинг томидан тарр этган товуш эшитилди. Қизил аскар зинага йиқилди. — А. Қаҳҳор, Олтин юлдуз

тақл. с. Таранг ёки қаттиқ нарса ёрилганда, синганда ёки урилганда чиқадиган овозни билдиради.

Қовун тарс ёрилди.

У эшикни тарс этиб ёпди.

Ҳасан аканинг чаккасига ҳам бир нима тарс этиб тегди. — А. Муҳиддин, Инсон қалби оташ

— Эҳ, — Акрам тиззасига тарс эткизиб урди-да, креслодан сапчиб турди. — С. Анорбоев, Оқсой

от 1. (3-шахс эгалик шаклида — тарзи) Ўзи боғланиб келган (ўзидан олдин қўлланган) сўз билдирган нарсанинг ёʻсини, кўриниши, ҳолати маъносини англатади.

Ҳаёт (турмуш) тарзи.

Онасининг гаплари Санамга ҳеч ёқмаган, лекин гапнинг тарзидан онасининг кампир билан ҳамфикр эканини англаган эди. — Ш. Холмирзаев, Тўлқинлар

Сув музга айланганда, модда зарраларининг ҳаракат тарзи ўзгаради. — Фан ва турмуш

2. (3-шахс эгалик ва ўрин-пайт келишиги шаклида — тарзида) Иш-ҳаракат, нарса-ҳодисанинг ёʻсини, равиши маъносини билдиради; ёʻсинида, сифатида.

Кўнгли тортиб юрган одами айтгани учун хафа бўлмади, аммо ҳазилга ҳазил тарзида шўхлик қилди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

Давра суҳбати савол-жавоб тарзида ўтди. — Газетадан

Шу сабабли ўзингизга сир тарзида айтаманки, Англия тез орада жаҳоний давлат мавқейини ёʻқотади. — А. Ҳакимов, Илон изидан

3. (ўрин-пайт келишиги шаклида — тарзда) Белги билдирувчи сўзлар, шунингдек, айрим олмошлар билан қўлланиб, шу сўзлар англатган белгили ҳолатни, ҳаракат-ҳолатнинг шундай ҳолат, ёʻсин билан бўлишини билдиради; ёʻсинда, ҳолда.

Ҳафиз Мирзамуҳамедович одатига хилоф тарзда кўпроқ гапириб қўйганини пайқади шекилли, бирдан тўхтаб қолди. — С. Кароматов, Олтин қум

Мусаввирлар китобнинг мазмунига ҳамоҳанг тарзда расмлар чизишган — Фан ва турмуш

Шу тарзда ишлар жуда секин силжиди. — П. Қодиров, Уч илдиз

4. кўм. взф. (3-шахс эгалик ва ўрин-пайт келишиги билан — тарзида) Ўхшатиш, қиёс муносабатини билдиради; сифатида, каби.

Ўлпон тўлашдан бош тортганлари учун, ўн олти минг Хилари жарима тарзида тортиб олиб келинди. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар

5. шв. Юз, чеҳра; қиёфа, аҳвол.

Тарзинг бордир ой-у кундан зиёда. — Ойсулув

Тарзига қарасанг, бир лочин — шунқор. — Баҳром ва Гуландом

от 1. айн. Томон 1-4.

У тараф. Бу тараф. Ҳар тараф.

Ўрданинг ташқариги қисмининг уч тарафи (жануб, шарқ, ғарб) биносиз, фақат қўрғон деворларининг зиналари эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Кундузи қум тарафдан илиқ, нафасни қайтарадиган шамол эсади. — С. Аҳмад, Уфқ

Ҳар икки тараф, ким ўзар ўйнагандек, оташ мақтовлар билан бир-бирини ўққа тутди. — Ф. Мусажонов, Ҳиммат

Шунинг учун бошқа ўйинларни қўя туриб, мажлиснинг энг қизиқ тарафи бўлиб саналган лапар айтишга кўчдилар. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

ҳар икки тараф ўртасидаги вазият тобора кескинлашиб борарди. — К. Яшин, Ҳамза

Айтмади, сўрасам, гапни бошқа тарафга чалғитди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

2. Курашувга, беллашувга, баҳслашувга хоҳиш билдирувчи шахс, талабгор.

Бирор шаҳарга келганида, унга [Қулмат қорага] тараф чиқмай қолса борми, бундай шаҳарнинг йигитлари йигит ҳисобланмасди. — А. Мухтор, Опа-сингиллар

Ишбоши: — Қани, тараф борми? — деб, полвонларни майдонга чақирганда, нима бўлди-ю, таваккал қилиб, ўрнимдан туриб кетдим. — П. Турсун, Ўқитувчи

3. фолк. Душман, ғаним.

Қашшоқларга бойлар кўп тараф бўлди. — Эргаш Жуманбулбул ўғли

Мен ўлмасам, тараф босмас изингни. — Юсуф ва Аҳмад

4. кўм. взф. (3-шахс эгалик ва чиқиш келишиги шаклида). Томонидан, жиҳатидан.

Ўз ёнларидан сарф қилиш учун ақчалари ёʻқ, ҳукумат тарафидан бериладиган овқатнинг салмоғи ёʻқ эди. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён