Поиск

ot Adabiyotshunoslikning sheʼr tuzilishi, sheʼriy asarning gʻoyasi, badiiyati va shaklini oʻrganuvchi boʻlimi.

ot 1. Mushuksimonlar oilasiga mansub, kalta va sargʻish yungli (erkaklari esa qalin yolli) yirik sutemizuvchi yirtqich hayvon; arslon.

Ovchining zoʻri sher otadi, Dehqonning zoʻri yer ochadi. — Maqol

Oʻzingni er bilsang, oʻzgani sher bil. — Maqol

Bular [uch ogʻayni botirlar] tushgan toʻqayning narigi tomonida bir sherning makoni bor edi. — Ertaklar

2. koʻchma Shaxsni sherga nisbatlab ataydi (“azamat“, “botir“ polvon maʼnosida).

Bu hujjatni butun rayonga tarqatmoqchimiz, sher, obroʻying oshib, choʻqqiga koʻtarilayotganingni bilasanmi? — I. Rahim, Ixlos

— Balli, sher, xatni qoʻlingizdan kim oldi? — Bir chol. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Yoppa yov-lik otga mining, sherlarim. — Yusuf va Ahmad

Figʻon qilgan bunda sherlar, Yoʻlbars, qoplon, bunda erlar — Bahrom va Gulandom

ot 1. Biror ish-harakatni birga bajaruvchi; hamkor.

Ahmadjon sherigi bilan granatalarni chogʻlab, hayot-mamot paytini kutib turishdi. — A. Qahhor, Oltin yulduz

[Qodirqul:] Jim, ahmoq! Boyning bultur kuzak bir qashqa oti yoʻqolgan. Ikki ming soʻm puli saroydan oʻgʻirlangan. Shularni ham sen oʻgʻirlagansan. Gapir, sheriklaring kimlar? Hamza, — Boy ila xizmatchi

Doʻsmatov tuproqni kanal oʻzanidan chekkaga otib berar, sherigi esa nariga itarardi. — Oʻzbekiston qoʻriqlari

2. Oʻzaro birga boʻlgan shaxs, birga holatdagi shaxs (birga turgan, birga yurgan va hokazo).

Ikki kishilik palataga joylashdik. Sherigim betlari qip-qizil, oʻsiq qoshlariga bitta-ikkita oq tushgan bir kishi edi. — N. Aminov, Qaltis hazil

Uzunrogʻi toʻxtadi, sherigi yugurgilab keldi — S. Siyoyev, Yorugʻlik

3. Biror jihatdan, qaysidir jihat bilan oʻzaro birga (birgalikda) boʻlgan ikki shaxs yoki shaxslar; ogʻayni, doʻst va shu kabilar shaxslar.

Ravshan tushlikda shoʻrvaga navbat oldi. Sheriklari tandirdan yangi uzilgan somsani stolga uyib, jam boʻlishib, Ravshanni kutib turishdi. — Yoshlik

Avaz sheriklari bilan daxma eshigidan chetroqda turibdi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

4. Biror narsaga bir xilda talabgor, bir tan boʻlgan shaxs.

Xullas, ikki gruppaga bir xilda xizmat qilganim uchun, unisi gʻolib chiqsa ham, bunisi gʻolib chiqsa ham, mukofotga sherikman. — X. Toʻxtaboyev, Shirin qovunlar mamlakati

Bu yerdan bir qop oltin topib oldim. Sherik boʻlaman desang, chiq! — O. Yoqubov, Izlayman

5. s. t. (faqat 3-shaxs birlik shaklida — sherigi) Bir xil yoki bir juft narsalarning har biri.

Bu tuflining sherigi qani?

Bu qoʻyni olib borib, sherigi bilan yana bir-ikki oy boqing — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

sft. 1. Sheʼrga oid, sheʼrga xos.

Boburda bunchalik sheʼriy isteʼdod bor deb oʻylamagan Binoiy bir lahza hayratlanib turdi-yu — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

Masal — hajmi uncha katta boʻlmagan, nasriy hamda sheʼriy yoʻl bilan yoziladigan mustaqil syujetga ega boʻlgan epik asardir. — UTA

2. Sheʼr bilan yozilgan.

Sheʼriy asar.

Marmar toshdagi sheʼriy bitik uni goʻyo adl-u insofga, muruvvat va shafqatga undagandek boʻlib turardi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

sft. Dovyurak, jasur.

1. Sherdor madrasasi — Samarqanddagi meʼmoriy yodgorlik (1619—1636). Registon ansambli tarkibida. Mirzo Ulugʻbek xonaqohi oʻrniga Yalangtoʻsh Bahodir qurdirgan. Ulugʻbek madrasasining roʻparasida joylashgan. Madrasa tarhi toʻrtburchak, 2 qavatli. Bosh tarzining 2-qanotida qovurgʻali gumbaz va minoralar joylashgan.

2. Madrasa peshtoq ravogʻi ichkarisidagi koshinkori bezak orasida qora zaminli koshinga oq harflar bilan meʼmor Abdujabbor nomi yozilgan. Qanoslaridagi qizgʻish zarhal tusli sher oq ohuni quvayotgani tasvirlangan. Quyosh bodomqovoq, qiyiq koʻzli qilib tasvirlanib, yuzi zarhal tusli yogʻdu bilan hoshiyalangan. Madrasa nomi shu tasvirdan kelib chiqqan.