сувлар
син. waters
Sinonimlari: кўллар, дарёлар, океанлар
Qidiruv
«suvlar» boʻyicha 239 ta natija
Filtr
Lugʻat turi
Lugʻat maqolalari
141 ta
Izohli lugʻat
· yana 5 ta lugʻatda
ot 1. Vodorod bilan kislorodning kimyoviy birikmasidan iborat rangsiz, hidsiz shaffof suyuqlik; tabiatda muz va bugʻ holida ham uchraydi, barcha tirik organizmlarning va koʻpgina moddalarning tarkibiy qismini tashkil qiladi.
Qor suvi. Dengiz suvi. Oqar suv. Turgʻun suv.
Zilol suvlar, eram kabi bogʻ-u boʻstonlar, Mening sovgʻam koshonalar, oltin tuproqlar. — Gʻayratiy
Atmosferada suv bugʻ, tuman, bulut, yomgʻir, qor holatida boʻladi — OʻzME
2. Shunday suyuqlik ichimlik sifatida.
Mineral suvlar.
Sadaqaning afzali chanqoq odamlarga suv ulashmoqdir. — Fan va turmush
Organizmga yod oziq-ovqat va suv bilan kiradi. — Fan va turmush
3. Soy, koʻl, daryo va shu kabilarning suvli sathi haqida.
Suv boʻyi. Suvning narigi beti. Suvning koʻtarilishi.
4. Tarmeva, sabzavot va shu kabilar tarkibidagi shira, sharbat, suyuqlik.
Anor suvi. Sabzining suvi.
Bogʻingda ochilgan qizil gullaring, Uzumning suviday shirin tillaring. — Qoʻshiqlar
5. Tirik organizm va aʼzolardan ajralib chiqadigan suyuqlik, shira.
Oshqozon suvi.
[Yormat] Tumov orqasida burnidan toʻxtovsiz oqqan suvni ham sezmaydi. — Oybek, Tanlangan asarlar
6. Umuman, turli narsalar tarkibidagi namlik.
Suvi qochgan non, olmachoy bilan nonushta qilishayotganda, Gadoyboy paydo boʻldi. — H. Gʻulom, Feruza
7. koʻchma s. t. Maza-matrasi, shirasi yoki jiri yoʻq (meva yoki ovqat haqida).
Qovun qip-qizil suv chiqdi. Bu shoʻrva emas, shildir suv.
8. Kashtachilikda: toʻgʻri yoki toʻlqinsimon chiziq shaklidagi gul elementi.
Suvi oq, guli turli qiyiqcha.
9. esk. Oʻn tanobga teng yer oʻlchov birligi.
Har oʻn tanob yer bir suv hisoblanib, mana shu maydon hisobidan ariq tozalashga bir hasharchi yuborilar edi. — I. Jabborov, Koʻhna xarobalar siri
10. Turli birikmali nomlar tarkibida keladi.
Suv kalamushi, suv echkilari, suv osti kemasi.
- Jon (yoki hayot) suvi 1. Hayot bagʻishlov-chi, hayot-mamot masalasini hal qiluvchi suv. Ular oʻzlariga, oʻz yerlariga, oʻz uylariga hayot suvi keltirish uchun kurashga boradilar. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otgunchaTashqarida bir qoʻsha sozandalar dutor, tanbur, gʻijjak, rubob, pay bilan dunyoga jon suvi sepib, shaharning mashhur hofizlari ashula aytadilar. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlarMashq boshlanishi bilan butun vujudimga hayot suvi yugurdi. — A. Qodiriy, Kichik asarlar
- Suv ichmoq 1. Suv isteʼmol qilmoq. Ot boshiga ish tushsa, suvligʻi bilan suv ichar. Er boshiga ish tushsa, etigi bilan suv kechar. — MaqolSholining orqasidan kurmak suv ichibdi. — MaqolKoʻz tikib turgan yerlarimiz eski ariqdan suv icholmaydi, yangi ariqdan taqir icholmaydi, yana azalgiday qaqrab yotaveradi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
- Suv yoʻli Kemalar qatnaydigan yoʻl.
- Suv qoʻymoq Sugʻorish uchun suvning yoʻlini ochmoq, sugʻormoq. Ekinga suv qoʻymoq.
- Ogʻzining suvi keldi Havasi keldi; yegisi, ichgisi keldi. Undan narida kattakon doshqozonda osh damlab qoʻyilibdi. Zarchuva solingan, sap-sariq. Ogʻzining suvi kelib ketdi. — Yoshlik
- Ancha (yoki koʻp, qancha-qancha) suvlar oqdi Koʻp zamonlar oʻtib ketdi, ancha vaqt boʻldi. Ha, qizim, undan buyon qancha-qancha qorlar yogʻdi, qancha-qancha suvlar oqdi, u vaqtlarda yosh ekanmiz, farosat oz ekan, koʻp-koʻp kamchiliklar oʻtdi. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli
- Sirkasi suv koʻtarmaydigan odam
- Sirtiga suv yuqtirmaslik
- Suv boʻlmoq 1. Terlab jiq hoʻl boʻlmoq, terga botmoq. Bemor isitmalab, suv boʻlib yotibdi;Temirchining qoʻlida temir erib suv boʻlar. — Maqol
- Suv yoʻgʻida tayammum
- Suv tekin
- Suv qilib (yoki suvdek) ichmoq (yoki ichib yubormoq)
- Suv qilmoq 1. Zimdan oʻzlashtirmoq, oʻzlashtirib, gumdon, yoʻq qilmoq. Navroʻzda duv-duv gap tarqalgandi: Saidxon kolxozning faloncha pulini gumdon qilib, qamalib yotganmish, pismadonchi molni suv qilib, qoʻlga tushib qolganmish. — Sh. Toshmatov, Tongdagi koʻlankaOʻn yetti kun deganda [Moʻminjonning] xati keldi yana xati kelguncha, bilmadim, necha marta oʻqib chiqqanmikinman uni. Xuddi suv qilib yubordim. — Q. Maqsumov, Muhabbat qoʻshigʻi
- Suv quygandek (tinch, jimjit) Churq etgan ovoz yoʻq, jimjit. Navoiyning uyi suv quygandek jimjit, hamma oyoq uchida yurar, bir-birlari bilan shivirlashib gapirishar edi. — M. Osim, Sehrli soʻz
- Suvga oqizmoq (yoki tashlamoq) Behudaga ketkizmoq, sovurmoq, shamolga uchirmoq. U [dehqon] molini sotmadi — suvga oqizdi. Yoʻq, suvga oqizgandan battar boʻldi. — Oybek, Tanlangan asarlar
- Suvga tushgan nondek boʻshashmoq Juda ham boʻshashib ketmoq, hovuridan tushmoq. [Otabek] Suvga tushgan nondek boʻkib, boʻshashib, yuz xil sovuq, yaramas xayollar qoʻlida ezilib, oʻzining dunyoda bormi-yoʻqligiga ham tushunmay keta beradir. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
- Suvga tushsa, quruq chiqadigan Juda quv, ayyor, har qanday mushkul vaziyatdan sip-silliq qutulib chiqadigan.
- Suvga urib ketmoq Zim-ziyo boʻlib ketmoq, bedarak yoʻq boʻlmoq, yoʻqqa chiqmoq. Dunyodan umidi boʻlmagan odamda did ham, orzu-havas ham suvga urib ketar ekan. — A. Qahhor, Qoʻsh-chinor chiroqlari
- Suvda maza bor, bunda maza yoʻq
- Suvday bilmoq (yoki ichmoq, ezib ichmoq) Juda yaxshi bilmoq, chuqur, puxta bilib olmoq, egallamoq. [Ertoʻgʻon ota] Suv ilmin suvday ichgan Daryolarning sultoni. Qirq kolxozga suv surgan Miroblarning polvoni. — Q. Muhammadiy
- Suvday serob boʻling Hech narsadan kamchiligingiz boʻlmasin.
- Tagiga suv ketdi Tagi, zamiri boʻshashdi. Boylikning tagiga suv ketdi. — Oybek, Tanlangan asarlar
- Tushingizni suvga ayting
- Oʻzini oʻtga (ham), suvga (ham) urmoq
- Oʻt bilan suvdek Bir-biri bilan sira ham kelisha olmaydigan darajada zid, qarama-qarshi, it-mushuk. Ilgarilari oʻt bilan suvdek boʻlgan kundoshlar endi sirdosh boʻlib, chekka-chekkada pichirlashadigan boʻldilar. — A. Muxtor, Opa-singillar
- Qoʻlini sovuq suvga urmaydi
- Gʻalvirni suvdan koʻtarmoq
Izohli lugʻat
· yana 2 ta lugʻatda
fl. 1. Suv bilan hoʻllamoq, namlamoq.
Lattani suvlab, etik artmoq.
2. shv. Suv ichmoq.
Bular shu Chilbir choʻlida, Oyna koʻlida qoʻnib, suvlab, mollari oʻtlab yotaversin. — Alpomish
Bu buloqdan oʻnlab qishloqlar suvlaydi. — Yoshlik
oqava suvlarni yigʻish, transportirovka qilish, markazlashtirilgan ravishda toʻplash (mas. tozalash inshootlariga) uchun moʻljallangan texnik moslama.
ifloslangan oqava suvlarni mexanik, fizik, kimyoviy va biologik va b. usullar yordamida har xil aralashmalardan tozalash.
yer sirti va osti suvlaridagi, hamda kanalizatsiya kollektorlari, shuningdek chiqindilarni joylashtirishda ifloslantiruvchi moddalarni suyultirish (aralashishi) bilan bogʻliq boʻlgan atrof-muhitga taʼsir manbasi.
Taʼriflar ichida
76 tabilluriy ayn. Billursimon. Qani u daryolar — billuriy suvlar, Qani u toʻl-qinlar, zangori havo! I. Mahmud, Eʼtirof Taʼzim senga, ona yer! Billuriy suvlaring esa zilol bog
tasarruf kt. Foydalanish, egalik huquqi, ixtiyori; egalik, xoʻjayinlik. Xususiy tasarruf. Bu yer-suvlar qadimdan boyning tasarrufida edi. Otasi esa, Bobomirzani oʻzining
qaram Ixtiyori, erki-huquqi oʻzida boʻlmagan, boshqaga tobe mavqeli. Qaram mamlakat. Fabrika-zavodlar, korxonalar, yer-suvlar yana oʻsha xoʻjayinlar qoʻlida. Ishchilar, c
dala Aholi yashaydigan joydan tashqarida boʻlgan, ekin ekiladigan yer, ekinzorlar. Ekin dalasi. Paxta dalasi. Mehnat dalasi. Paxtazor dala. Bogʻbon bogʻini tuzar, Dehqon
oqindi (oqova) suvlar
oqova suvlar сточные воды
Ertaklar
19 ta
Xalq ogʻzaki ijodi
Uch oʻgʻilga otasidan qolgan bir xumcha oltin va ularning taqdiri haqida hikoya qilinadi. Ertakda mardlik, adolat va doʻstlikning qadr-qimmati ochib beriladi.
Xalq ogʻzaki ijodi
Ushbu ertakda uch hayvonning xoʻjayinlaridan qochib, togʻda yangi hayot boshlashi tasvirlanadi. Ular oʻz topqirliklari va birlashgan kuchlari bilan yovvoyi hayv
Xalq ogʻzaki ijodi
Bir echki bolalari bilan tinch yashar edi, ammo och boʻri ularning hayotiga xavf soladi. Ona echki bolalarini himoya qilish va yovuz boʻridan oʻch olish uchun a
Xalq ogʻzaki ijodi
Ertakda otasidan sehrli pichoq meros qolgan Ernazar ismli yigitning sarguzashtlari hikoya qilinadi. U akalarining hasadidan qochib, oʻziga yangi hayot qurishga
Xalq ogʻzaki ijodi
Bu ertakda podshohning qizi Mehriniso kambagʻal yigit Abdullaga turmushga chiqadi. Mehriniso oʻzining aql-zakovati va tadbirkorligi bilan erini boy va obroʻli i
Xalq ogʻzaki ijodi
Ushbu ertakda xoʻjayinlarining jabr-zulmidan qochgan echki, sovliq va hoʻkizning sarguzashtlari hikoya qilinadi. Ular oʻzlariga yangi makon topib, yovvoyi hayvo