Поиск

ot 1. Dasturxon, sochiq, darparda, roʻmol kabi buyumlarning chetiga-hoshiyasiga tikiladigan yoki shu gazmolning oʻzidan titib chiqarib yasaladigan bezak; gajim, popuk.

Dasturxon shokilasi.

Islom barlos qalpoqli boshini ogʻir tebratdi-da, koʻzini chodirning koʻrkam uqalari, rang-barang ipak shokilalari osilib turgan shipga tikdi. — Oybek, Navoiy

[Latofat] Parda shokilasiga tirmashayotgan kapalakni koʻrdi. — S. Karomatov, Hijron

2. Baʼzi buyumlarga bezak uchun osib qoʻyiladigan shu shakldagi taqinchoqlar.

Oʻrtaga osilgan katta qandilning asosi zarhaldan boʻlib, elliklab lampochkalar va minglab billur shokilalar unga zeb berib turardi. — T. Jalolov, Oltin qafas

sft. Shokilasi bor, shokila bilan bezatilgan.

Shokilali dastroʻmol.

nos kadisidan shokilali tiqinni shoshilmay oldi, kaftiga nosdan solib, tilining ostiga otdi. — K. Yashin, Hamza

Shiftda oppoq shokilali bahaybat qandil, toʻrda devor baravar garnitur — S. Siyoyev, Otliq ayol

sft. ayn. Shokilali.

Beliga shokilador shoyi chilvir bogʻlab yurar, choʻqqi soqoli istarasini yana ham issiq qilib koʻrsatardi. — J. Abdullaxonov, Xonadon

sft. Biror narsadan mamnun, quvonchga toʻla; xursand.

Koʻngli shod. Shod boʻlmoq.

Sochlarin boʻynimga bogʻlab, Shod erurman bu kecha, Qoʻy, chamanlardan, sabo, Gul atrini tarqatmagil. — E. Vohidov

Choʻntagining qayeridadir asrab yurgan oʻttiz soʻmlikni onasiga berarkan, Boltaboy oʻzida yoʻq shod edi. — J. Sharipov, Saodat

ot 1. ayn. Podsho(h).

Eron shohi. Shohning qizi.

Shoh bolasiga — yurt va sipoh, darvesh bolasiga masjid-u xonaqoh kerak. — Oybek, Navoiy

Oʻylama, oʻlguncha har kim bu razolatda ketar, Shohlar bir kun gado, bir kun gado shahzoddur. — Hamza

2. Shaxmat oʻyinida: eng asosiy figura.

Bir vaqtning oʻzida raqib shohiga va donalaridan biriga hujum qilish ikki yoqlama zarbaning eng koʻp uchraydigan xilidir. — M. Muhiddinov, Shaxmat

3. Shaxmat oʻyinida: biror dona bilan bevosita raqibning shohiga qilinadigan hujum; kisht.

Shoh berib mot qilmoq.

Mirza Muhiddin qaltis bir shoh berib, Muxtorxon oʻylanib qoldi. — A. Qahhor, Sarob

4. s. t. Qarta oʻyinida: tojdor chol rasmi tasvirlangan, kuch jihatidan tuzdan keyin turadigan qarta.

5. koʻchma Narsa yoki kimsalarning eng yaxshisi, sarasi.

Qushlar shohi — burgut.

Necha yuzlab taomlar orasida palov milliy pazandalikning shoh taomi hisoblanadi. — K. Mahmudov, Oʻzbek tansiq taomlari

Shoh qiz, shakar qiz, qizlarning guli, Qoshlaringni koʻrsatgil, men uning quli. — S. Ayniy, Doxunda

Bir yulduzdir yetti koʻkda — falakda, Koinotning mashʼaliga oʻxshatdim. u dunyoga taqdim qildi shoh asar, Men ham unga shu dostonni yaratdim. — M. Shayxzoda

6. Baʼzi soʻz birikmalari tarkibida “bosh“, “asosiy“, katta degan maʼnolarni bildiradi (bunday soʻz birikmalarining baʼzilari qoʻshma soʻzga aylangan va aylanmoqda).

Shoh koʻcha. Shoh bekat.

Sirdaryo toʻsilib, shoh toʻgʻon qurildi. — Gazetadan

ot tib. Nihoyatda kuchli, favqulodda taʼsirotlar (ogʻir jarohat, kuyish, miokard infarkti, buyrak sanchishi, mos boʻlmagan qon quyish, ruhiy kasallik va shu kabilar) natijasida markaziy nerv sistemasi, qon aylanishi, nafas sistemalari faoliyati hamda moddalar almashinuvining keskin buzilishi bilan ifodalanadigan, hayot uchun xavfli ogʻir patologik jarayon.