от 1. Обектив воқеликнинг тасаввур, тушунча ва муҳокамадаги фаол инъикос жараёни, инсоннинг фикрлаш қобилияти; фикрлаш.
Тил тафаккур билан бевосита боғлиқдир.
Инсоният юксак хаёлот ва тафаккур кучи билан яратган барча маънавий-бадиий бойликлар орасида оғзаки ижод намуналари алоҳида ажралиб туради. — Фан ва турмуш
2. Ўйлаш, фикр юритиш, муҳокама; ўй.
Бир соатлик тафаккур бир йиллик тоатдан афзал. — Ойбек, Навоий
Ки ҳар ишники қилди одамизот, Тафаккур бирла билди одамизот. — Алишер Навоий
Орага узоқ, вазмин хомушлик тушди. Малика бир нуқтага тикилиб, тафаккурга чўкди. — Т. Жалолов, Олтин қафас