Hayot Foundation loyihasi
Loyiha haqida
Oʻz
Oʻz

Qidiruv

«soyda» boʻyicha 34 ta natija: Izohli

Filtr
Boʻlim
Lugʻatlar Ertaklar
Lugʻat turi
Izohli Tarjima Terminologik

Lugʻat maqolalari

24 ta
soy

ot 1. Ikki adir yoki togʻ oraligʻidagi, koʻpincha oqar suvlar harakati va boshqalar natijasida hosil boʻlgan pastlik joy, suv yoʻli, vodiy.

Boy boyga boqar, suv soyga oqar. — Maqol

Hozir koʻklam kunlari: qirlar, soylar koʻk-qizil pushti, goʻlos va tagʻin allaqancha rangli chechaklar bilan ustlarini bejab, oshiqlarga yangi hayot, yangi umid berdilar. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

2. Shunday vodiyda, pastlikda doimiy yoki mavsumiy oqadigan kichik daryo, ariq, irmoq.

Soy suvi. Soyda choʻmilmoq. Soydan kechib oʻtmoq.

Choy toʻkilib, soy boʻlmas, yulduz yigʻilib, oy boʻlmas. — Maqol

U bomdodni ado etgach, xarsang toshlar oralab sharqirab oqayotgan soy boʻyiga tushib, tabiatning mislsiz jamolini tomosha qildi. — Mirmuhsin, Meʼmor

3. maxs. Miltiq stvoli ichidagi burama ariqcha.

Toʻliq maqola →
soya

ot Dukkaklilar oilasiga mansub, loviyaga oʻxshash bir yillik oʻsimlik va uning oziq-ovqat sanoatida keng qoʻllanadigan doni.

Soya unidan sut, tvorog, qandolat mahsulotlari tayyorlashda foydalaniladi. — OʻzME

  • Soya solmoq (yoki tashlamoq) 1. Soya bermoq, soya hosil qilmoq, soya qilib turmoq. Shipga osigʻliq qirqinchi chiroqning qalpogʻi uy devorlarining tepa yogʻiga choʻziq soya solgan. — H. Gʻulom, MashʼalU [Aziza] quyuq soya tash-lagan daraxt ostiga oʻtirib, xayolga toldi. — Yoshlik— Kumush menga tik qarolmas, yuzlariga xijolat soya solgan edi, — dedi Kamoliddin. — T. Jalolov, Oltin qafas
  • Soya qaytdi Kun yarmidan ogʻdi, kechga qarab ketdi. Kechki payt, soya qaytganda, Anzirat xola unga [Sidiqjonga] darichaning oldidagi supaga joy qilib berdi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
  • Oftobni soyaga yetkazmay (yoki keltirmay) Bir zum ham kechiktirmay, darhol. [Xolmat:] Tasaddugʻingiz ketay. Doʻppisini olib kel, desangiz, axir biz jallod kimning ajazi yetsa, poyqadamingizda oftobni soyaga yetkazmay, boshini kesib keltiramiz-da! — Hamza, Boy ila xizmatchi
  • Soyada qoldirmoq Oʻz ustunligi bilan kimsani panada, orqada qoldirmoq. Yillar oʻtgan sari Islomxonning taʼrifi koʻp ustalarni soyada qoldirib ketdi. — M. Ismoiliy, Odamiylik qissasi
  • Soyada qolmoq Panada qolmoq, koʻzga koʻrinmay, chetda qolib ketmoq. Joʻra polvon brigadasiga andijonlik polvonlarni tanlab olgan edi, ammo birontasi Azizxonga yetolmas, uning soyasida qolib ketardi. — S. Ahmad, Ufq
  • Soyasi yupqa 1. Nozik, nimjon, zaif; [Gulchehra:] Kelin-poshshaning soyasi juda yupqa, til tekkizmanglar unga. — Oybek, Ulugʻ yoʻl
  • Soyasiga koʻrpacha solmoq (yoki salom bermoq) 1. Juda ham hurmat qilmoq, hurmatini joyiga keltirmoq. — Qoʻrqdingizmi? — deydi Abdujalil tegirmonchi oʻz daʼvosiga asos solib, — qishloq xalqi bizning soyamizga salom beradi. — A. Qodiriy, Obid ketmonU [Yaxshiboyev] keldi nima-yu kelmadi nima, bogʻ qilmoqchi boʻlsa, ana, mendan boshqa mingta bogʻbon bor, soyasiga koʻrpacha soladigan shogirdlari koʻp, mayli, oʻshalar ekib, oʻshalar koʻkartirib bera qolsin. — M. M. Doʻst, Lolazor
  • Oʻz soyasidan qoʻrqmoq (yoki choʻchimoq, hadiksiramoq, hurkmoq) Har narsadan qoʻrqmoq, juda ham qoʻrqoq boʻlmoq. Qoʻrqoq ot soyasidan hurkar. — MaqolYaxshi emas, Farmonqul aka, nega quyonga oʻxshab oʻz soyangizdan hadiksiraydigan boʻlib qoldingiz? — S. Mahkamov, Shogird
Toʻliq maqola →
soyuz

ot esk. Ijtimoiy birlashma, uyushma; jamoat tashkiloti.

Mening asarimni yuksak mukofotga tavsiya etgan Oʻzbekiston yozuvchilar soyuziga, Toshkent davlat universitetining filologiya fakulteti studentlariga, asarga katta baho bergan hamkasblarimga chuqur minnatdorchilik bildiraman. — A. Qahhor, Asarlar

Toʻliq maqola →
soyaki

ot 1. Xoʻraki va vinobop uzum navi.

Bir bosh soyaki.

2. Shu uzumdan solingan vino.

Bizda aso-san uzumning saperavi, soyaki, oq muskat kabi vino sortlari, mayizbop qora kishmish navlari oʻstiriladi. — M. Mirzaahmedov, Gulistonliklar boʻstonida

3. Shu uzumdan quritilgan mayiz.

Ahmadxon uchun mahramlar, Taxsimchaga sop keldi, Soyaki, mayda mayiz. — Gulshanbogʻ

Toʻliq maqola →
soylik

ot Yer yuzasining botiq joyi, pastlik, vodiy, soy.

Soyliklardan choʻqqiga qadar Soʻqmoq yoʻllar uzoq choʻzilmish. — X. Saloh

Kozim soylikka tushib, yana yuqoriga oʻrmaladi. — E. Usmonov, Yolqin

Toʻliq maqola →

Hammasini koʻrish · 24 →

Taʼriflar ichida

3 ta
berigi

berigi Soʻzlovchiga yoki soʻz borayotgan yerga yaqinroq boʻlgan. Berigi uy. Samarqanddan berigi stansiya. Otabek berigi burchakdan turib, uni [Kumushni] qoʻli bilan yanar

joʻra

joʻra Oshna-ogʻayni, oʻrtoq Qaragʻay kesdik togda, Suvlar oqadi soyda, Biz munda qarab qoldik, Yoru joʻramiz qayda? Bizhambir joʻramiz bilan nima ish boʻlsa qilamiz, deb

soy

soy Ikki adir yoki togʻ oraligʻidagi, koʻpincha oqar suvlar harakati va boshqalar natijasida hosil boʻlgan pastlik joy, suv yoʻli, vodiy. Boy boyga boqar, suv soyga oqar.

Ertaklar

7 ta
Jovur chol
Xalq ogʻzaki ijodi

Farzandsiz chol-kampirning tulki oʻgʻli podshohning qiziga uylanmoqchi boʻladi. Tulki oʻzining sehrli kuchlari bilan bir necha bor oʻlimdan qutulib, podshoh qiz

Mislabu
Xalq ogʻzaki ijodi

Zolim podshohning farzandsizligi va toʻtiqushning sarguzashtlari orqali boshlangan bu ertak, goʻzal Mislabuni izlab topish yoʻlidagi qiyinchiliklar va podshohni

Murqumomo
Xalq ogʻzaki ijodi

Kambagʻal chol topgan gavhar tuxumlar tufayli boyib, podshohga aylanadi. Ammo uning xotini Murqumomo qushini soʻyishga rozi boʻladi, bu esa bolalarning boshiga

Qorasoch pari
Xalq ogʻzaki ijodi

Yetim qiz Qorasoch pari oʻzining aql-zakovati va sehrli qobiliyatlari bilan mamlakatni boshqaradi. Uning donoligi va adolati tufayli mamlakat obod boʻladi, ammo

Qumursqa
Xalq ogʻzaki ijodi

Ushbu ertakda bir kishi safarda ekan, eshagi muzga toyib beli sinadi. Shundan soʻng u tabiat kuchlaridan tortib, eng kichik jonzotlargacha kim kuchli ekanligini

Quyosh yerining pahlavoni
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda kambagʻal chol va uning oʻgʻli Rustamning boy Halimboy zulmidan qochib, togʻda ayiqlar bilan doʻstlashib, pahlavon boʻlishi hikoya qilinadi. Rustam o

Hammasini koʻrish · 7 →