Қидирув

от 1. Ипга тизилган бир хил, бир турдаги нарсалар мажмуи.

Бир шода марварид. Бир шода қалампир.

Ўзиям унча-мунча маржонлардан эмас, ўн икки шода-я! — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

— Ҳаммаси асл, қизим, менда паст нарса бўлмайди, — деди хўжайин, кейин қизга қараб, кўзини қисиб кулди, —

ол, бир шодани тақиб кўр. Жуда ярашади. — Ойбек, Танланган асарлар

2. кўчма Ғуж, тўп (бир турдаги нарсаларнинг ғуж-ғуж, тўп-тўп ҳолати ҳақида).

Чиннихон қўлини тепага чўзиб, жийда гулидан бир шода узиб олди ва уни ҳидлаб кўрди. — П. Қодиров, Эрк

Асадда унинг [экиннинг] кўксида кўсаклар шодаси бўлсин. — Газетадан

3. махс. Тўқимачилик дастгоҳининг ўриш ипларини кўтариб-тушириб турадиган қисми.

фл. Бир турли нарсаларни ипга тизмоқ, тизиб шода қилмоқ (

Мунчоқларни шодаламоқ.

— Ҳа, Сорокин Баракалла! — деб мамнун жилмайди [Василев]

, — гранаталарингни шодала Орқамдан ер бағирлаб эмакла. — А. Муҳиддин, Ҳ. Тожибоев, Оташ қалбли қиз

фл. Шодаламоқ феълининг орттирма нисбати.

фл. Шодаламоқ феълининг орттирма нисбати.

сфт. Бирор нарсадан мамнун, қувончга тўла; хурсанд.

Кўнгли шод. Шод бўлмоқ.

Сочларин бўйнимга боғлаб, Шод эрурман бу кеча, Қўй, чаманлардан, сабо, Гул атрини тарқатмагил. — Э. Воҳидов

Чўнтагининг қаеридадир асраб юрган ўттиз сўмликни онасига бераркан, Болтабой ўзида ёʻқ шод эди. — Ж. Шарипов, Саодат

от 1. айн. Подшо(ҳ).

Эрон шоҳи. Шоҳнинг қизи.

Шоҳ боласига — юрт ва сипоҳ, дарвеш боласига масжид-у хонақоҳ керак. — Ойбек, Навоий

Ўйлама, ўлгунча ҳар ким бу разолатда кетар, Шоҳлар бир кун гадо, бир кун гадо шаҳзоддур. — Ҳамза

2. Шахмат ўйинида: энг асосий фигура.

Бир вақтнинг ўзида рақиб шоҳига ва доналаридан бирига ҳужум қилиш икки ёқлама зарбанинг энг кўп учрайдиган хилидир. — М. Муҳиддинов, Шахмат

3. Шахмат ўйинида: бирор дона билан бевосита рақибнинг шоҳига қилинадиган ҳужум; кишт.

Шоҳ бериб мот қилмоқ.

Мирза Муҳиддин қалтис бир шоҳ бериб, Мухторхон ўйланиб қолди. — А. Қаҳҳор, Сароб

4. с. т. Қарта ўйинида: тождор чол расми тасвирланган, куч жиҳатидан туздан кейин турадиган қарта.

5. кўчма Нарса ёки кимсаларнинг энг яхшиси, сараси.

Қушлар шоҳи — бургут.

Неча юзлаб таомлар орасида палов миллий пазандаликнинг шоҳ таоми ҳисобланади. — К. Маҳмудов, Ўзбек тансиқ таомлари

Шоҳ қиз, шакар қиз, қизларнинг гули, Қошларингни кўрсатгил, мен унинг қули. — С. Айний, Дохунда

Бир юлдуздир етти кўкда — фалакда, Коинотнинг машъалига ўхшатдим. у дунёга тақдим қилди шоҳ асар, Мен ҳам унга шу достонни яратдим. — М. Шайхзода

6. Баъзи сўз бирикмалари таркибида “бош“, “асосий“, катта деган маъноларни билдиради (бундай сўз бирикмаларининг баъзилари қўшма сўзга айланган ва айланмоқда).

Шоҳ кўча. Шоҳ бекат.

Сирдарё тўсилиб, шоҳ тўғон қурилди. — Газетадан