fl. Taqmoq feʼlining majhul nisbati.
Поиск
По запросу «taqilmoq» — результатов: 89: Толковый
Фильтр
Тип словаря
Словарные статьи
89fl. 1. Bezak buyumlari, medal, qurol va shu kabilarni tananing (kiyimning) biror joyiga oʻtkazib, osib yoki bogʻlab oʻrnatmoq.
Barmoqqa uzuk taqmoq. Koʻkrakka medal taqmoq. Quloqqa isirgʻa taqmoq. Boʻyinga marjon taqmoq. Belga qilich taqmoq. Sochga lenta taqmoq.
Gunafshalar ochildi, chakkangga taq, chakkangga; Atir hidi sochildi, Chakkangga tak,, chakkangga. — Z. Diyor
Toʻgʻridagi devorga Oxunboboyevning chaqmoq telpak kiyib, koʻkragiga qizil lenta taqib tushgan surati yopishtirilgan. — S. Ahmad, Hukm
2. Toʻgʻnamoq, chatmoq.
Koʻylakka tugma taqmoq. Belbogʻga munchoq taqmoq.
3. Teshigidan oʻtkazib qoʻymoq, oʻtkazmoq.
Kecha sutdek oydin. Ignaga ip taqsa boʻladigan. — Oydin, Koʻngli toʻldimi, yaxshi yigit
4. Umuman, bir narsani boshqa narsaga mahkamlamoq.
Olimov tayoqlar tepasiga chillakday ayrilar bogʻlab, ularga qizil qogʻozdan varrak qulogʻiday shokilalar taqib qoʻydi. — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar
Oʻz aybingni birovga taqma. ^Aytdingiz, aytdingiz, nega tonasiz?Men sizga ayb taqyotganim yoʻq-ku! — A. Qahhor, Munofiq
Bu bitta odamning [Rahmonqulovning] odati. Uni sen kollektivga taqma — A. Muxtor, Chinor
Peshonasi taq etib devorga tegmoq Oʻz
TAQA 'ot tuyogʻi ostiga mixlanadigan yarim doira shaklidagi metall buyum'. .. taqalarning toshlarga urilishidan chiqqan yalt-yalt chaqmoq dam oʻtmay uzoqlashdi (Sunnatilla Anorboyev). Bu ot eski oʻzbek tilida 'birkit-' maʼnosini anglatuvchi taq- feʼlidan -a qoʻshimchasi bilan yasalgan (КРС, 691), keyinchalik a unlilari ä unlilariga almashgan taq- + a = taqa > täqä
Ot-ulov tuyogʻini zararlanishdan, sirgʻanishdan saqlash uchun tuyoq ostiga mixlab qoqiladigan yarim doira shaklidagi metall buyum
Otning taqasi
Qishloq tinchligini buzgan bu yakka ot tuyoqlarining taraq-turuqi, taqalarning toshlarga urilishidan chiqqan yalt-yalt chaqmoq dam oʻtmay uzoqlashdi — S. Anorboyev, Oqsoy
taqal qilmoq Biror ishni bajarishga darrov kirishmay, oʻylanib qolmoq, kechiktirmoq; ketga surmoq, galga solmoq; bahona qilmoq
Tojixon, qoʻying shu vajhu taqalni — A. Muxtor, Kumush tola
Hayallamay jallod, endi boringlar, Taqal qilmay, tezroq borib kelinglar — "Alpomish"
Yomon xotin koʻp qiladi taqalni, Qirqqa kirmay oqartirar soqolni — M. Alaviya, Oʻzbek xalq qoʻshiqlari
ot 1. Zimdan, bildirmasdan koʻz-quloq boʻlib kuzatish.
Yurish-turishini taʼqib. Taʼqibdan qutulmoq.
2. Erkin harakat-faoliyat koʻrsatishga qoʻymaslik, shu maqsaddagi nazorat, kuzatish.
Podsho Ibrohim Sultonga ahli ulamo-yu fuzalo ustidan taʼqibni haddan ziyod qilmaslik, mumkin qadar ularga tegmaslik kerakligini aytdi. — Mirmuhsin, Meʼmor
3. Izdan tushmoq, ketidan quvmoq, orqama-orqa bormoq, yurmoq.
Uning harakati bir narsadan shubhalanib emas, ammo orqadan dushman taʼqibi boʻlmadimi uchun edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
- Taʼqib qilmoq (yoki etmoq) 1. Koʻzdan oʻtkazmoq, kuzatmoq. Onasi uning butun harakatlarini taʼqib qilib turardi. — Shuhrat, Shinelli yillarOtabek xomush oʻtirar, Hasanali esa uning holini taʼqib etmoqda edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar;Gulsumbibi qizning feʼli-atvorini, yurish-turishini ochiq va bekitgich ravishda uzoq taʼqib etdi. — Oybek, Tanlangan asarlar;Uloqni olgan Sodiqjon boyvachcha hammadan oldinda, Sulaymon oqsoqol boshliq qolgan koʻpkarichilar uni quyunday taʼqib qilib kelishardi. — K. Yashin, HamzaJoʻraqul doʻstlari bilan dushmanni taʼqib qilib, oldinga siljirdi. — Nazarmat, Joʻrlar baland sayraydi